اسپایکینگ و مبارزه با افت باروری

مرغ ها در دسته های 35 هفته ای از لحاظ فیزیولوژیکی با افت باروری مواجه می شوند و تحقیقاتی برای حفظ سطح باروری آنان از دیرباز در حال انجام است. خروس در این سن علاقۀ کمتری به جفت گیری از خود نشان می دهد ، بنابر این برای بدست آوردن سطح باروری مشابه در دسته های مسن باید توجه بیشتری به خروس های دسته طیور اعمال شود. اجرای روش اسپایکینگ در این امر کمک کننده است.

خروس 45 هفته ای از Doetinchem, the Netherlands.  Wiebe van der Sluis


میزان باروری در سن 40 هفتگی جوجه های گوشتی به طور طبیعی کاهش پیدا می کند. در این سن میزان جفت گیری خروس افت پیدا می کند. در اغلب موارد برای حفظ باروری طیور نیاز به محرک احساس می شود. در این مرحله باید به وزن دسته طیور توجه شود که البته کاهش وزن گیری امری طبیعی است. تجمع بیش از حد چربی بر روی باروری آنان اثر منفی دارد. مقابله با کاهش طبیعی باروری امروزه تحت عنوان روش اسپایکینگ معرفی می شود.
دکتر Jeanna L Wilson دانشمند شاغل در وزارت علوم طیور دانشگاه جورجیا در ایالات متحده مقالات بسیاری در زمینه اسپایکینگ به رشته تحریر درآورده است. از توصیه های کلی او در زمینه سن دسته طیور ، از افزودن 7 تا 8 خروس در مقابل 100 مرغ و جفت گیری با خروس های جوان می توان یاد کرد. بهترین زمان برای اضافه کردن خروس جوان به دسته طیور، در 45 تا 50 هفتگی است که دو درصد خروس به تعداد خروس های موجود اضافه می شود.
در همین حال خروس های غیر مولد نیز باید حذف شوند. حذف خروس های دارای پر بزرگ و قطع فعالیت خروس های غیر مولد به تنهایی باعث افزایش باروری طیور می شود. خروس های مورد استفاده در این روش باید از 25 تا 28 هفته سن داشته و 20 تا 25 درصد بیشتر از میانگین وزن مرغ های گله وزن داشته باشند.

مرغداری های داربست بندی شده
دکتر Wilson توضیح داد که روش اسپایکینگ با وجود انعطاف پذیری هزینه بسیاری بر مرغدار تحمیل می کند. وی دلیل این افزایش هزینه را اضافه کردن خروس های جوان بیشتر به دسته مرغ های مادر عنوان کرد. هنگامی که مرغ ها وارد سن 20 تا 21 هفتگی شدند آنها را برای تخمگذاری وارد سالن مرغداری می کنند.
در این سالن خروس های جوان بیشتری وجود دارد که این خروس ها تا رسیدن به سن 26 تا 28 هفتگی در این سالن نگهداری می شوند.
پس از آن که خروس ها بالغ شده و بیش از 20 تا 25 درصد از میانگین وزن مرغ های 40 هفته ای رسیدند، به دسته مرغ ها برای اجرای روش اسپایکینگ اضافه می شوند. پرورش مرغ در قفس های داربست بندی شده مزایای آشکاری دارد. به طور کلی با توجه به نیازهای این گروه خاص از مرغ ها که در قفس نگهداری می شوند میزان موفقیت جفت گیری خروس جدید الورود را افزایش می دهد.
بزرگترین نقطه ضعف این روش تحمیل هزینه های اضافی برای اداره قفس های جداگانه است. این سیستم پرورش مرغ باید قفس های جداگانه و سیستم های خاص تغذیه برای هر گروه سنی از خروس ها باید داشته باشد. هر کدام از خروس ها به 3 / 0 تا 4 / 0 متر مربع فضا و در حدود 12 تا 14 ساعت روشنایی احتیاج دارند.
دکتر Wilson به مشارکت کنندگان در این طرح پیشنهاد می دهد که خروس ها را در قفس های مشابه با وسایل تغذیه و نوشیدنی مشابۀ قفس های پرورش مرغ ها تجهیز کنند تا زمانی که به قفس مرغ ها انتقال می دهند قابلیت تطبیق پذیری آن ها افزایش پیدا کند. وی به ارائه فضای تغذیه کافی برای راحتی هر خروس تاکید ویژه ای دارد.
خنک سازی قفس برای جلوگیری از تنش گرمایی قبل از انتقال خروس ها به لانۀ مرغ ها به شدت احساس می شود . هدف اولیه از اجرای این دورۀ موقتی برای افزایش وزن و بلوغ جنسی خروس های جوان برای ایجاد رقابت با خروس های مسن تر در قفس مرغ ها است. هدف دوم محدود کردن میزان مرگ و میر و آسیب های وارده بر خروس ها در اینگونه فارم های پرورش مرغ است.

اضافه کردن خروس های جدید در مرغداری
این قفس های داربست بندی شده در فارم های پرورش مرغ تنها گزینۀ موجود نیست، ولی پژوهش های دکتر Wilson نشان می دهد که زمان اضافه کردن خروس های جدید به این قفس ها وقتی است که آن ها در سن 25 تا 27 هفتگی خود به سر می برند. به این ترتیب آنها راحت تر با دسته طیور می آمیزند. از مزایای اضافه کردن خروس های جوان جدید به این مرغداری کاهش هزینۀ تسهیلاتی است که دیگر در قفس های داربست بندی شده به آنها احتیاج نیست.
البته به گفتۀ وی این روش می تواند معایب خاص خودش را داشته باشد. به عنوان مثال اگر این روش برای مرغ های تخمگذار استفاده شود، نسبت خروس به مرغ های موجود ممکن است نابرابر باشد یعنی هر 10 تا 12 خروس به ازاء هر 100 مرغ.
خروس ها بایستی بطور هفتگی برای اطمینان حاصل کردن از اینکه چاق نشده اند، وزن گیری شوند.
خروس های دارای وزن بالا می توانند به اندازه ی خروس های با محدودیت غذایی از کیفیت اسپرم و میل جنسی خوبی برخوردار باشند ، اما حجم بدنی بالا به آنها اجازه ی جفتگیری موثر نمی دهد. همچنین وزن بالای بدن می تواند باعث مشکلات ناحیه ی پا و زانوشود که متعاقباً می تواند در مهارت جفتگیری مشکل ایجاد نماید.
این افزایش نسبت ممکن است در پروسۀ بلوغ خروس ها وقفه ایجاد کند و یا حتی باعث افزایش مرگ و میر در میان مرغ و خروس ها شود. البته در عملکرد مرغ ها نیز ممکن است اختلال ایجاد کند زمانی که خروس ها در سن 26 تا 29 هفتگی از دسته طیور جدا می شوند در مراحل اولیه ممکن است میزان باروری کمی افزایش داشته باشد.
وجود خروس های اضافی در این سالن ها بر روی مرگ و میر مرغ ها ممکن است تاثیرگذار باشد ولی از سوی دیگر کاهش هزینه خوراک و تجهیزات برای دستۀ طیور را نمی توان نادیده گرفت.
این قفس ها از سازه های دائمی ساخته شده اند و به خروس ها اجازه داده می شود تا گاهی از این قفس ها خارج شده و در محیط پرسه بزنند.
معمولا هنگامی که خروس ها وارد قفس مرغ ها می شوند، بر روی سیستم تغذیۀ آنها نظارت کمتری وجود دارد. ناگفته نماند فضاهایی در انتهای قفس مرغ ها وجود دارد که اکثر مواقع به آن بی توجهی می شود.
گزارش های رسیده از مرگ و میر خروس ها در این قفس های کوچک، بالا بوده و مدیریت بر روی عملکرد خروس ها ضعیف تر از حد انتظار است.

Interspikingاینتر اسپایکینگ
به عنوان یک راه حل برای رفع مشکلات مربوط به اسپایکینگ که عمدتاً خطرات زیست محیطی را در بر می گیرد و مشاهدۀ اینکه اسپایکینگ با خروس های جوان و از منابع دیگر امکانپذیر نمی باشد "اینترسپایکینگ"به عنوان راه حلی جدید ارائه می شود  که بدین معنیست که خروس از فارم دیگری به فارم مورد نظر وارد شود.
"اینترسپایکینگ" باعث افزایش معنی دار فعالیت جفتگیری می گردد. در 3 هفته اول پس از انتقال خروس ها این تحریک فعالیت جنسی بیشتر از آنچه در اول حدس زده می شد تداوم یافت و همچنین باعث افزایش معنی داری در جفتگیری دسته طیور می شود.
بنابراین دیده شده است که تعدادی از مرغداران چندین بار عمل "اینتراسپایکینگ" را در طول زندگی دستۀ طیور خود انجام می دهند.
خروس های موجود در فارم نیز در هنگامی که نسبت خروس ها به مرغ ها کم است می توانند مورد استفاده قرار بگیرند. به این ترتیب که خروس هایی که قرار بود به فروش بروند از یک دسته طیور حذف شده و به دستۀ دیگر طیور منتقل می شود که گاهی در میان این خروس های انتقالی خروس های مسن تر ولی با بدنی مناسب دیده می شوند.
مزیت استفاده از این خروس های فروشی کاهش در هزینۀ جوجه، هزینه های پرورش طیور و تسهیلات مرتبط با این امر است. ولی باید توجه کرد فقط هنگامی از این خروس ها استفاده می شود که هیچ خروس دیگری در دسترس نباشد.
ولی از معایب این روش می توان به کاهش قدرت باروری به دلیل سن و شرایط متغیر خروس ها اشاره کرد. بزرگترین مشکل این برنامه خطرات ابتلا به امنیت زیستی است. انجام آزمایشات خون برای انتقال خروس به دستۀ طیور لازم و ضروری است اجرای واکسیناسیون معمول نیز نباید فراموش شود.

عناصر کلیدی در اسپایکینگ
توجه به سن خروس های موجود و خروس های جوان اضافه شده ، حذف خروس های بدون فعالیت ، عدم استفاده از خروس های بزرگ جثه از جمله عواملی است که باید به آن توجه داشت.

- تاثیر وارده بر خروس های پیر
با اضافه کردن 2 یا 3 خروس بازاء هر 100 مرغ، در مقایسه با برنامه اسپایکینگ معمولی با خروس های جوان، خروس های شرکت کرده در "اینترا اسپایکینگ" بلافاصله شروع به جفتگیری نمودند.
در این آزمایش خروس های اسپایک شده بیشتر از میزان مورد انتظار فعالیت جفتگیری از خود نشان دادند. باید به این امر توجه کرد که اگر تمامی خروس های موجود از لحاظ فیزیکی ایده آل باشند این افزایش باروری چشمگیر خواهد بود وگرنه اگر خروس ها اضافه وزن داشته و یا در ساق پا مشکل داشته باشند، به همان میزان در باروری تاثیر خواهد گذاشت. وی افزود اگر خروس های قدیمی در شرایط خوبی باشند این روش در یک بازه زمانی 4 تا 6 هفته ای افزایش جفتگیری بهمراه دارد و پس از آن به مرور زمان از قابلیت آن کاسته می شود.

- تطبیق خروس های اسپایک شده
در اجرای این روش نه تنها به بلوغ جنسی خروس باید توجه کرد بلکه قابلیت رقابت با خروس های پیر برای آب و خوراک هم باید مدنظر قرار بگیرد تا بتوانند با دیگر خروس های در جفتگیری به رقابت برخواسته و بخوبی جفتگیری کنند.
تمامی آزمایشات نشان دادند که پس از "اسپایکینگ"، رفتار های تهاجمی در گله افزایش یافته ( ممانعت خروس ها از همدیگر برای جفتگیری ) و این امر سبب ساز مرگ و میر میان خروس ها می شود.

- تاثیر خروس های جوان بر دسته طیور
4 تا 6 هفته طول می کشد تا خروس های جوان و بی تجربه در امر جفتگیری به خروس های تاثیرگذار تبدیل شوند. موقعی که خروس های مسن فعال تر شدند باید اقدام به کاهش خروس های جوان کرد. در یک پروسۀ 5 تا 10 هفته ای افزایش میزان باروری را شاهد خواهیم بود. به این امر باید توجه کرد که خروس های جوان مسئول افزایش و حفظ باروری خروس های قدیمی هستند. خروس های مورد استفاده در این روش خروس های جایگزین نیستند بلکه صرفا به عنوان خروس های مکمل مورد استفاده قرار می گیرند.

- مرگ و میر
بعد از اجرای روش اسپایکینگ مرگ و میر دو برابر شد یعنی از 1 درصد به 2 تا 3 درصد رسید، ولی این افزایش بعد از 8 تا 10 هفته فروکش پیدا کرد. مرگ و میر مرغ ها نیز با افزایش مواجه شد ولی این افزایش فقط 1 تا 2 هفته آن هم به میزان 3 / 0 تا 1 درصد بود.

تضمینی برای موفقیت نیست !
در پایان سخنانش دکتر Wilson به این نکته اشاره کرد که افزایش باروری به شرایط خروس های جوان و پیر و میزان دسترسی آنان به آب و غذا نیز بستگی دارد. در حقیقت اضافه شدن خروس جوان افزایش فعالیت جفت گیری و افزایش باروری در کوتاه مدت را بهمراه خواهد داشت.
به طور کلی، اسپایکینگ در دوره های 5 تا 10 هفته ای در حدود 1 تا 3 درصد افزایش باروری ایجاد می کند و در دسته هایی با بیش از 60 هفته سن، باروری به میزان قابل توجهی افزایش خواهد داشت. ولی در برخی دسته ها که خروس توانایی تطبیق با لانه مرغ را نداشته باشد، این افزایش قابل توجه نیست و یا اصلا افزایش پیدا نمی کند. حتی اگر خروس های مسن از لحاظ جسمی در شرایط فیزیکی قابل قبولی نباشند از این روش برای تکمیل فرایند جفتگیری استفاده می شود.

منبع : Wiebe van der Sluis / سایت Wattagnet

تأثیر مدیریت جوجه کشی و فارم مرغ مادر بر روی عملکرد مرغ گوشتی

تحقیقات جدیدی که در انجمن بین المللی علمی طیور در آتلانتا-جورجیای ایالات متحده مطرح شد به تأثیرات مدیریت مرغ مادر گوشتی و هچری در جوجه آوری و متعاقباً عملکرد جوجه های گوشتی می پردازد.

زمان نگهداری تخم مرغ ها و تأثیر آن برروی میزان جوجه کشی

تحقیقات انجام شده در دانشگاه آرکانزاس حاکی از آن است که تأثیر ذخیره سازی تخم مرغ بر جوجه آوری در مقایسه با رشد جوجه ها بیشتر است؛ اما به هرحال محل خواباندن تخم مرغ ( در زمین و یا فصولات ) اثرات قابل توجهی برروی قدرت جوجه آوری نداشت .

Emily Lhamon ،یکی از دانشجویان فارغ التحصیل به انجمن توضیح داد که هدف از طرح تحقیقی اول تعیین اثرات مراقبت از تخم مرغ ها بر روی زنده ماندن و بهره وری جوجه های گوشتی Cobb کاب بود .

وی  آزمایش انجام شده را اینگونه توضیح داد : مدت زمان ذخیره سازی تخم مرغ بر روی زمین در مقابل فصولات . در آمایش ذخیره سازی تخم مرغ , تخم مرغ ها از دسته یکسان انتخاب شده  و به مدت 4, 8, 12, 16 روز ذخیره شدند.

در تخم مرغ های ذخیره شده از دسته مرغ هایی که بیرون آشیانه تخم گذاشتند و مرغ هایی که درون آشیانه تخم گذاشته بودند استفاده شده بود. آزمایش اولیه و تکرار آن برای هر دو گروه انجام شد.

در آزمایش اول ذخیره سازی تخم مرغ ،تفاوت قابل توجهی در درصد جوجه کشی , درصد تخم مرغ بارور و درصد باروری مشاهده شد.

در آزمایش دوم تفاوت معنی داری در هفته اول و دوم در ضریب تبدیل غذایی , متوسط وزن پرنده , و درصد جوجه کشی و درصد تخم مرغ بارور و درصد باروری مشاهده شد.

البته در هر دو آزمایش ، تفاوت قابل توجهی در معیارها در زمینه نگهداری تخم مرغ بر زمین یا فصولات گزارش نشد.

تأثیر سن مرغ مادر بر روی ترکیبات زرده تخم مرغ

Nirun Boonsinchai  و Sukhothai Thammathirat در خصوص اثرات سن مرغ مادر در ترکیب اسیدهای چرب زرده و میزان جذب زرده در طول دوران رشد و نمو جنین بررسی و آزمایش کردند.

آنها دریافتند که سرعت جذب زرده در جنین مرغ های جوان بالاتر است اما غلظت اسیدهای چرب زرده و زردۀ در دسترس برای جنین حاصل از مرغ های مسن تر بیشتر است .بنابراین چربی بیشتر برای جنین فراهم بوده و امکان بقاء جنین را افزایش می دهد.

محققان اظهار می دارند که نرخ رشد بهتر بعضی جوجه ها بدلیل مقدار بالاتری از زرده تخم مرغ باقی در هچری همراه با غلظت بیشتر اسیدهای چرب در جوجه های حاصل از مرغ های مسن تر است.

برنامه های تغذیه ای در طول دوره پرورش و تاثیر آن برروی ترکیب بدنی مرغ مادر

آزمایش دیگری که در دانشگاه  آرکانزانس انجام شد چهار برنامه تغذیه ای متفاوت را در طول دوره پرورش تا زمان رسیدن به بلوغ و عملکرد پروتئین بر روی گله مرغ مادر گوشتی را بررسی کردند.

Karen Vignale توضیح داد که چهار برنامه تغذیه ای که در آنها استفاده کردند مبتنی بر منحنی وزن بدن بود : تغذیه روزمره , شیوۀ تغذیه ای skip-a-day ( منحنی وزن استاندارد در Cobb ) و کم تغذیه ( منحنی وزن بدن 20 درصد زیر مقدار استاندارد ) و بیش تغذیه ( منحنی وزن بدن 20 درصد بیشتر از مقدار استاندارد ) .

در طی دوره انتقال پولت به بلوغ جنسی افزایش میزان تجزیه پروتئین مشاهده شد و تا زمان اوج تولید تخم مرغ ،افزایش بیشتر هم دیده شد که دلیل آن کاهش درصد توده چربی در طول این دوره می باشد.

محققان نتیجه گرفتند که احتمالا مرغ مادر گوشتی به خصوص در اوایل دوره تخم گذاری ،بر روی بافت عضلانی اسکلت خود به عنوان یک منبع مواد غذایی برای تولید تخم مرغ تکیه می کنند.

تأثیر مواد معدنی خوراکی و رطوبت محیط انکوباسیون بر روی عملکرد مرغ گوشتی

محققان در دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی و ایالات متحده و کانادا و هلند ،اثرات شرایط دوره انکوباسیون و منبع مواد معدنی در بدن مرغ مادر گوشتی و خوراک جوجه ها برروی 708 قطعه جوجه خروس  Ross را بررسی کردند.

مواد معدنی دریافتی خوراک جوجه ها و مرغ های گوشتی یکسان بوده یا تمام خوراک درسه گروه ارگانیک , تماما غیر ارگانیک و یا مخلوطی از ارگانیک و غیر ارگانیک تغذیه شدند.

, Coltin Carawayتوضیح داد که وجود رطوبت نسبی در طول دوره انکوباسیون برروی وزن جوجه ها تأثیر گذار است .

جوجه هایی که در طول دوره انکوباسیون آنها 70 درصد رطوبت بوده سنگین تر از جوجه هایی بودند که دوره انکوباسیون آنها 53 درصد رطوبت داشت.

در 42 روزگی منابع معدنی بر روی وزن جوجه ها تأثیر خود را نشان داد جوجه هایی که خوراک مخلوط دریافت کردند از همه سنگین تر , جوجه هایی که خوراک تمام ارگانیک دریافت کردند از همه سبک تر بودند خوراک مصرفی جوجه ها نیز به همین ترتیب بود.

رطوبت نسبتا بالاتر در دوره انکوباسیون جوجه های گوشتی که مواد مغذی غیر ارگانیک دریافت می کردند به کاهش مصرف خوراک و در نتیجه منجر به کاهش قابل توجه وزن آنها در 28 روزگی شد.

رطوبت بالای دوره انکوباسیون برروی خوراک مصرفی و یا وزن بدن جوجه هایی که فقط مواد ارگانیک و یا خوراک مخلوط دریافت می کردند , تاثیر قابل توجهی نداشت.

در 42 روزگی بهترین ضریب تبدیل غذایی به گروه تغذیه شده با مواد معدنی ارگانیک و رطوبت نسبی کمتر در طول دوره انکوباسیون تعلق گرفت.

دمای دوره انکوباسیون و تأثیر آن برروی رطوبت فصولات جوجه های گوشتی

Albaraa Sarsour  از دانشگاه کارولینای شمالی اثرات دمای دوره انکوباسیون بر روی عملکرد و تورم پوست کف پای جوجه ها را توضیح داد. در دوره آزمایش انجام شده آنها اثرات دمای دوره انکوباسیون را بر روی رطوبت فصولات بررسی کرده و دریافتند که این امر اثر غیر مستقیم دارد.

2 فاکتور در این آزمایش استفاده شد: در آزمایش اول از تخم مرغ های گرفته شده از مرغ هایی با 3 خط ژنتیکی و تورم کف پا ( FPD) متفاوت در 2 دمای متفاوت انکیوباسیونی استفاده شد.

در آزمایش دوم , تخم مرغ ها از نژاد 500 Cobb که در آشیانه بر روی زمین جمع آوری شده و بیشتر آنها یا تراشه چوب تازه و یا تراشه چوب مستعمل بود استفاده و در 3 دمای انکوباسیون قرار داده شدند.

در هر دو آزمایش , دمای اولیه دوره انکوباسیون درجه حرارت پوسته تخم مرغ نزدیک 38 درجه سانتی گراد و به مدت 21 روز بود.

در آزمایش دوم (LH) دمای پوسته تخم مرغ به مدت 3 روز پائین تر ( 9 / 36 درجه سانتی گراد ) بود و همانگونه که در جوجه کشی های چند مرحله ای دیده می شود، 3 روز پایانی دمای استاندارد انکوباسیون افزایش می یابد و به 9 / 38 درجه سانتیگراد می رسد. 

در مرحله هچری از 180 یا 210 قطعه جوجه گوشتی استفاده شد . در آزمایش اول  15 قفس پرشده از تراشه جدید چوب درخت کاج و در آزمایش دوم تراشه چوب جدید و یا مستعمل پرشده بود .در هر دوره آزمایش دمای انکوباسیون به طور مداوم رطوبت فضولات را تحت تأثیر قرارداد.

 در آزمایش اول رطوبت فضولات از 13 تا 28 روزگی یک یا دو درصد بیشتر در دسته S اما در 42 روزگی وضعیت برگشت و گزارش حاکی از بالاترین میزان رطوبت فصولات در  قفس های جوجه های گوشتی در دسته LH  بود.

در آزمایش دوم جوجه های گرفته شده از انکوباسیون S کمترین میزان رطوبت که البته فقط شبیه روز سی و هفتم دمای انکوباسیون LH گزارش شد.

در آزمایش اول در 28 روزگی یک تداخل ژنتیکی مشاهده شد که متعاقباً بروی رطوبت فضولات آزمایش دوم تأثیر گذار بود. در حالیکه رطوبت فضولات بالاتر در آزمایش یک به دنبال مصرف بالاتر خوراک در جوجه های گوشتی و وزن گیری  آنها بود، این موضوع در آزمایش دوم مشهود نبود.

تأثیر واکسیناسیون و مراحل قبل از قرارگیری تخم مرغ در دستگاه برروی عملکرد جوجه های گوشتی

محققان دانشگاه ایالتی می سی سی پی و  Zoetis Inc تاثیر تزریق داخل تخم مرغ (ovo – in  ) ویا تزریق زیر جلدی یا عضلانی واکسن HVT و همچنین 4 تا 18 ساعت اولیه شرایط نگهداری قبل از قرارگیری را بر روی عملکرد جوجه خروسهای گوشتی تا سن 48 روزگی بررسی کردند.

David Peebles توضیح داد که تخم مرغ نطفه دار مرغ گوشتی Aviagen 708  ، در 18 روزگی انکوباسیون با تزریق داخل تخم مرغ واکسینه شدند و یا جوجه ها در هچری به صورت زیر جلدی واکسینه شدند و جوجه های هر دو گروه واکسیناسیون، شامل یکی از زمان های نگهداری مورد آزمایش بودند.

هیچ تداخلی بین واکسیناسیون و زمان نگهداری گزارش نشد، اما اثر اصلی واکسیناسیون در روز 14 تا 28 روزگی مصرف خوراک مشاهده شد. اثرات زمان نگهداری در خوراک مصرفی از روز اول تا 14 روزگی و از 14 تا 28 روزگی ،همچنین وزن گیری از روز اول تا هفتم و از 14 تا 21 روزگی بررسی شد.

مصرف خوراک از 14 تا 28 روزگی طیوری که به صورت زیر جلدی واکسینه شده بودند کمتر از طیوری بود که واکسن به داخل تخم مرغ تزریق شده بود. افزایش زمان نگهداری از 4 تا 18 ساعت کاهش مصرف خوراک و وزن گیری را برای هر چهار دوره به همراه داشت .Peebles و همکارانش به این نتیجه رسیدند که افزاش زمان نگهداری، وزن گیری را کاهش داده زیرا مصرف خوراک تا 28 روگی کاهش پیدا می کند.

 علاوه بر این تزریق داخل تخم مرغ اثر منفی بر روی عملکرد جوجه های گوشتی تا 48 روزگی به همراه نداشت،  هر چند که جوجه ها به مدت 4 تا 18 ساعت قبل از مرحله جای گیری در دستگاه نگه داشته شده بودند.

این پژوهشگران افزودند که با توجه به عملکرد جوجه های گوشتی میزان ایمنی واکسن HVT از طریق تزریق داخل تخم مرغ و یا تزریق زیر جلدی یکسان بود.

مزایای استعمال پروبیوتیک در هچری

درمان پروبیوتیکی با میکروب های سودمند در مرحله هچری فرصت منحصر به فردی برای جوجه های گوشتی است که اثرات مفید متعدد شامل افزایش وزن جوجه های هفت روزه ، کاهش مرگ و میر ، بهبود یکنواختی ، و حفاظت اولیه در مقابل پاتوژن ها را فراهم کرده است .

آنها توضیح دادند که رشد زود هنگام روده در جوجه های گوشتی به دنبال به وجود آمدن میکروفلورهای مفید روده ایست . در طبیعت , مرغ ها میکروفلور مورد نیاز جوجه های خود را تأمین می کنند اما در مرغداری ها به دلیل اینکه مرغ ها و جوجه ها جدا از هم نگهداری می شوند تأمین میکروفلور برای جوجه ها مقداری سخت شده است. این تأخیر در رشد روده جوجه را مستعد ابتلا به باکتری های بیماری زا می کند که این امر به نوبه خود کاهش وزن و افزایش مرگ و میر را به همراه دارد.

Pseudomonas, Salmonella و E. coli  شایع ترین باکتری های زیست  محیطی در هچری و مرغداری ها هستند که ممکن است بیماری زا باشند.

 در این مطالعه از پروبیوتیک FloraStart® استفاده زمایش وم مشهود نبود. شد تا اثر آن برروی افزایش وزن هفت روزه و یکنواختی و مرگ و میر جوجه های گوشتی بررسی شود.

جوجه ها با پروبیوتیک قبل از قرارگرفتن در سالن های پرورشی تخت درمان قرار گرفتند. درمان با پروبیوتیک، کاهش مرگ و میر دسته طیور از 97 / 4 به  50 / 4 درصد را به همراه داشت ،همچنین افزایش قابل توجهی در وزن هفت روزه و یکنواختی بهتر دسته طیور نیز مشاهده شد.

گروه دیگری از Pacific Vet Group  تحقیقات خود را در رابطه با استعمال پروبیوتیک و اثر آن بر روی واکسیناسیون علیه اسهال خونی منتشر کردند .

Matthew Faulkner  گفت : استعمال پروبیوتیک ضمن ایجاد مصونیت در مقابل Eimeria ،کاهش تعداد جوجه های نارس را به همراه دارد ضمن آنکه جوجه ها مستعد ابتلا به عفونت ثانویه باکتریایی در روده می گردند.

او و همکارانش دریافتند که پروبیوتیک ها منجر به افزایش وزن گیری در جوجه های واکسینه شده در مقابل اسهال خونی می شوند.

محققان دوباره از FloraStartC  در هچری استفاده کردند . آنها آزمایشات متعددی بر روی واکسن اسهال خونی انجام دادند. در هر آزمایش جوجه ها از روز اول ، هفتم  ، دهم و 14 وزن گیری شدند و وزن آنها با جوجه هایی که پروبیوتیک دریافت نکرده بودند مقایسه شد.

در تمام آزمایش ها , گروه های دریافت کننده پروبیوتیک به نسبت گروه های بدون پروبیوتیک افزایش وزن بیشتری داشتند.

راهکار های مرغدارن هلندی به منظور بهبود تولید تخم مرغ

 

نزدیک به یک دهه از بحران وارده به صنعت تولید تخم مرغ هلند می گذرد. در این سال ها محققان سعی داشته اند تا راهکار بهتری برای افزایش تولید تخم مرغ پیدا کرده و برای رسیدن به این هدف به سه عنصر جمعیت ، زمین و سود مرغداری توجه کرده اند. در راستای این تحقیقات Jackie Linden به تازگی بازدیدی از یکی از فارم های مرغداری در مورد سیستم راندل Rondel انجام داده است.
Peter Koelewijn مدیرعامل Roundel یکی از افراد پیشرو در صنعت است. وی در مورد اهمیت این بخش در جامعه و نحوه اطلاع رسانی در مورد این سیستم تولیدی توضیحاتی ارائه داده است.
وی می گوید در این روش تولیدی ما به سه اصل توجه کرده ایم:
در وهلۀ اول تأمین نیاز خوراک و محل زندگی طیور ، دوم دستیابی به نتایج علمی قابل تکرار و سوم اینکه از لحاظ اقتصادی شرایط برای بازگشت سرمایه مهیا شده باشد.



بازنگری در تولید تخم مرغ
با دیدی از بالا این سیستم مانندیک کیک بزرگ به نظر می رسد که یک قطعه از آن حذف شده باشد. در این روش علاوه بر اینکه فضا برای جمع آوری و ذخیره سازی تخم مرغ های تولید شده تعبیه شده ، به موضوع ذخیره سازی خوراک و دیگر ملزومات مربوط به مرغداری نیز توجه شده است.
در قسمت مرکزی این فضای کروی شش قسمتی پنج قسمت مربوط به خوراک طیور است. این روش برای 3000 مرغ استفاده می شود و هر قسمت برای یک گروه از مرغ ها در محوطه سربسته ای در نظر گرفته شده است.
Peter Koelewijn توضیح داده که در هر قسمت فضای مناسبی برای خوراک و آب ، تخمگذاری و استراحت پرندگان وجود دارد. محل تغذیه خوراک به وسیله دیواره ای که می تواند بالا و پایین برود از هم تفکیک شده است. مجزا کردن زمان روز و شب ، باعث شده پرندگان در این محیط امن رفتار طبیعی داشته باشند.


 
زمان تاریکی
بازدید از تونل پرندگان نشان داد که در این روش امکانات لازم برای تشویق کردن به فعالیت طبیعی در پرندگان ، همچنین فراهم ساختن تراش های مخصوص جوجه ها از مواد طبیعی برای غلت زدن مرغ در خاک و کندن زمین توجه کارشناسان را به خود جلب کرده بود. در منطقه بیرون محوطه تغذیه ، تنه درختان قدیمی گذاشته شده تا امکان انجام فعالیت های طبیعی بیشتری را برای حیوان فراهم آید.
این طرح امکان نهایت تهویه طبیعی را مقدور می سازد که در ارتباط با کنترل های خودکار تهویه هوا در پشت بام هست که مسیر باد را در نظر می گیرد و هوای گرم داخل را با هوای آزاد مبادله می کند.

مفهوم Rondel
تاریخ راندل به 10 سال قبل برمی گردد و با توجه به توضیحات پیتر این طرح مربوط به زمانی می شود که شیوع آنفلولانزای مرغی صنعت مرغداری هلند را در معرض تهدید قرار داد.
وزارتخانه مربوطه از این که در کل قسمت توسعه زنجیره های تامین کوتاه مدت تجدیدنظر شده و مشارکت افراد ذینفع شامل مشتریان ، کارشناسان وضعیت رفاهی حیوانات ، خرده فروشان ، دانشمندان ، دامپزشکان در نظر گرفته و به سه عنصر جمعیت ، زمین و سود مرغداری نیز لحاظ گردیده ، متولیان این سیستم را مورد تشویق قرار داد.
دانشگاه Wageningen این روش را تحت عنوان «حفاظت از مرغ ها» در سال 2004 مورد بررسی قرار داد و این روش را انتخاب های قابل جایگزینی برای فارم های پرورش طیور هلند اعلام کرد.
انجام این تحقیق موجب شد دو سیستم پرورش طیور مورد بررسی قرار گیرد. یکی طرح Rondel و دیگری Plantation. از آنجایی که اجرای طرح Plantation احتیاج به فضای ازاد داشته ، قبلا این طرح مورد توجه و توسعه قرار گرفته بوده است.
طرح Rondel تمامی مطالبه های اصلی گروه ذینفع را برآورده کرده که شامل توجه بیشتر به وضعیت رفاهی پرندگان ، تاثیرات زیست محیطی کمتر ، نیازهای متناسب با محوطه و اقدامات با صرفه از لحاظ اقتصادی برای مرغداران است.
کلید موفقیت این پروژه طبق نظر این کارشناس ، منوط به همکاری سطح بالای شرکای هلندی من جمله؛ دانشگاه ، زنجیره تامین خوراک طیور و سازمان کشاورزی و همچنین مصرف کنندگان می باشد.
در ابتدا Rondel در Barneveld در سال 2010 افتتاح شد و در حال حاضر با سه سیستم کامل و نیمه تمام در آمستردام اجرا می شود.
گروه Vencomatic به صورت یک شرکت جدید افتتاح شد. RondeelB.V بر آن بود تا خودش را به شکل شرکتی نوآور نشان دهد و خواسته و توانایی شرکت را که میل به سوی پیشرفت در پرورش مرغ تخمگذار و همچنین اهداف کلی این شرکت که کمک به حفظ موقعیت صنعت مرغداری هلند می باشد ، را ارتقا بخشد.
 


توجه به وضعیت رفاهی مرغ
همانگونه که پیتر توضیح داده است مصرف کنندگان اروپایی تفاوتی از نظر توجه به رفاه مرغ ها بین مرغ های پرورش یافته در قفس های بسته و مرغ های پرورش یافته در فضای باز مشاهده نکردند.
سیستم های زمینی / طبقه ای جایگزین بهتری برای روش های کنونی پرورش مرغ می باشد. این سیستم ها امکان ارایه رفتار طبیعی در سطوح بالاتر در محیط و فضای بسته را می دهد تخم مرغ هایی که این سیستم ها تولید می شد و شماره EU2 را به خود اختصاص می دهد.
طرح Rondel مرغ ها را به سطح جدیدی با تحرک بالا می رساند و بدلیل مسقف بودن آن ها را از هوای بد محفاظت می کند و نور طبیعی و تهویه هوا و محیط بزرگ برای پرندگان ارایه می دهد تا مرغ ها بتوانند رفتار طبیعی خود برای کندن زمین ، قلت خوردن روی زمین و نشستن را انجام دهند.
 
یکی از اهداف اصلی این روش حفظ سلامت پرندگان بوده و کمترین مزیت این روش برای مرغ ها و کارگران وجود سطح بسیار کم گرد و غبار در محیط است. یکی دیگر از رموز مهم موفقیت این روش مدیریت تغذیه صحیح در 20 هفته اول زندگی طیور است.
در سیستم Rondel مرغ ها منقارهای دستکاری شده ندارند ،از این رو پرو بال زدن ، نوک زدن به همدیگر و یا پرکنی (کانیبالیسم) در این روش مشکل زا نیست.
با مدیریت دقیق و دیده بانی مرتب قبل از بروز رفتار پرخاشگرایانه علت مسئله پیدا شده و تلاش می شود که هرچه سریع تر برای رفع آن اقدامات صورت انجام گیرد.
مصرف کنندگان و خریداران تخم مرغ می توانند به فارم آمده و از نزدیک وضعیت رفاهی مرغ ها را مشاهده کنند.
ارائه تسهیلات برای بروز رفتار طبیعی به مرغ ها در محیطی محفوظ و شناخته شده یکی از بهترین سیستم های تجاری است که تا کنون برای رفاه و آسایش طیور استفاده شده است.

زنجیره تامین خوراک
برگشت به اصول تامین زنجیره ای خوراک برای رفاه حیوانات علاوه بر چشم انداز بهتر برای آینده ، احساس فخر به مرغداران از پیشنهادات در رابطه با کار خودشان نیز مزید بر علت بوده و موجب شده  علامت Rondel روی همه جعبه های تولیدی درج شود.
 

بازاریابی تخم مرغ
سیستم Rondel به دلیل بازاریابی خوب مدیریت این تجارت را به خوبی بدست گرفته و ادامه این تجارت به بهترین نحو در حال اجراست.
اول اینکه تخم مرغ های فروخته شده برای یک روز در یک جعبه مقوایی هفت تایی سازگار با محیط زیست قرار می گیرند که از فیبر سیب زمینی تهیه شده است. در حال حاضر بسته های سایز سه تایی و ده تایی نیز برای ارائه به بازار موجود است.
برای ارتباط بهتر و نزدیک تر با خرده فروشان ، Albert Heijn بخش جدید بازار یابی برای این شرکت در نظر گرفت.
قیمت تخم مرغ خریداری شده با احتساب حق بیمه است که معادل تخم مرغ ارگانیک بحساب می آید. و این سیستم سه ستاره از سازمان رفاه حیوانات در هلند را از آن خود کرده است که به طور معمول فقط به تخم مرغ های ارگانیک اعطا می شود.
با توجه به اظهارات پیتر هزینه تولید هر تخم مرغ در این روش ، دو تا سه برابر بیشتر از تخم مرغ های معمولی است.

کود
لازم به ذکر است که توجه به محیط زیست در این روش نادیده گرفته نشده است. حدود 80 تا 85 درصد فضولات تولیدی پولت ها به عنوان کود به مصرف می رسد.
پیتر در پایان به این امر اشاره کرد که این روش تولیدی در آینده تمام سیستم های دیگر تولید تخم مرغ را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
روش Rondel در دیگر کشورها نیز مورد استقبال قرار گرفته و جایزه بهترین تخم مرغ تولیدی در انگلستان را نیز از آن خود کرده است.

اصول مدیریت دوره نوری در مرغ مادر گوشتی

مقدمه: تحقیقات محدودی در مورد مدیریت دوره نوری در گله های مادر گوشتی انجام شده است. تا کنون، تحقیقات مرغ مادر گوشتی، بیشتر در زمینه ی تخصیص میزان دان و جوجه درآوری بوده است. اخیرا" تمایل و علاقه ی کمپانی های تلفیقی  پرورش دهنده ی مرغ گوشتی و  مادر و در کانادا انجمن های تولید کنندگان تخم مرغ قابل جوجه کشی  به مطالعه در زمینه ی اصول مدیریت نور و برنامه های نور دهی در گله های مادر گوشتی افزایش یافته است. موضوعات مورد بررسی و مطالعه شامل موارد زیر بوده است:

• بهترین منبع نوری چیست؟

• آیا  آستانه ای بحرانی برای شدت نور وجود دارد؟

• بهترین سن برای تحریک نوری چه زمانی است؟ 

• آیا میزان افزایش طول روز (مدت نور دهی) باعث ایجاد تفاوت در تولید می شود؟

• آیا افزایش طول روز ( افزایش مدت نور دهی) پس از پیک تولید باعث بهبودی در میزان تولید می شود؟

• آیا شکست  نوری در گله های مادر گوشتی،به عنوان  یک موضوع مهم و بحث بر انگیز مطرح می باشد؟

• آیا مدیریت دوره نوری در برنامه های مدیریتی مرغ مادر بایستی در اولویت و تقدم بالاتری باشد؟

       تقریبا" تمامی مطالعات و تحقیقات انجام شده در زمینه ی مدیریت نور بر روی مرغان و بوقلمون های تخمگذار، مرتبط با گله های مادر گوشتی هستند. در مواردی مطالب و مفاهیم ارزشمندی در مطالعه ی برنامه های نوری بر روی مرغان تخمگذار گردآوری شده است؛ بویژه در مورد اصول سیکل تخمک گذاری و فرایند تولید هورمون های استروییدی تخمدانی. با این حال، وزن بدن و عملکرد تولید مثلی مرغ تخمگذار و مرغ مادر گوشتی در حد قابل توجهی با همدیگر متفاوت می باشند. تصور بر این است روشی که در آن مواد مغذی در بدن تجزیه می شوند و درک و دریافت تحریک های محیطی در این دو سویه از طیور متفاوت می باشد.

     این مقاله در بر گیرنده ی مفاهیم اساسی تولید مثل مرغ مادر گوشتی ؛ بویژه مطالب مربوط به مدیریت نور می باشد. در برخی موارد، اطلاعات از مطالعات مخصوصی استخراج شده است و در موارد دیگر، فقط  خلاصه و نتیجه تحقیقات مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. گزارشات ، حاوی لیستی از مقالات تحقیقی به منظور بررسی های بیشتر می باشد.

 

نیاز های برنامه های نوری در مدیریت گله های مادر گوشتی:

 موارد زیر شرح لیستی از عواملی است که باید در زمان توسعه ی برنامه نوردهی گله های مادر گوشتی مورد توجه و بررسی قرار گیرند.

ویژگی های یک برنامه ی نوردهی ایده آل :

1- جوجه ها را در چند روز اول جوجه ریزی به شدت به آب و دان خوردن تحریک و تشویق نماید.

2- فعالیت و وقوع رفتار های تهاجمی در طی دوره ی پرورش را کنترل نماید.

3- بایستی بتواند باعث افزایش سطح فعالیت پرنده جهت اطمینان از سلامت و استحکام اسکلتی شود.

4- تاخیر در رشد و تکامل سیستم تولید مثلی تا زمانیکه چنین تکاملی لازم و به جا بنظر میرسد.

5- با تحریک نوری بتواند باعث تحریک و توسعه ی سیستم تولید مثلی تمامی پرندگان گله بشود.

6- ایجاد شرایطی برای تخمگذاری با توالی های طولانی ( پیک بالا و ماندگاری بالای پیک تولید).

7- مناسب بودن زمان تحریک نوری برای تحریک و  توسعه ی دستگاه تولید مثلی مرغ و خروس ها.

8- تامین و فراهم کردن شرایطی برای عدم تمایل مرغ به تخمگذاری روی بستر یا نرده ها ( اسلت).

9- محدود نمودن فعالیت و رفتار تهاجمی پرندگان در زمانیکه جفتگیری خروس بطور کامل انجام می شود.

10- محدود نمودن وقوع کرچی.

11- کم هزینه بودن.      

توسعه و تکامل دستگاه تولید مثل و سیکل تخمک گذاری:

شناخت چگونگی کار فرایند های تولید مثلی با همدیگر برای دستیابی به یک تولید نرمال تخم مرغ جهت تعیین چگونگی پاسخ مرغ مادر به نور، لازم و ضروری است. سیستم تولید مثلی مانند یک تیم است که شامل هیپوتالاموس، هیپوفیز قدامی ( آدنوهیپوفیز)، تخمدان ( خوشه های فولیکولی)، او یداکت ( محل ساخت سفیده، غشاء پوسته)، رحم ( محل ساخت پوسته)، کبد ( دخالت در تشکیل زرده) و سیستم اسکلتی ( به عنوان منبع مواد معدنی – کلسیم- برای تولید پوسته آهکی ).

تخمدان قابل مشاهده ترین اندام تولید مثلی مرغ است (شرح تصویری 1).

در زمان تفریخ جوجه مرغ، آن جوجه حامل تمامی سلول های تخم (  germcells = سلول های تخم اولیه تشکیل دهنده ی فولیکول های تخمدانی) می باشد. بنظر میرسد که پولت ها بیشتر از یک میلیون فولیکول در بانک تخمدانی شان داشته باشند و آزاد شدن فولیکول های کوچک مورد بحث نیست.

پولت های نابالغ فاقد کانال ارتباطی تکامل یافته بین هیپوتالاموس ، هیپوفیز قدامی و تخمدان هستند. در مرغ های بالغ این کانال ارتباطی بوجود آمده  و مرغ شروع به استفاده از  فولیکول ها از مخزن فولیکول های کوچک موجود در تخمدان های تکامل  نیافته برای تولید تخم ( شروع تولید)  می کند.

 

شروع تولید تخم مرغ:

این موضوع که وجود چشم های مرغ برای پاسخ های  نوری- جنسی ضرورتی ندارد، به اثبات رسیده است. انرژی نور از طریق جمجمه سر نفوذ کرده و باعث تحریک گیرنده های نوری در هیپوتالاموس می شود. زمانیکه مرغ، از نور طول روز ( یا همان نور مصنوعی سالن) به اندازه ی مناسب برخوردار شده و آنرا جهت شروع  توسعه ی سیستم تولید مثلی دریافت می کند( حداقل 11 تا 12 ساعت)، انرژی نور در هیپوتالاموس به امواج عصبی تبدیل می شود. این پیام های عصبی باعث آزاد شدن هورمون آزاد کننده ی هورمون لوتئین ( LHRH) از هیپوتالاموس می شود. LHRH پس از مدت کوتاهی از طریق جریان خون به هیپوفیز قدامی می رسد که با تحریک هیپوفیز باعث تولید و آزاد شدن هورمون تحریک کننده فولیکول (FSH ) و هورمون لوتئین (LH) می شود ( شکل 1). فرایند های مذکور تا زمانیکه هیپوتالاموس از نظر عملکردی به تکامل و بلوغ ( قابلیت پاسخ به نور و مکانیسم های فید بک هورمونی) نرسیده باشد، اتفاق نمی افتد. بلوغ هیپوتالاموسی بعلاوه ی علایم مثبت ناشی از عوامل متابولیکی مختلف، برای پاسخ پولت ها به تحریک نوری در 18 تا 23 هفتگی همراه با بلوغ جنسی، لازم و حیاتی می باشد. FSH و LH در سطح تخمدان یا بیضه ها جهت تحریک تولید فولیکول و اسپرم ، بترتیب عمل می کنند.  در تخمدان، فولیکول های کوچک تولید آندروژن و استروژن می کنند. این هورمون های استروئیدی از طریق مکانیسم فید بک، مجددا" روی هیپوتالاموس تاثیر گذاشته و باعث تنظیم سطوح هورمون های جنسی و تحریک تکامل صفات جنسی ثانویه می شوند. در پرنده ماده، تولید  هورمون استروییدی منتج به تبدیل پولت به مرغ می شود. بویژه باعث توسعه ی اویداکت جهت ترشح سفیده می شود ، کبد نیز به عنوان یک ارگان متابولیز کننده ی لیپید، باعث تولید نوع مخصوصی از لیپید  جهت ساخت زرده تخم مرغ می شود.استخوان های دراز نیز به عنوان منبع کلسیم برای پوسته سازی در متابولیسم کلسیم دخالت می کنند. در این حالت، تغییرات زیادی در ظاهر پرنده بوجود می آید، بطوریکه تاج ها بزرگ و قرمز می شوند، پرنده ممکن است پرهای اولیه خود را از دست بدهد و  قبل از جفتگیری پر درآوری جدید اتفاق بیفتد و عرض استخوان های عانه جهت شروع تخمگذاری باز شود. معمولا" حدود 10 تا 11 روز پس از مشاهده ی این علایم ، بلوغ مرغ شروع شده و اولین تخم مرغ تولید می شود. البته تفاوت های احتمالی زیادی برای این صفت بین سویه ها و افراد مختلف وجود دارد. کنترل تولید مثل در سه سطح اتفاق می افتد:    1- در سطح هیپوتالاموس. 2- هیپوفیز و 3- تخمدان. تغییر محیط هورمونی در هر یک از این سطوح از طریق تغییرات مصرف خوراک یا محیط ، باعث تاثیر بر عملکرد تمامی سیستم هورمونی می شود.
شکل 1) مکان های کنترل تولید مثلی و ارتباط متقابل آنها با همدیگر

دوره ی باز برای آزاد سازی LH :    

تخمک گذاری تحت تاثیر کنترل مستقل سیکل  شبانه روزی و  بلوغ فولیکول می باشد. آزاد شدن روزانه ی LH   تا یک دوره ی مخصوص 6 تا 8 ساعته محدود می شود که به این دوره ، دوره باز گفته می شود.اگر طول این دوره تحت تاثیر ژنوتیپ یا سن تغییر کند ، دوره باز تلقی نمی شود. در مرغ، تاریکی علامتی است که از طریق آن  هیپوتالاموس می تواند ساعت بیولوژیکی شبانه روزی را تنظیم کند. و این باعث تنظیم دوره باز می شود، بویژه زمانیکه تخمکگذاری امکان پذیر است. اگر پروژسترون کافی طی دوره باز آزاد شود، موجب افزایش موجی LH   خواهد شد و متعاقبا" تخمک گذاری رخ می دهد. این سیستم توسط القاء مصنوعی تخمدان از طریق تجویز پروژسترون، تست شده است. اگر فولیکول بالغ شود تا بتواند پروژسترون را خارج از دوره باز، آزاد کند بایستی منتظر ماند تا  دوره ی باز بعدی شروع شود ( ایجاد یک روز توقف ).  

 

توالی های تخمگذاری:

مرغ ها به صورت توالی، تخمگذاری می کنند ( کلاچ تخمگذاری). از شروع تخمک گذاری تا تولید تخم مرغ حدود 24 تا 26 ساعت طول می کشد. تخمگذاری در یک توالی واحد در روز های متوالی و در یک دوره ی زمانی تقریبی 8 تا 10 ساعته ی روز ( تقریبا" همان دوره ی باز آزاد سازی LH ) صورت می گیرد. توالی های تخمگذاری با یک روز وقفه از همدیگر جدا می شوند. از طریق پایش طول توالی تخمگذاری،  به نقش و تاثیر میزان بلوغ فولیکولی به عنوان یک اصل اولیه در میزان تولید تخم مرغ بیشتر پی می بریم.مرغ های با سرعت میزان رشد و بلوغ فولیکولی بالا ( 24 ساعت یا کمتر)، همیشه دارای یک فولیکول بالغ مولد پروژسترون در شروع دوره باز آزاد سازی LH خواهند بود. چنین مرغ هایی از نظر تئوری، هر روز بدون نیاز به یک روز وقفه جهت شروع مجدد تولید،  تخمگذاری می کنند. توالی های تخمگذاری خیلی طولانی در مرغ های تخمگذار لگهورن که میزان بلوغ فولیکولی کوتاهتری نسبت به مرغ مادر گوشتی دارند ، معمول می باشد. مرغ هایی که میزان بلوغ فولیکولی طولانی تر از 24 ساعت دارند ، تولید هر تخم مرغ بعدی متوالی در آنها با تاخیر در آن روز صورت می گیرد. در جدول 1 مثالی از چگونگی تخمگذاری پرندگان مختلف توضیح داده شده است.

 با افزایش سن پرنده، زمان بلوغ فولیکولی طولانی تر و توالی تخمگذاری کوتاهترمی شود .

 

در شکل 2، نمایی نموداری از یک توالی تخمگذاری نمونه، از داده های بدست آمده از 4 سویه مختلف مرغ مادر گوشتی در دانشگاه آلبرتا (1998) ارائه شده است. دیگر اثرات سن پرنده عبارتند از: کاهش تعداد فولیکول های بزرگ و کاهش حساسیت پرنده به علایم ناشی از تولید هورمون های تولید مثلی.

شکل 2)  اشکال مختلف طول توالی تخمگذاری در 4 سویه ی مختلف مرغ مادر گوشتی تا سن 60 هفته ( دانشگاه آلبرتا، 1998).

 

شدت نور

نقش کلیدی شدت نور، در ارتباط با درک پرندگان از شب و روز می باشد. طیور برای تشخیص شب و روز ، نیاز به یک تفاوت 10 فولدی (fold) در شدت نور شب و روز از همدیگر دارند. از آنجاییکه مرغ قادر به تشخیص نور با شدت 04/0 فوت کندل (43/0 لوکس) از تاریکی نیست؛ به نظر می رسد که حداقل، شدت 5/0 فوت کندل ( حدود 5 لوکس) نور برای تشخیص شب و روز و افزایش حداکثر پاسخ مرغ به دوره ی نوری  لازم باشد. تا زمانیکه مرغ قادر به تشخیص شب از روز باشد، تفاوت در شدت نور تامین شده توسط نور روز در مقایسه با مکمل های نوری در سالن های با دیوار جانبی باز، تشخیص داده نمی شود. با این حال، گزارش هایی دال بر بعضی مزایای استفاده از نور دهی تکمیلی ( منابع روشنایی) برای کاهش تفاوت های شدت نور دوره ی نوری در صنعت طیور وجود دارد.

از آنجاییکه سویه های مرغ تخمگذار ظاهرا" حساس به بسیاری از اثرات نوردهی نیستند، اثرات شدت نور ممکن است در گله های مادر گوشتی بیشتر چشمگیر باشد. گله های تخمگذار مدرن، بنظر میرسند تا مقاومت بیشتری به تفاوت های شدت نور داشته باشند، که این شاید بدلیل تمایل بیشتر آنها برای تولید تخم مرغ تحت هر شرایطی باشد. با این وجود، گله های مادر گوشتی حساسیت بیشتری نسبت به عوامل منفی تاثیر گذار بر تولید دارند. ثابت شده است که شدت نور های اولیه با متوسط 6/5 تا 2/23 فوت کندل، تفاوتی در تولید تخم مرغ در مرغ مادر گوشتی در پن های مختلف ایجاد نمی کند. مشکل عمده ای که شدت نور اولیه در تمامی انواع طیور ایجاد می کند بیشتر در ارتباط با پراکندگی شدت نور  ناشی از وضعیت نوری می باشد. در کف سالن ها نسبت به چند متر بالاتر می تواند تفاوت شدت نوری در حدود 100 فولد وجود داشته باشد.   

اخیرا" در دانشگاه آلبرتا، آزمایشی در زمینه ی کنترل پراکندگی شدت نور با استفاده از منابع نوری انفرادی روی مرغ های مادر گوشتی پرورش یافته در قفس انجام شده است. در این پژوهش ، لاشه ی پرنده، ریخت شناسی تخمدان در زمان بلوغ جنسی - که از آن می توان برای توضیح تفاوت های تولید و یا پتانسیل تولید تخم مرغ استفاده نمود- مورد توجه قرار گرفت. نیمچه های مادر گوشتی که با شدت های نوری 9/0 و 2/9 فوت کندل تحریک نوری شدند، از میزان بلوغ جنسی و صفات لاشه ای مشابهی برخوردار بودند. تحریک نوری با شدت 2/9 فوت کندل اثرات و روند پیشرونده تری در بلوغ جنسی داشت ؛ چنانچه تولید مرغ های   تحت این شدت نوری، 5/2 روز سریعتر با تخمدان دارای 5/0 فولیکول بزرگ بیشتر ، شروع شد.  حتی اگر، انتظار برود که  این مرغ ها حساسیت بیشتری به تفاوت های شدت نوری داشته باشند، این تفاوت های تست شده، برای ایجاد یک پاسخ نوری کافی نخواهند بود.

در آزمایشی که در دانشگاه آلبرتا جهت بررسی اثر شدت های مختلف نور ( 1/0 ، 5/0 ، 6/4 و 4/46 فوت کندل ) در زمان تحریک نوری بر روی میزان بلوغ جنسی مرغ های تخمگذار قدیمی (1950) و جدید (1996) انجام شد ( شرح تصویری 2)، نشان داده شد که  تمامی شدت های نوری برای شروع بلوغ جنسی کافی بودند، اما شدت نور 1/0 فوت کندل در مقایسه با دیگر شدت های نوری، برای رشد و  تکامل طبیعی تخمدان در مرغان جدید کافی نبود؛ بطوریکه در زمان بلوغ جنسی (نشانه گذاری) از فولیکول های کوچکتری نسبت به تیمار های دیگر برخوردار بودند ( شکل 3)، ضمنا" فولیکول های بزرگتر شان نیز بطور متوسط کوچکتر بودند که این موضوع بر اندازه ی تخم مرغ های تولیدی آنها تاثیر گذار خواهد بود. در تحقیقی که روی گله مادر گوشتی در دانشگاه آلبرتا انجام شد، نشان داده شد که تعداد پایین فولیکول های بزرگ ( همچنانکه در شدت نور 1/0 مشاهده شد) باعث محدود کردن پتانسیل تولید می شود. شدت نور در سویه های قدیمی مرغ تخمگذار نتوانست تاثیری بر تعداد فولیکول بگذارد، که این موضوع یا بیانگر پدیده ی جدیدی است یا می تواند یک اثر وابسته به سویه ی خاص باشد .

شرح تصویری 2) شدت نور های مختلف استفاده شده در مطالعات آزمایشی انجام شده در دانشگاه آلبرتا.

شکل 3) تعداد فولیکو ل های زرد بزرگ تخمدان (LYF) در زمان بلوغ جنسی سویه های قدیمی و جدید مرغ تخمگذار تحت تاثیر تیمار های نوری چهارگانه  ( fc) در زمان تحریک نوری ( دانشگاه آلبرتا، 1977).

 

 در آزمایش بعدی به اثرات منفی ناشی از شدت نور پایین بر رشد و توسعه تخمدان و متعاقبا" تولید تخم مرغ پی برده شد. تعداد فولیکول بزرگ کمتر در تخمدان مرغ های تحت تاثیر تیمار  شدت نور 1/0 فوت کندل، منتج به کاهش درصد تولید ( بر اساس مرغ روز)، طول توالی تخمگذاری و تعداد کل تخم مرغ تولیدی شد ( جدول 2).  

جدول 2) آزمایشات مربوط به تخمدان و تولید تخم مرغ 4 سویه ی مختلف مرغ تخمگذار تحت تاثیر تیمار های شدت نوری مختلف بین زمان تحریک نوری تا سن 45 هفته ( دانشگاه آلبرتا ، 1998). 

شکست نوری (photo-refractoriness):

نتایج پژوهشی در دانشگاه آلبرتا (1998) نشان می دهد که شدت نور بالا ممکن است در بعضی سویه های تخمگذار باعث کاهش تولید شود. استفاده از شدت نور 46 فوت کندل در یک آزمایش بر روی سویه های مرغ تخمگذار با تخم مرغ پوسته قهوه ای، باعث کاهش تولید شد. این شدت نور بالا ( 46 فوت کندل)، باعث پیک تولید خوب و خیلی سریعی شد، اما سرعت کاهش ماندگاری تولید نسبت به دیگر تیمار های نوری ( 1/0، 05/0 و 6/4 فوت کندل)  بیشتر بود ( شکل 4). در صورتیکه این نتایج بدست آمده در سویه ی تخمگذار، قابل مقایسه با مرغ مادر گوشتی باشد، ممکن است این نوع سقوط سریع تولید تحت شرایط نوری با شدت بالا، در گله های مادر گوشتی نیز قابل انتظار و دستیابی باشد. شدت های نوری بالا در برخی سویه ها، ممکن است باعث شتاب دادن به فرایند شکست نوری شوند. 

شکل 4) میانگین طول توالی تخمگذاری سویه مرغ تخمگذار با پوسته قهوه ای تخم مرغ تحت تیمار های مختلف شدت نوری در شروع تحریک نوری تا سن 45 هفتگی ( دانشگاه آلبرتا 1998)

 

پرنده ای که تحت تاثیر شکست نوری قرار می گیرد ، قادر به تحریک تولید کافی هورمون های LH و FSH در طولانی مدت نیست. افزایش شکست نور  باعث کاهش تدریجی تولید تخم مرغ می شود. اگرچه، شروع زود هنگام  شکست نور، بیشتر در بوقلمون ها معمول می باشد ،اما وقوع آن در مرغ مادر گوشتی نیز مشاهده شده است. مدارکی وجود دارد که نشان می دهد مشکل شکست نوری احتمالا"  بیشتر در مرغ مادر های گوشتی با تولید گوشت بالاتر نسبت به لاین های تیپ مادری مطرح می باشد. تولید پرندگانی که در معرض شکست نوری قرار می گیرند متوقف خواهد شد و تا زمانیکه فرایند های برگشت عملکرد تولید مثلی، افت وزن بدن و در معرض روز کوتاه قرار گرفتن پرنده به مدت 10 تا 12 هفته ( کاهش مدت نور به مدت 10 تا 12 هفته)  اتفاق نیفتد، تولید آنها دوباره بر نمی گردد. این فرایند ها باعث شروع مجدد سیستم سیگنال دهی هورمونی دستگاه تولید مثل در سطوح طبیعی می شوند.  

سیگنال های مشابهی که شروع تخمگذاری را تحریک می کند، بنظر می رسند که همان سیگنال ها عامل ایجاد فرایند های منتهی به شکست نوری باشند. تفاوت عمده در این است که طول روز (نوردهی) مورد نیاز برای تحریک نوری، کوتاهتر از طول روز مورد نیاز برای شکس نوری است. در مورد سویه های حساس تر به شکست نوری، استفاده از برنامه های تحریک نوری با شدت کم  ( با 11 یا 12 ساعت نور) ممکن است مفید باشد، چرا که این نوع برنامه ها ممکن است باعث محدود کردن شروع شکست نوری شوند.   

مطالعات آزمایشی اخیر با سویه های مرغ تخمگذار نشان داده است که شدت نور بالا ممکن است باعث شتاب دادن و تسریع فرایند شکست نوری شود. شکست نوری ممکن است در فولیکول های اولیه رخ دهد. این نوع طیور، فاقد حمایت های گنادوتروپینی کافی  برای حفظ و نگهداری گروه های فولیکولی اولیه ( خوشه های فولیکولی ) هستند. در بوقلمون ها مشخص شده است که استفاده از برنامه های جدید نوری، مانند افزایش طول روز ( نور) در سرتاسر دوره تولید باعث ایجاد اختلال در شکست نوری می شود.

 جدول 3) طیف های مختلف نوری ( ستون اول= طیف اصلی** ستون دوم= طیف های فرعی** ستون سوم دامنه طول موج طیف های مختلف نوری)

 

نور فلوروسنت بخاطر کارایی بالای انرژی، به عنوان یک جایگزین نوری خوب برای لامپ های برق پر نور، مورد توجه می باشد. از آنجاییکه نور ساطع شده از لامپ های لوله ای فلوروسنت، تقریبا" صرفا" به صورت مرئی می یاشد( بدلیل تنگ بودن دامنه طول موج آن)،  لامپ های برق پر نور تقریبا" تمامی انرژی خود را به شکل تابش مادون قرمز نا مرئی ( مشخص شده که نور با طول موج بلندتر حرارت بیشتری تولید می کنند)  ساطع می کنند. اگرچه برخی از محققین بر این باورند که استفاده از لامپ فلوروسنت با طیف نوری کامل بخاطر بزرگتر بودن بخش محتوای طیف نوری،  بهتر از لامپ های سفید- سرد عمل می کنند و اثرات کمی بر بازدهی تولید تخم مرغ در سویه های مرغ تخمگذار و مادر گوشتی دارند.      

پرندگانی که تحت نور لامپ های فلوروسنت در مقایسه با لامپ های برق پر نور در شدت  نور بیشتر از 5/0 فوت کندل، پرورش داده می شوند، فعال تر هستند و علیرغم یکسان بودن شدت نور این دو نوع لامپ، پرندگان تحت نور لامپ های فلوروسنت ممکن است بخاطر ویژگی نوری چشم شان  ( چشم مرغ حساسیت بیشتری نسبت به  طول موج های خاصی دارد) شدت نور بالاتری را دریافت دارند.  این کار تحقیقی بر روی مرغان تخمگذار با استفاده از نور با طول موج ها و سطوح انرژی خیلی ویژه انجام شد. این آزمایشات در مرغ مادرگوشتی به نیاز به بررسی دارد که چگونه تفاوت های نوع و شدت نور توسط پرنده دریافت می شود.

 

سن تحریک نوری:

 سن پرنده در زمان تحریک نوری مدت هاست که در سرتاسر جهان برای مدیران فارم های مادر گوشتی به عنوان یک پرسش اولیه مطرح می باشد. تحقیقات انجام شده در چندین دانشگاه، بعلاوه ی مشاهدات فارمی نشان می دهند که شرایط بدنی و یکنواختی گله، عوامل کلیدی و مهمی در تصمیم گیری برای زمان تحریک نوری هستند. در بسیاری از موارد ، به آسانی می توان این عوامل را با تنظیم  سن گله در زمان تحریک نوری مدیریت نمود.

تحقیقات انجام شده در دانشگاه آلبرتا نشان دادند که مزیت آشکار و  مشخصی در تاخیر زمان تحریک نوری تا پس از 20 هفتگی وجود دارد. در این پژوهش، نیمچه های مادر گوشتی در سن 120، 130، 140، 150، و 160  روزگی تحریک نوری شدند. با وجود 40 روز تفاوت در سن تحریک نوری، فقط 9 روز اختلاف در سن تولید اولین تخم مرغ مشاهده شد ( شکل 5).

شکل 5) تاثیر سن تحریک نوری در مرغ مادر گوشتی بر سن تولید اولین تخم مرغ ( نشانه گذاری) و تعداد روز هایی که پس از تحریک نوری اولین تخم مرغ تولید می شود ( رابینسون و همکاران، 1996).

 

با افزایش سن تحریک نوری، فاصله زمانی بین زمان تحریک نوری و بلوغ جنسی کاهش یافت. این احتمالا" ناشی از این حقیقت است که میزان چربی بدن پولت ها بدون توجه به تحریک نوری با افزایش سن کاهش می یابد و بلوغ جنسی پولت هایی که  لاغر هستند به تاخیر خواهد افتاد. تاخیر در تحریک نوری، باعث تولید سریعتر پولت ها بدون تاثیر بر تولید تخم مرغ آنها شد. مزیت تاخیر در تحریک نوری، ایجاد شانس برای بهبود هماهنگی در ترکیب بدنی گله می باشد. پولت های بالغ به تخمگذاری خود و  آنهاییکه بلوغ کمتری دارند به توسعه و تکامل خود ادامه می دهند؛ از اینرو درصد بالاتری از مرغ ها در یک زمان مشابه، شروع به تولید تخم مرغ می کنند.       

 

تولید زود هنگام ، بیانگر یکنواختی بالا ی وضعیت بدنی گله می باشد. موفقیت و مدیریت این نوع گله ها، احتمالا" بخاطر مشابه بودن نیاز هایشان بیشتر و آسان تر خواهد بود. تحقیق اخیر در دانشگاه آلبرتا نشان داد که مقدار خوراک دهی ( سرانه دان) طی شروع تخمگذاری، بسیار مهم می باشد. این موضوع؛ در برخی سویه ها ، بویژه در زمانیکه تخمدان با سرعت بیشتری به افزایش اولیه مقدار خوراک از طریق تولید بیش از حد فولیکول های بزرگ تخمدانی پاسخ می دهد (که باعث افزایش تولید تخم مرغ های غیر قابل جوجه کشی و اختلال در کنترل عملکرد تخمدان می شود) حائز اهمیت است. تاخیر در تخصیص پیک دان گله، تا حدی ممکن است شیوه ای مدیریتی برای توسعه تخمدان در چنین سویه هایی  باشد.

 

مواردی که ما شناخت زیادی در مادر های گوشتی نداریم و بایستی مورد مطالعه قرار گیرند:

 

1.  آیا دوره باز برای آزاد سازی هورمون LH با روند سن ( دوره کوتاهتر در مرغ های مسن تر)، بین ژنوتیپ ها ( آیا لاین های با رشد سریع دوره باز کوتاهتری برای آزاد سازی LH و تخمکگذاری دارند؟ ) تغییر می کند.

2. آیا طول موج نور بر شروع تولید اثر می گذارد؟

3. آیا طول موج نور تاثیری بر میزان بلوغ فولیکولی ( طول توالی تخمگذاری) و تولید کل تخم مرغ دارد؟

4. آیا سن پرنده در  تاثیر شدت نور بر کاهش تولید موثر می باشد؟

5. آیا شکست نوری با افزایش سن ، باعث کندتر شدن بلوغ فولیکولی ( و کوتاهتر شدن توالی تخمگذاری) می شود؟ 

6. آیا می توان طی دوره تولید، گله های مادر گوشتی را با افزایش طول روز ( مدت نور دهی)  تحریک بیشتری برای تولید نمود ( به عنوان روشی برای کاهش فرایند شکست نوری)؟

7. اگر شکست نوری در پرندگان می تواند باعث شتاب دادن به میزان بلوغ فولیکولی شود ، آیا سن مناسبی برای این کار وجود دارد؟

8. آیا تحریک نوری در یک مرحله واحد (8 ساعت نور: 16 ساعت تاریکی  به 15 ساعت نور: 9 ساعت تاریکی) باعث ایجاد اختلافی نسبت به یک دوره نوری تدریجی تر می شود؟

واژگان اختصاصی:

8.  

   • چرخه شبانه روزی(Circadian Cycle): چرخه ی بیولوژیکی که در 24 ساعت شبانه روز اتفاق می افتد. در مرغ، دوره باز روزانه برای آزاد سازی LH ، توسط زمان تاریکی ( خاموشی نور) تنظیم می شود.

 

8.  

   • فوت کندل (Footcandle): واحد شدت نور در زمانیکه فوت (پا) واحد طول باشد که عبارت است از شدت نور در یک فوت مربع ( 093/0 متر مربع)؛ بطوریکه در آن سطح،جریانی از یک لومن نور  بطور یکنواخت توزیع شود. یک فوت کندل= 76/10 لوکس.

 

8.  

   • شدت نور(Light Intensity): درخشانی نور در سطح چشم پرنده. شدت نور ارتباطی با طول موج ویا رنگ نور ندارد.

 

8.  

   • لوکس(Lux): واحد شدت نوردر زمانیکه متر واحد طول باشد که عبارت است از شدت نور در یک متر مربع ؛ بطوریکه در آن سطح،جریانی از یک لومن نور  بطور یکنواخت توزیع شود. یک لوکس معادل یک لومن در متر مربع است. تقریبا" یک لوکس= 1/0 فوت کندل.

 

8.  

   •  تخم گذاری داخلی (Internal Oviposition): یک نوع بی نظمی در تشکیل و خروج تخم مرغ است که در آن تخم مرغ غشاء دار با پوسته ناقص یا کامل  از مجرای تخم ( اویداکت و واژن ) خارج نمی شود ، بلکه به شکل پس رونده ای از طریق شیپور فالوپ اویداکت به داخل حفره ی بدنی انتقال داده می شود. این تخم مرغ ها می توانند برای مدت طولانی در حفره بطنی بمانند.

 

8.  

   • تخمک گذاری داخلی (Internal Ovulation): نوعی بی نظمی در فرایند طبیعی تخمک گذاری است که در آن یک فولیکول بالغ ( زرده)  آزاد شده از تخمدان به جای انتقال به داخل اویداکت به داخل حفره بطنی می افتد. چنین فولیکول هایی هرگز تبدیل به تخم مرغ های پوسته دار نمی شوند.

 

8.  

   • دوره باز آزاد سازی LH (Open Period): یک دوره ی زمانی 6 تا 8 ساعته در روز است که در این دوره، هورمون LH می تواند از هیپوفیز قدامی آزاد شود. این دوره،  تخمگذاری را  به قسمت مخصوصی از روز محدود می کند.

                                                    

8.  

   • تخمکگذاری(Ovulation): عبارت است از ، آزاد شدن فولیکول بالغ از تخمدان و افتادن آن به داخل شیپور فالوپ اویداکت. این فرایند، نیازمند یک فولیکول کاملا" رسیده و بالغ برای آزاد سازی پروژسترون در پاسخ به آزاد سازی هورمونLH است.  آزاد سازی LH به یک دامنه زمانی 6 تا 8 ساعته موسوم به "دوره باز آزاد سازی LH" محدود می شود.

 

8.  

   • تخم گذاری(Oviposition): عبارت است از عمل گذاشتن تخم مرغ. بطور طبیعی تخم مرغ های با پوسته محکم در یک دوره زمانی گذاشته می شوند که در آن دوره تقریبا" تخمک گذاری انجام می شود.

 

8.  

   • توقف تخمگذاری(Pause  Day): روز یا روز هایی که تخم مرغ تولید نمی شود و باعث گسستگی در توالی تخم گذاری می شود. پرنده از این زمان برای بازسازی سیستم بلوغ فولیکولی تخمدان ( 24 تا 26 ساعت) با دوره باز 24 ساعته شبانه روزی برای آزاد سازی هورمون LH استفاده می کند.

 

8.  

   • شکست نوری(Photo- Refractory): اصطلاحی است برای بیان شرایطی که در آن، دوره نوری موجود قادر به تحریک نوری کافی برای حفظ و نگهداری عملکرد تولید مثلی نیست. تخم گذاری پرندگان در چنین شرایطی متوقف می شود و معمولا" تولید چنین پرندگانی تا زمانی که آنها تحت یک چرخه ی برگشت و توسعه مجدد تولید مثلی قرار نگیرند، برگشت پذیر نخواهد بود.

 

8.  

   • دوره نوری (Photoperiod): عبارت است از، تعداد ساعات روشنایی و تاریکی  که پرندگان در یک شبانه روز در معرض آن قرار دارند. در طی دوره پرورش مرغ مادر ، 8 ساعت نور و 16 ساعت تاریکی (8L:16D) بطور معمول وجود دارد.

 

8.  

   • فاز حساس به نور(Photosensitive Phaes): دوره ای  11 تا 13 ساعت پس از تاریکی ( یا شروع نوردهی) است که در آن دوره، پرنده حساس به نور می باشد. پرنده در طی این دوره برای تحریک توسعه ی تولید مثلی، نیاز به تشخیص نور دارد.

 

8.  

   • تحریک نوری(Photostimulation): فرایند فراهم سازی یک محرک مناسب برای پرنده که منتج به بلوغ شود.  این کار معمولا"، با افزایش مدت نور سالن از 8 ساعت به 11 ساعت و بیشتر انجام می شود. این فرایند فقط در صورتی موثر خواهد بود که نیمچه های مادر، به حد آستانه تحریک نوری یا بالاتر از نظر سنی رسیده باشند. 

 

8.  

   • طول توالی تخمگذاری(Sequence Length): زنجیره های پیوسته  تخمگذاری که بطور پیشرونده در روز های متوالی  (زیرا بلوغ فولیکولی، معمولا" بیشتر از 24 ساعت طول می کشد ) اتفاق می افتد، تا زمانیکه  تخم مرغ انتهایی، تا 10-8 ساعت بعد از آخرین تخم گذاشته می شود . تولی های تخمگذاری با وقفه های تولید یک روز یا بیشتر از هم جدا و گسسته می شوند. متوسط طول توالی تخمگذاری، ارتباط خوب و مستقیمی با تولید کل تخم مرغ دارد.

 

8.  

   • بلوغ جنسی(Sexual Maturity): زمان شروع اولین تخم مرغ (نشانه گذاری) می باشد. تعریف بلوغ جنسی بر اساس گله عبارت است از،  سن یا زمانی که گله به 50 درصد تولید رسیده باشد یا سنی که در آن متوسط تولید یک مرغ به 5 % رسیده بشد.

 

اصول مدیریت دوره نوری در مرغ مادر گوشتی

مقدمه: تحقیقات محدودی در مورد مدیریت دوره نوری در گله های مادر گوشتی انجام شده است. تا کنون، تحقیقات مرغ مادر گوشتی، بیشتر در زمینه ی تخصیص میزان دان و جوجه درآوری بوده است. اخیرا" تمایل و علاقه ی کمپانی های تلفیقی  پرورش دهنده ی مرغ گوشتی و  مادر و در کانادا انجمن های تولید کنندگان تخم مرغ قابل جوجه کشی  به مطالعه در زمینه ی اصول مدیریت نور و برنامه های نور دهی در گله های مادر گوشتی افزایش یافته است. موضوعات مورد بررسی و مطالعه شامل موارد زیر بوده است:

• بهترین منبع نوری چیست؟

• آیا  آستانه ای بحرانی برای شدت نور وجود دارد؟

• بهترین سن برای تحریک نوری چه زمانی است؟ 

• آیا میزان افزایش طول روز (مدت نور دهی) باعث ایجاد تفاوت در تولید می شود؟

• آیا افزایش طول روز ( افزایش مدت نور دهی) پس از پیک تولید باعث بهبودی در میزان تولید می شود؟

• آیا شکست  نوری در گله های مادر گوشتی،به عنوان  یک موضوع مهم و بحث بر انگیز مطرح می باشد؟

• آیا مدیریت دوره نوری در برنامه های مدیریتی مرغ مادر بایستی در اولویت و تقدم بالاتری باشد؟

       تقریبا" تمامی مطالعات و تحقیقات انجام شده در زمینه ی مدیریت نور بر روی مرغان و بوقلمون های تخمگذار، مرتبط با گله های مادر گوشتی هستند. در مواردی مطالب و مفاهیم ارزشمندی در مطالعه ی برنامه های نوری بر روی مرغان تخمگذار گردآوری شده است؛ بویژه در مورد اصول سیکل تخمک گذاری و فرایند تولید هورمون های استروییدی تخمدانی. با این حال، وزن بدن و عملکرد تولید مثلی مرغ تخمگذار و مرغ مادر گوشتی در حد قابل توجهی با همدیگر متفاوت می باشند. تصور بر این است روشی که در آن مواد مغذی در بدن تجزیه می شوند و درک و دریافت تحریک های محیطی در این دو سویه از طیور متفاوت می باشد.

     این مقاله در بر گیرنده ی مفاهیم اساسی تولید مثل مرغ مادر گوشتی ؛ بویژه مطالب مربوط به مدیریت نور می باشد. در برخی موارد، اطلاعات از مطالعات مخصوصی استخراج شده است و در موارد دیگر، فقط  خلاصه و نتیجه تحقیقات مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. گزارشات ، حاوی لیستی از مقالات تحقیقی به منظور بررسی های بیشتر می باشد.

 

نیاز های برنامه های نوری در مدیریت گله های مادر گوشتی:

 موارد زیر شرح لیستی از عواملی است که باید در زمان توسعه ی برنامه نوردهی گله های مادر گوشتی مورد توجه و بررسی قرار گیرند.

ویژگی های یک برنامه ی نوردهی ایده آل :

1- جوجه ها را در چند روز اول جوجه ریزی به شدت به آب و دان خوردن تحریک و تشویق نماید.

2- فعالیت و وقوع رفتار های تهاجمی در طی دوره ی پرورش را کنترل نماید.

3- بایستی بتواند باعث افزایش سطح فعالیت پرنده جهت اطمینان از سلامت و استحکام اسکلتی شود.

4- تاخیر در رشد و تکامل سیستم تولید مثلی تا زمانیکه چنین تکاملی لازم و به جا بنظر میرسد.

5- با تحریک نوری بتواند باعث تحریک و توسعه ی سیستم تولید مثلی تمامی پرندگان گله بشود.

6- ایجاد شرایطی برای تخمگذاری با توالی های طولانی ( پیک بالا و ماندگاری بالای پیک تولید).

7- مناسب بودن زمان تحریک نوری برای تحریک و  توسعه ی دستگاه تولید مثلی مرغ و خروس ها.

8- تامین و فراهم کردن شرایطی برای عدم تمایل مرغ به تخمگذاری روی بستر یا نرده ها ( اسلت).

9- محدود نمودن فعالیت و رفتار تهاجمی پرندگان در زمانیکه جفتگیری خروس بطور کامل انجام می شود.

10- محدود نمودن وقوع کرچی.

11- کم هزینه بودن.      

توسعه و تکامل دستگاه تولید مثل و سیکل تخمک گذاری:

شناخت چگونگی کار فرایند های تولید مثلی با همدیگر برای دستیابی به یک تولید نرمال تخم مرغ جهت تعیین چگونگی پاسخ مرغ مادر به نور، لازم و ضروری است. سیستم تولید مثلی مانند یک تیم است که شامل هیپوتالاموس، هیپوفیز قدامی ( آدنوهیپوفیز)، تخمدان ( خوشه های فولیکولی)، او یداکت ( محل ساخت سفیده، غشاء پوسته)، رحم ( محل ساخت پوسته)، کبد ( دخالت در تشکیل زرده) و سیستم اسکلتی ( به عنوان منبع مواد معدنی – کلسیم- برای تولید پوسته آهکی ).

تخمدان قابل مشاهده ترین اندام تولید مثلی مرغ است (شرح تصویری 1).

در زمان تفریخ جوجه مرغ، آن جوجه حامل تمامی سلول های تخم (  germcells = سلول های تخم اولیه تشکیل دهنده ی فولیکول های تخمدانی) می باشد. بنظر میرسد که پولت ها بیشتر از یک میلیون فولیکول در بانک تخمدانی شان داشته باشند و آزاد شدن فولیکول های کوچک مورد بحث نیست.

پولت های نابالغ فاقد کانال ارتباطی تکامل یافته بین هیپوتالاموس ، هیپوفیز قدامی و تخمدان هستند. در مرغ های بالغ این کانال ارتباطی بوجود آمده  و مرغ شروع به استفاده از  فولیکول ها از مخزن فولیکول های کوچک موجود در تخمدان های تکامل  نیافته برای تولید تخم ( شروع تولید)  می کند.

 

شروع تولید تخم مرغ:

این موضوع که وجود چشم های مرغ برای پاسخ های  نوری- جنسی ضرورتی ندارد، به اثبات رسیده است. انرژی نور از طریق جمجمه سر نفوذ کرده و باعث تحریک گیرنده های نوری در هیپوتالاموس می شود. زمانیکه مرغ، از نور طول روز ( یا همان نور مصنوعی سالن) به اندازه ی مناسب برخوردار شده و آنرا جهت شروع  توسعه ی سیستم تولید مثلی دریافت می کند( حداقل 11 تا 12 ساعت)، انرژی نور در هیپوتالاموس به امواج عصبی تبدیل می شود. این پیام های عصبی باعث آزاد شدن هورمون آزاد کننده ی هورمون لوتئین ( LHRH) از هیپوتالاموس می شود. LHRH پس از مدت کوتاهی از طریق جریان خون به هیپوفیز قدامی می رسد که با تحریک هیپوفیز باعث تولید و آزاد شدن هورمون تحریک کننده فولیکول (FSH ) و هورمون لوتئین (LH) می شود ( شکل 1). فرایند های مذکور تا زمانیکه هیپوتالاموس از نظر عملکردی به تکامل و بلوغ ( قابلیت پاسخ به نور و مکانیسم های فید بک هورمونی) نرسیده باشد، اتفاق نمی افتد. بلوغ هیپوتالاموسی بعلاوه ی علایم مثبت ناشی از عوامل متابولیکی مختلف، برای پاسخ پولت ها به تحریک نوری در 18 تا 23 هفتگی همراه با بلوغ جنسی، لازم و حیاتی می باشد. FSH و LH در سطح تخمدان یا بیضه ها جهت تحریک تولید فولیکول و اسپرم ، بترتیب عمل می کنند.  در تخمدان، فولیکول های کوچک تولید آندروژن و استروژن می کنند. این هورمون های استروئیدی از طریق مکانیسم فید بک، مجددا" روی هیپوتالاموس تاثیر گذاشته و باعث تنظیم سطوح هورمون های جنسی و تحریک تکامل صفات جنسی ثانویه می شوند. در پرنده ماده، تولید  هورمون استروییدی منتج به تبدیل پولت به مرغ می شود. بویژه باعث توسعه ی اویداکت جهت ترشح سفیده می شود ، کبد نیز به عنوان یک ارگان متابولیز کننده ی لیپید، باعث تولید نوع مخصوصی از لیپید  جهت ساخت زرده تخم مرغ می شود.استخوان های دراز نیز به عنوان منبع کلسیم برای پوسته سازی در متابولیسم کلسیم دخالت می کنند. در این حالت، تغییرات زیادی در ظاهر پرنده بوجود می آید، بطوریکه تاج ها بزرگ و قرمز می شوند، پرنده ممکن است پرهای اولیه خود را از دست بدهد و  قبل از جفتگیری پر درآوری جدید اتفاق بیفتد و عرض استخوان های عانه جهت شروع تخمگذاری باز شود. معمولا" حدود 10 تا 11 روز پس از مشاهده ی این علایم ، بلوغ مرغ شروع شده و اولین تخم مرغ تولید می شود. البته تفاوت های احتمالی زیادی برای این صفت بین سویه ها و افراد مختلف وجود دارد. کنترل تولید مثل در سه سطح اتفاق می افتد:    1- در سطح هیپوتالاموس. 2- هیپوفیز و 3- تخمدان. تغییر محیط هورمونی در هر یک از این سطوح از طریق تغییرات مصرف خوراک یا محیط ، باعث تاثیر بر عملکرد تمامی سیستم هورمونی می شود.
شکل 1) مکان های کنترل تولید مثلی و ارتباط متقابل آنها با همدیگر

دوره ی باز برای آزاد سازی LH :    

تخمک گذاری تحت تاثیر کنترل مستقل سیکل  شبانه روزی و  بلوغ فولیکول می باشد. آزاد شدن روزانه ی LH   تا یک دوره ی مخصوص 6 تا 8 ساعته محدود می شود که به این دوره ، دوره باز گفته می شود.اگر طول این دوره تحت تاثیر ژنوتیپ یا سن تغییر کند ، دوره باز تلقی نمی شود. در مرغ، تاریکی علامتی است که از طریق آن  هیپوتالاموس می تواند ساعت بیولوژیکی شبانه روزی را تنظیم کند. و این باعث تنظیم دوره باز می شود، بویژه زمانیکه تخمکگذاری امکان پذیر است. اگر پروژسترون کافی طی دوره باز آزاد شود، موجب افزایش موجی LH   خواهد شد و متعاقبا" تخمک گذاری رخ می دهد. این سیستم توسط القاء مصنوعی تخمدان از طریق تجویز پروژسترون، تست شده است. اگر فولیکول بالغ شود تا بتواند پروژسترون را خارج از دوره باز، آزاد کند بایستی منتظر ماند تا  دوره ی باز بعدی شروع شود ( ایجاد یک روز توقف ).  

 

توالی های تخمگذاری:

مرغ ها به صورت توالی، تخمگذاری می کنند ( کلاچ تخمگذاری). از شروع تخمک گذاری تا تولید تخم مرغ حدود 24 تا 26 ساعت طول می کشد. تخمگذاری در یک توالی واحد در روز های متوالی و در یک دوره ی زمانی تقریبی 8 تا 10 ساعته ی روز ( تقریبا" همان دوره ی باز آزاد سازی LH ) صورت می گیرد. توالی های تخمگذاری با یک روز وقفه از همدیگر جدا می شوند. از طریق پایش طول توالی تخمگذاری،  به نقش و تاثیر میزان بلوغ فولیکولی به عنوان یک اصل اولیه در میزان تولید تخم مرغ بیشتر پی می بریم.مرغ های با سرعت میزان رشد و بلوغ فولیکولی بالا ( 24 ساعت یا کمتر)، همیشه دارای یک فولیکول بالغ مولد پروژسترون در شروع دوره باز آزاد سازی LH خواهند بود. چنین مرغ هایی از نظر تئوری، هر روز بدون نیاز به یک روز وقفه جهت شروع مجدد تولید،  تخمگذاری می کنند. توالی های تخمگذاری خیلی طولانی در مرغ های تخمگذار لگهورن که میزان بلوغ فولیکولی کوتاهتری نسبت به مرغ مادر گوشتی دارند ، معمول می باشد. مرغ هایی که میزان بلوغ فولیکولی طولانی تر از 24 ساعت دارند ، تولید هر تخم مرغ بعدی متوالی در آنها با تاخیر در آن روز صورت می گیرد. در جدول 1 مثالی از چگونگی تخمگذاری پرندگان مختلف توضیح داده شده است.

 با افزایش سن پرنده، زمان بلوغ فولیکولی طولانی تر و توالی تخمگذاری کوتاهترمی شود .

 

در شکل 2، نمایی نموداری از یک توالی تخمگذاری نمونه، از داده های بدست آمده از 4 سویه مختلف مرغ مادر گوشتی در دانشگاه آلبرتا (1998) ارائه شده است. دیگر اثرات سن پرنده عبارتند از: کاهش تعداد فولیکول های بزرگ و کاهش حساسیت پرنده به علایم ناشی از تولید هورمون های تولید مثلی.

شکل 2)  اشکال مختلف طول توالی تخمگذاری در 4 سویه ی مختلف مرغ مادر گوشتی تا سن 60 هفته ( دانشگاه آلبرتا، 1998).

 

شدت نور

نقش کلیدی شدت نور، در ارتباط با درک پرندگان از شب و روز می باشد. طیور برای تشخیص شب و روز ، نیاز به یک تفاوت 10 فولدی (fold) در شدت نور شب و روز از همدیگر دارند. از آنجاییکه مرغ قادر به تشخیص نور با شدت 04/0 فوت کندل (43/0 لوکس) از تاریکی نیست؛ به نظر می رسد که حداقل، شدت 5/0 فوت کندل ( حدود 5 لوکس) نور برای تشخیص شب و روز و افزایش حداکثر پاسخ مرغ به دوره ی نوری  لازم باشد. تا زمانیکه مرغ قادر به تشخیص شب از روز باشد، تفاوت در شدت نور تامین شده توسط نور روز در مقایسه با مکمل های نوری در سالن های با دیوار جانبی باز، تشخیص داده نمی شود. با این حال، گزارش هایی دال بر بعضی مزایای استفاده از نور دهی تکمیلی ( منابع روشنایی) برای کاهش تفاوت های شدت نور دوره ی نوری در صنعت طیور وجود دارد.

از آنجاییکه سویه های مرغ تخمگذار ظاهرا" حساس به بسیاری از اثرات نوردهی نیستند، اثرات شدت نور ممکن است در گله های مادر گوشتی بیشتر چشمگیر باشد. گله های تخمگذار مدرن، بنظر میرسند تا مقاومت بیشتری به تفاوت های شدت نور داشته باشند، که این شاید بدلیل تمایل بیشتر آنها برای تولید تخم مرغ تحت هر شرایطی باشد. با این وجود، گله های مادر گوشتی حساسیت بیشتری نسبت به عوامل منفی تاثیر گذار بر تولید دارند. ثابت شده است که شدت نور های اولیه با متوسط 6/5 تا 2/23 فوت کندل، تفاوتی در تولید تخم مرغ در مرغ مادر گوشتی در پن های مختلف ایجاد نمی کند. مشکل عمده ای که شدت نور اولیه در تمامی انواع طیور ایجاد می کند بیشتر در ارتباط با پراکندگی شدت نور  ناشی از وضعیت نوری می باشد. در کف سالن ها نسبت به چند متر بالاتر می تواند تفاوت شدت نوری در حدود 100 فولد وجود داشته باشد.   

اخیرا" در دانشگاه آلبرتا، آزمایشی در زمینه ی کنترل پراکندگی شدت نور با استفاده از منابع نوری انفرادی روی مرغ های مادر گوشتی پرورش یافته در قفس انجام شده است. در این پژوهش ، لاشه ی پرنده، ریخت شناسی تخمدان در زمان بلوغ جنسی - که از آن می توان برای توضیح تفاوت های تولید و یا پتانسیل تولید تخم مرغ استفاده نمود- مورد توجه قرار گرفت. نیمچه های مادر گوشتی که با شدت های نوری 9/0 و 2/9 فوت کندل تحریک نوری شدند، از میزان بلوغ جنسی و صفات لاشه ای مشابهی برخوردار بودند. تحریک نوری با شدت 2/9 فوت کندل اثرات و روند پیشرونده تری در بلوغ جنسی داشت ؛ چنانچه تولید مرغ های   تحت این شدت نوری، 5/2 روز سریعتر با تخمدان دارای 5/0 فولیکول بزرگ بیشتر ، شروع شد.  حتی اگر، انتظار برود که  این مرغ ها حساسیت بیشتری به تفاوت های شدت نوری داشته باشند، این تفاوت های تست شده، برای ایجاد یک پاسخ نوری کافی نخواهند بود.

در آزمایشی که در دانشگاه آلبرتا جهت بررسی اثر شدت های مختلف نور ( 1/0 ، 5/0 ، 6/4 و 4/46 فوت کندل ) در زمان تحریک نوری بر روی میزان بلوغ جنسی مرغ های تخمگذار قدیمی (1950) و جدید (1996) انجام شد ( شرح تصویری 2)، نشان داده شد که  تمامی شدت های نوری برای شروع بلوغ جنسی کافی بودند، اما شدت نور 1/0 فوت کندل در مقایسه با دیگر شدت های نوری، برای رشد و  تکامل طبیعی تخمدان در مرغان جدید کافی نبود؛ بطوریکه در زمان بلوغ جنسی (نشانه گذاری) از فولیکول های کوچکتری نسبت به تیمار های دیگر برخوردار بودند ( شکل 3)، ضمنا" فولیکول های بزرگتر شان نیز بطور متوسط کوچکتر بودند که این موضوع بر اندازه ی تخم مرغ های تولیدی آنها تاثیر گذار خواهد بود. در تحقیقی که روی گله مادر گوشتی در دانشگاه آلبرتا انجام شد، نشان داده شد که تعداد پایین فولیکول های بزرگ ( همچنانکه در شدت نور 1/0 مشاهده شد) باعث محدود کردن پتانسیل تولید می شود. شدت نور در سویه های قدیمی مرغ تخمگذار نتوانست تاثیری بر تعداد فولیکول بگذارد، که این موضوع یا بیانگر پدیده ی جدیدی است یا می تواند یک اثر وابسته به سویه ی خاص باشد .

شرح تصویری 2) شدت نور های مختلف استفاده شده در مطالعات آزمایشی انجام شده در دانشگاه آلبرتا.

شکل 3) تعداد فولیکو ل های زرد بزرگ تخمدان (LYF) در زمان بلوغ جنسی سویه های قدیمی و جدید مرغ تخمگذار تحت تاثیر تیمار های نوری چهارگانه  ( fc) در زمان تحریک نوری ( دانشگاه آلبرتا، 1977).

 

 در آزمایش بعدی به اثرات منفی ناشی از شدت نور پایین بر رشد و توسعه تخمدان و متعاقبا" تولید تخم مرغ پی برده شد. تعداد فولیکول بزرگ کمتر در تخمدان مرغ های تحت تاثیر تیمار  شدت نور 1/0 فوت کندل، منتج به کاهش درصد تولید ( بر اساس مرغ روز)، طول توالی تخمگذاری و تعداد کل تخم مرغ تولیدی شد ( جدول 2).  

جدول 2) آزمایشات مربوط به تخمدان و تولید تخم مرغ 4 سویه ی مختلف مرغ تخمگذار تحت تاثیر تیمار های شدت نوری مختلف بین زمان تحریک نوری تا سن 45 هفته ( دانشگاه آلبرتا ، 1998). 

شکست نوری (photo-refractoriness):

نتایج پژوهشی در دانشگاه آلبرتا (1998) نشان می دهد که شدت نور بالا ممکن است در بعضی سویه های تخمگذار باعث کاهش تولید شود. استفاده از شدت نور 46 فوت کندل در یک آزمایش بر روی سویه های مرغ تخمگذار با تخم مرغ پوسته قهوه ای، باعث کاهش تولید شد. این شدت نور بالا ( 46 فوت کندل)، باعث پیک تولید خوب و خیلی سریعی شد، اما سرعت کاهش ماندگاری تولید نسبت به دیگر تیمار های نوری ( 1/0، 05/0 و 6/4 فوت کندل)  بیشتر بود ( شکل 4). در صورتیکه این نتایج بدست آمده در سویه ی تخمگذار، قابل مقایسه با مرغ مادر گوشتی باشد، ممکن است این نوع سقوط سریع تولید تحت شرایط نوری با شدت بالا، در گله های مادر گوشتی نیز قابل انتظار و دستیابی باشد. شدت های نوری بالا در برخی سویه ها، ممکن است باعث شتاب دادن به فرایند شکست نوری شوند. 

شکل 4) میانگین طول توالی تخمگذاری سویه مرغ تخمگذار با پوسته قهوه ای تخم مرغ تحت تیمار های مختلف شدت نوری در شروع تحریک نوری تا سن 45 هفتگی ( دانشگاه آلبرتا 1998)

 

پرنده ای که تحت تاثیر شکست نوری قرار می گیرد ، قادر به تحریک تولید کافی هورمون های LH و FSH در طولانی مدت نیست. افزایش شکست نور  باعث کاهش تدریجی تولید تخم مرغ می شود. اگرچه، شروع زود هنگام  شکست نور، بیشتر در بوقلمون ها معمول می باشد ،اما وقوع آن در مرغ مادر گوشتی نیز مشاهده شده است. مدارکی وجود دارد که نشان می دهد مشکل شکست نوری احتمالا"  بیشتر در مرغ مادر های گوشتی با تولید گوشت بالاتر نسبت به لاین های تیپ مادری مطرح می باشد. تولید پرندگانی که در معرض شکست نوری قرار می گیرند متوقف خواهد شد و تا زمانیکه فرایند های برگشت عملکرد تولید مثلی، افت وزن بدن و در معرض روز کوتاه قرار گرفتن پرنده به مدت 10 تا 12 هفته ( کاهش مدت نور به مدت 10 تا 12 هفته)  اتفاق نیفتد، تولید آنها دوباره بر نمی گردد. این فرایند ها باعث شروع مجدد سیستم سیگنال دهی هورمونی دستگاه تولید مثل در سطوح طبیعی می شوند.  

سیگنال های مشابهی که شروع تخمگذاری را تحریک می کند، بنظر می رسند که همان سیگنال ها عامل ایجاد فرایند های منتهی به شکست نوری باشند. تفاوت عمده در این است که طول روز (نوردهی) مورد نیاز برای تحریک نوری، کوتاهتر از طول روز مورد نیاز برای شکس نوری است. در مورد سویه های حساس تر به شکست نوری، استفاده از برنامه های تحریک نوری با شدت کم  ( با 11 یا 12 ساعت نور) ممکن است مفید باشد، چرا که این نوع برنامه ها ممکن است باعث محدود کردن شروع شکست نوری شوند.   

مطالعات آزمایشی اخیر با سویه های مرغ تخمگذار نشان داده است که شدت نور بالا ممکن است باعث شتاب دادن و تسریع فرایند شکست نوری شود. شکست نوری ممکن است در فولیکول های اولیه رخ دهد. این نوع طیور، فاقد حمایت های گنادوتروپینی کافی  برای حفظ و نگهداری گروه های فولیکولی اولیه ( خوشه های فولیکولی ) هستند. در بوقلمون ها مشخص شده است که استفاده از برنامه های جدید نوری، مانند افزایش طول روز ( نور) در سرتاسر دوره تولید باعث ایجاد اختلال در شکست نوری می شود.

 جدول 3) طیف های مختلف نوری ( ستون اول= طیف اصلی** ستون دوم= طیف های فرعی** ستون سوم دامنه طول موج طیف های مختلف نوری)

 

نور فلوروسنت بخاطر کارایی بالای انرژی، به عنوان یک جایگزین نوری خوب برای لامپ های برق پر نور، مورد توجه می باشد. از آنجاییکه نور ساطع شده از لامپ های لوله ای فلوروسنت، تقریبا" صرفا" به صورت مرئی می یاشد( بدلیل تنگ بودن دامنه طول موج آن)،  لامپ های برق پر نور تقریبا" تمامی انرژی خود را به شکل تابش مادون قرمز نا مرئی ( مشخص شده که نور با طول موج بلندتر حرارت بیشتری تولید می کنند)  ساطع می کنند. اگرچه برخی از محققین بر این باورند که استفاده از لامپ فلوروسنت با طیف نوری کامل بخاطر بزرگتر بودن بخش محتوای طیف نوری،  بهتر از لامپ های سفید- سرد عمل می کنند و اثرات کمی بر بازدهی تولید تخم مرغ در سویه های مرغ تخمگذار و مادر گوشتی دارند.      

پرندگانی که تحت نور لامپ های فلوروسنت در مقایسه با لامپ های برق پر نور در شدت  نور بیشتر از 5/0 فوت کندل، پرورش داده می شوند، فعال تر هستند و علیرغم یکسان بودن شدت نور این دو نوع لامپ، پرندگان تحت نور لامپ های فلوروسنت ممکن است بخاطر ویژگی نوری چشم شان  ( چشم مرغ حساسیت بیشتری نسبت به  طول موج های خاصی دارد) شدت نور بالاتری را دریافت دارند.  این کار تحقیقی بر روی مرغان تخمگذار با استفاده از نور با طول موج ها و سطوح انرژی خیلی ویژه انجام شد. این آزمایشات در مرغ مادرگوشتی به نیاز به بررسی دارد که چگونه تفاوت های نوع و شدت نور توسط پرنده دریافت می شود.

 

سن تحریک نوری:

 سن پرنده در زمان تحریک نوری مدت هاست که در سرتاسر جهان برای مدیران فارم های مادر گوشتی به عنوان یک پرسش اولیه مطرح می باشد. تحقیقات انجام شده در چندین دانشگاه، بعلاوه ی مشاهدات فارمی نشان می دهند که شرایط بدنی و یکنواختی گله، عوامل کلیدی و مهمی در تصمیم گیری برای زمان تحریک نوری هستند. در بسیاری از موارد ، به آسانی می توان این عوامل را با تنظیم  سن گله در زمان تحریک نوری مدیریت نمود.

تحقیقات انجام شده در دانشگاه آلبرتا نشان دادند که مزیت آشکار و  مشخصی در تاخیر زمان تحریک نوری تا پس از 20 هفتگی وجود دارد. در این پژوهش، نیمچه های مادر گوشتی در سن 120، 130، 140، 150، و 160  روزگی تحریک نوری شدند. با وجود 40 روز تفاوت در سن تحریک نوری، فقط 9 روز اختلاف در سن تولید اولین تخم مرغ مشاهده شد ( شکل 5).

شکل 5) تاثیر سن تحریک نوری در مرغ مادر گوشتی بر سن تولید اولین تخم مرغ ( نشانه گذاری) و تعداد روز هایی که پس از تحریک نوری اولین تخم مرغ تولید می شود ( رابینسون و همکاران، 1996).

 

با افزایش سن تحریک نوری، فاصله زمانی بین زمان تحریک نوری و بلوغ جنسی کاهش یافت. این احتمالا" ناشی از این حقیقت است که میزان چربی بدن پولت ها بدون توجه به تحریک نوری با افزایش سن کاهش می یابد و بلوغ جنسی پولت هایی که  لاغر هستند به تاخیر خواهد افتاد. تاخیر در تحریک نوری، باعث تولید سریعتر پولت ها بدون تاثیر بر تولید تخم مرغ آنها شد. مزیت تاخیر در تحریک نوری، ایجاد شانس برای بهبود هماهنگی در ترکیب بدنی گله می باشد. پولت های بالغ به تخمگذاری خود و  آنهاییکه بلوغ کمتری دارند به توسعه و تکامل خود ادامه می دهند؛ از اینرو درصد بالاتری از مرغ ها در یک زمان مشابه، شروع به تولید تخم مرغ می کنند.       

 

تولید زود هنگام ، بیانگر یکنواختی بالا ی وضعیت بدنی گله می باشد. موفقیت و مدیریت این نوع گله ها، احتمالا" بخاطر مشابه بودن نیاز هایشان بیشتر و آسان تر خواهد بود. تحقیق اخیر در دانشگاه آلبرتا نشان داد که مقدار خوراک دهی ( سرانه دان) طی شروع تخمگذاری، بسیار مهم می باشد. این موضوع؛ در برخی سویه ها ، بویژه در زمانیکه تخمدان با سرعت بیشتری به افزایش اولیه مقدار خوراک از طریق تولید بیش از حد فولیکول های بزرگ تخمدانی پاسخ می دهد (که باعث افزایش تولید تخم مرغ های غیر قابل جوجه کشی و اختلال در کنترل عملکرد تخمدان می شود) حائز اهمیت است. تاخیر در تخصیص پیک دان گله، تا حدی ممکن است شیوه ای مدیریتی برای توسعه تخمدان در چنین سویه هایی  باشد.

 

مواردی که ما شناخت زیادی در مادر های گوشتی نداریم و بایستی مورد مطالعه قرار گیرند:

 

1.  آیا دوره باز برای آزاد سازی هورمون LH با روند سن ( دوره کوتاهتر در مرغ های مسن تر)، بین ژنوتیپ ها ( آیا لاین های با رشد سریع دوره باز کوتاهتری برای آزاد سازی LH و تخمکگذاری دارند؟ ) تغییر می کند.

2. آیا طول موج نور بر شروع تولید اثر می گذارد؟

3. آیا طول موج نور تاثیری بر میزان بلوغ فولیکولی ( طول توالی تخمگذاری) و تولید کل تخم مرغ دارد؟

4. آیا سن پرنده در  تاثیر شدت نور بر کاهش تولید موثر می باشد؟

5. آیا شکست نوری با افزایش سن ، باعث کندتر شدن بلوغ فولیکولی ( و کوتاهتر شدن توالی تخمگذاری) می شود؟ 

6. آیا می توان طی دوره تولید، گله های مادر گوشتی را با افزایش طول روز ( مدت نور دهی)  تحریک بیشتری برای تولید نمود ( به عنوان روشی برای کاهش فرایند شکست نوری)؟

7. اگر شکست نوری در پرندگان می تواند باعث شتاب دادن به میزان بلوغ فولیکولی شود ، آیا سن مناسبی برای این کار وجود دارد؟

8. آیا تحریک نوری در یک مرحله واحد (8 ساعت نور: 16 ساعت تاریکی  به 15 ساعت نور: 9 ساعت تاریکی) باعث ایجاد اختلافی نسبت به یک دوره نوری تدریجی تر می شود؟

واژگان اختصاصی:

8.  

   • چرخه شبانه روزی(Circadian Cycle): چرخه ی بیولوژیکی که در 24 ساعت شبانه روز اتفاق می افتد. در مرغ، دوره باز روزانه برای آزاد سازی LH ، توسط زمان تاریکی ( خاموشی نور) تنظیم می شود.

 

8.  

   • فوت کندل (Footcandle): واحد شدت نور در زمانیکه فوت (پا) واحد طول باشد که عبارت است از شدت نور در یک فوت مربع ( 093/0 متر مربع)؛ بطوریکه در آن سطح،جریانی از یک لومن نور  بطور یکنواخت توزیع شود. یک فوت کندل= 76/10 لوکس.

 

8.  

   • شدت نور(Light Intensity): درخشانی نور در سطح چشم پرنده. شدت نور ارتباطی با طول موج ویا رنگ نور ندارد.

 

8.  

   • لوکس(Lux): واحد شدت نوردر زمانیکه متر واحد طول باشد که عبارت است از شدت نور در یک متر مربع ؛ بطوریکه در آن سطح،جریانی از یک لومن نور  بطور یکنواخت توزیع شود. یک لوکس معادل یک لومن در متر مربع است. تقریبا" یک لوکس= 1/0 فوت کندل.

 

8.  

   •  تخم گذاری داخلی (Internal Oviposition): یک نوع بی نظمی در تشکیل و خروج تخم مرغ است که در آن تخم مرغ غشاء دار با پوسته ناقص یا کامل  از مجرای تخم ( اویداکت و واژن ) خارج نمی شود ، بلکه به شکل پس رونده ای از طریق شیپور فالوپ اویداکت به داخل حفره ی بدنی انتقال داده می شود. این تخم مرغ ها می توانند برای مدت طولانی در حفره بطنی بمانند.

 

8.  

   • تخمک گذاری داخلی (Internal Ovulation): نوعی بی نظمی در فرایند طبیعی تخمک گذاری است که در آن یک فولیکول بالغ ( زرده)  آزاد شده از تخمدان به جای انتقال به داخل اویداکت به داخل حفره بطنی می افتد. چنین فولیکول هایی هرگز تبدیل به تخم مرغ های پوسته دار نمی شوند.

 

8.  

   • دوره باز آزاد سازی LH (Open Period): یک دوره ی زمانی 6 تا 8 ساعته در روز است که در این دوره، هورمون LH می تواند از هیپوفیز قدامی آزاد شود. این دوره،  تخمگذاری را  به قسمت مخصوصی از روز محدود می کند.

                                                    

8.  

   • تخمکگذاری(Ovulation): عبارت است از ، آزاد شدن فولیکول بالغ از تخمدان و افتادن آن به داخل شیپور فالوپ اویداکت. این فرایند، نیازمند یک فولیکول کاملا" رسیده و بالغ برای آزاد سازی پروژسترون در پاسخ به آزاد سازی هورمونLH است.  آزاد سازی LH به یک دامنه زمانی 6 تا 8 ساعته موسوم به "دوره باز آزاد سازی LH" محدود می شود.

 

8.  

   • تخم گذاری(Oviposition): عبارت است از عمل گذاشتن تخم مرغ. بطور طبیعی تخم مرغ های با پوسته محکم در یک دوره زمانی گذاشته می شوند که در آن دوره تقریبا" تخمک گذاری انجام می شود.

 

8.  

   • توقف تخمگذاری(Pause  Day): روز یا روز هایی که تخم مرغ تولید نمی شود و باعث گسستگی در توالی تخم گذاری می شود. پرنده از این زمان برای بازسازی سیستم بلوغ فولیکولی تخمدان ( 24 تا 26 ساعت) با دوره باز 24 ساعته شبانه روزی برای آزاد سازی هورمون LH استفاده می کند.

 

8.  

   • شکست نوری(Photo- Refractory): اصطلاحی است برای بیان شرایطی که در آن، دوره نوری موجود قادر به تحریک نوری کافی برای حفظ و نگهداری عملکرد تولید مثلی نیست. تخم گذاری پرندگان در چنین شرایطی متوقف می شود و معمولا" تولید چنین پرندگانی تا زمانی که آنها تحت یک چرخه ی برگشت و توسعه مجدد تولید مثلی قرار نگیرند، برگشت پذیر نخواهد بود.

 

8.  

   • دوره نوری (Photoperiod): عبارت است از، تعداد ساعات روشنایی و تاریکی  که پرندگان در یک شبانه روز در معرض آن قرار دارند. در طی دوره پرورش مرغ مادر ، 8 ساعت نور و 16 ساعت تاریکی (8L:16D) بطور معمول وجود دارد.

 

8.  

   • فاز حساس به نور(Photosensitive Phaes): دوره ای  11 تا 13 ساعت پس از تاریکی ( یا شروع نوردهی) است که در آن دوره، پرنده حساس به نور می باشد. پرنده در طی این دوره برای تحریک توسعه ی تولید مثلی، نیاز به تشخیص نور دارد.

 

8.  

   • تحریک نوری(Photostimulation): فرایند فراهم سازی یک محرک مناسب برای پرنده که منتج به بلوغ شود.  این کار معمولا"، با افزایش مدت نور سالن از 8 ساعت به 11 ساعت و بیشتر انجام می شود. این فرایند فقط در صورتی موثر خواهد بود که نیمچه های مادر، به حد آستانه تحریک نوری یا بالاتر از نظر سنی رسیده باشند. 

 

8.  

   • طول توالی تخمگذاری(Sequence Length): زنجیره های پیوسته  تخمگذاری که بطور پیشرونده در روز های متوالی  (زیرا بلوغ فولیکولی، معمولا" بیشتر از 24 ساعت طول می کشد ) اتفاق می افتد، تا زمانیکه  تخم مرغ انتهایی، تا 10-8 ساعت بعد از آخرین تخم گذاشته می شود . تولی های تخمگذاری با وقفه های تولید یک روز یا بیشتر از هم جدا و گسسته می شوند. متوسط طول توالی تخمگذاری، ارتباط خوب و مستقیمی با تولید کل تخم مرغ دارد.

 

8.  

   • بلوغ جنسی(Sexual Maturity): زمان شروع اولین تخم مرغ (نشانه گذاری) می باشد. تعریف بلوغ جنسی بر اساس گله عبارت است از،  سن یا زمانی که گله به 50 درصد تولید رسیده باشد یا سنی که در آن متوسط تولید یک مرغ به 5 % رسیده بشد.

 

اصول مدیریت دوره نوری در مرغ مادر گوشتی

مقدمه: تحقیقات محدودی در مورد مدیریت دوره نوری در گله های مادر گوشتی انجام شده است. تا کنون، تحقیقات مرغ مادر گوشتی، بیشتر در زمینه ی تخصیص میزان دان و جوجه درآوری بوده است. اخیرا" تمایل و علاقه ی کمپانی های تلفیقی  پرورش دهنده ی مرغ گوشتی و  مادر و در کانادا انجمن های تولید کنندگان تخم مرغ قابل جوجه کشی  به مطالعه در زمینه ی اصول مدیریت نور و برنامه های نور دهی در گله های مادر گوشتی افزایش یافته است. موضوعات مورد بررسی و مطالعه شامل موارد زیر بوده است:

• بهترین منبع نوری چیست؟

• آیا  آستانه ای بحرانی برای شدت نور وجود دارد؟

• بهترین سن برای تحریک نوری چه زمانی است؟ 

• آیا میزان افزایش طول روز (مدت نور دهی) باعث ایجاد تفاوت در تولید می شود؟

• آیا افزایش طول روز ( افزایش مدت نور دهی) پس از پیک تولید باعث بهبودی در میزان تولید می شود؟

• آیا شکست  نوری در گله های مادر گوشتی،به عنوان  یک موضوع مهم و بحث بر انگیز مطرح می باشد؟

• آیا مدیریت دوره نوری در برنامه های مدیریتی مرغ مادر بایستی در اولویت و تقدم بالاتری باشد؟

       تقریبا" تمامی مطالعات و تحقیقات انجام شده در زمینه ی مدیریت نور بر روی مرغان و بوقلمون های تخمگذار، مرتبط با گله های مادر گوشتی هستند. در مواردی مطالب و مفاهیم ارزشمندی در مطالعه ی برنامه های نوری بر روی مرغان تخمگذار گردآوری شده است؛ بویژه در مورد اصول سیکل تخمک گذاری و فرایند تولید هورمون های استروییدی تخمدانی. با این حال، وزن بدن و عملکرد تولید مثلی مرغ تخمگذار و مرغ مادر گوشتی در حد قابل توجهی با همدیگر متفاوت می باشند. تصور بر این است روشی که در آن مواد مغذی در بدن تجزیه می شوند و درک و دریافت تحریک های محیطی در این دو سویه از طیور متفاوت می باشد.

     این مقاله در بر گیرنده ی مفاهیم اساسی تولید مثل مرغ مادر گوشتی ؛ بویژه مطالب مربوط به مدیریت نور می باشد. در برخی موارد، اطلاعات از مطالعات مخصوصی استخراج شده است و در موارد دیگر، فقط  خلاصه و نتیجه تحقیقات مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. گزارشات ، حاوی لیستی از مقالات تحقیقی به منظور بررسی های بیشتر می باشد.

 

نیاز های برنامه های نوری در مدیریت گله های مادر گوشتی:

 موارد زیر شرح لیستی از عواملی است که باید در زمان توسعه ی برنامه نوردهی گله های مادر گوشتی مورد توجه و بررسی قرار گیرند.

ویژگی های یک برنامه ی نوردهی ایده آل :

1- جوجه ها را در چند روز اول جوجه ریزی به شدت به آب و دان خوردن تحریک و تشویق نماید.

2- فعالیت و وقوع رفتار های تهاجمی در طی دوره ی پرورش را کنترل نماید.

3- بایستی بتواند باعث افزایش سطح فعالیت پرنده جهت اطمینان از سلامت و استحکام اسکلتی شود.

4- تاخیر در رشد و تکامل سیستم تولید مثلی تا زمانیکه چنین تکاملی لازم و به جا بنظر میرسد.

5- با تحریک نوری بتواند باعث تحریک و توسعه ی سیستم تولید مثلی تمامی پرندگان گله بشود.

6- ایجاد شرایطی برای تخمگذاری با توالی های طولانی ( پیک بالا و ماندگاری بالای پیک تولید).

7- مناسب بودن زمان تحریک نوری برای تحریک و  توسعه ی دستگاه تولید مثلی مرغ و خروس ها.

8- تامین و فراهم کردن شرایطی برای عدم تمایل مرغ به تخمگذاری روی بستر یا نرده ها ( اسلت).

9- محدود نمودن فعالیت و رفتار تهاجمی پرندگان در زمانیکه جفتگیری خروس بطور کامل انجام می شود.

10- محدود نمودن وقوع کرچی.

11- کم هزینه بودن.      

توسعه و تکامل دستگاه تولید مثل و سیکل تخمک گذاری:

شناخت چگونگی کار فرایند های تولید مثلی با همدیگر برای دستیابی به یک تولید نرمال تخم مرغ جهت تعیین چگونگی پاسخ مرغ مادر به نور، لازم و ضروری است. سیستم تولید مثلی مانند یک تیم است که شامل هیپوتالاموس، هیپوفیز قدامی ( آدنوهیپوفیز)، تخمدان ( خوشه های فولیکولی)، او یداکت ( محل ساخت سفیده، غشاء پوسته)، رحم ( محل ساخت پوسته)، کبد ( دخالت در تشکیل زرده) و سیستم اسکلتی ( به عنوان منبع مواد معدنی – کلسیم- برای تولید پوسته آهکی ).

تخمدان قابل مشاهده ترین اندام تولید مثلی مرغ است (شرح تصویری 1).

در زمان تفریخ جوجه مرغ، آن جوجه حامل تمامی سلول های تخم (  germcells = سلول های تخم اولیه تشکیل دهنده ی فولیکول های تخمدانی) می باشد. بنظر میرسد که پولت ها بیشتر از یک میلیون فولیکول در بانک تخمدانی شان داشته باشند و آزاد شدن فولیکول های کوچک مورد بحث نیست.

پولت های نابالغ فاقد کانال ارتباطی تکامل یافته بین هیپوتالاموس ، هیپوفیز قدامی و تخمدان هستند. در مرغ های بالغ این کانال ارتباطی بوجود آمده  و مرغ شروع به استفاده از  فولیکول ها از مخزن فولیکول های کوچک موجود در تخمدان های تکامل  نیافته برای تولید تخم ( شروع تولید)  می کند.

 

شروع تولید تخم مرغ:

این موضوع که وجود چشم های مرغ برای پاسخ های  نوری- جنسی ضرورتی ندارد، به اثبات رسیده است. انرژی نور از طریق جمجمه سر نفوذ کرده و باعث تحریک گیرنده های نوری در هیپوتالاموس می شود. زمانیکه مرغ، از نور طول روز ( یا همان نور مصنوعی سالن) به اندازه ی مناسب برخوردار شده و آنرا جهت شروع  توسعه ی سیستم تولید مثلی دریافت می کند( حداقل 11 تا 12 ساعت)، انرژی نور در هیپوتالاموس به امواج عصبی تبدیل می شود. این پیام های عصبی باعث آزاد شدن هورمون آزاد کننده ی هورمون لوتئین ( LHRH) از هیپوتالاموس می شود. LHRH پس از مدت کوتاهی از طریق جریان خون به هیپوفیز قدامی می رسد که با تحریک هیپوفیز باعث تولید و آزاد شدن هورمون تحریک کننده فولیکول (FSH ) و هورمون لوتئین (LH) می شود ( شکل 1). فرایند های مذکور تا زمانیکه هیپوتالاموس از نظر عملکردی به تکامل و بلوغ ( قابلیت پاسخ به نور و مکانیسم های فید بک هورمونی) نرسیده باشد، اتفاق نمی افتد. بلوغ هیپوتالاموسی بعلاوه ی علایم مثبت ناشی از عوامل متابولیکی مختلف، برای پاسخ پولت ها به تحریک نوری در 18 تا 23 هفتگی همراه با بلوغ جنسی، لازم و حیاتی می باشد. FSH و LH در سطح تخمدان یا بیضه ها جهت تحریک تولید فولیکول و اسپرم ، بترتیب عمل می کنند.  در تخمدان، فولیکول های کوچک تولید آندروژن و استروژن می کنند. این هورمون های استروئیدی از طریق مکانیسم فید بک، مجددا" روی هیپوتالاموس تاثیر گذاشته و باعث تنظیم سطوح هورمون های جنسی و تحریک تکامل صفات جنسی ثانویه می شوند. در پرنده ماده، تولید  هورمون استروییدی منتج به تبدیل پولت به مرغ می شود. بویژه باعث توسعه ی اویداکت جهت ترشح سفیده می شود ، کبد نیز به عنوان یک ارگان متابولیز کننده ی لیپید، باعث تولید نوع مخصوصی از لیپید  جهت ساخت زرده تخم مرغ می شود.استخوان های دراز نیز به عنوان منبع کلسیم برای پوسته سازی در متابولیسم کلسیم دخالت می کنند. در این حالت، تغییرات زیادی در ظاهر پرنده بوجود می آید، بطوریکه تاج ها بزرگ و قرمز می شوند، پرنده ممکن است پرهای اولیه خود را از دست بدهد و  قبل از جفتگیری پر درآوری جدید اتفاق بیفتد و عرض استخوان های عانه جهت شروع تخمگذاری باز شود. معمولا" حدود 10 تا 11 روز پس از مشاهده ی این علایم ، بلوغ مرغ شروع شده و اولین تخم مرغ تولید می شود. البته تفاوت های احتمالی زیادی برای این صفت بین سویه ها و افراد مختلف وجود دارد. کنترل تولید مثل در سه سطح اتفاق می افتد:    1- در سطح هیپوتالاموس. 2- هیپوفیز و 3- تخمدان. تغییر محیط هورمونی در هر یک از این سطوح از طریق تغییرات مصرف خوراک یا محیط ، باعث تاثیر بر عملکرد تمامی سیستم هورمونی می شود.
 

شکل 1) مکان های کنترل تولید مثلی و ارتباط متقابل آنها با همدیگر

دوره ی باز برای آزاد سازی LH :    

تخمک گذاری تحت تاثیر کنترل مستقل سیکل  شبانه روزی و  بلوغ فولیکول می باشد. آزاد شدن روزانه ی LH   تا یک دوره ی مخصوص 6 تا 8 ساعته محدود می شود که به این دوره ، دوره باز گفته می شود.اگر طول این دوره تحت تاثیر ژنوتیپ یا سن تغییر کند ، دوره باز تلقی نمی شود. در مرغ، تاریکی علامتی است که از طریق آن  هیپوتالاموس می تواند ساعت بیولوژیکی شبانه روزی را تنظیم کند. و این باعث تنظیم دوره باز می شود، بویژه زمانیکه تخمکگذاری امکان پذیر است. اگر پروژسترون کافی طی دوره باز آزاد شود، موجب افزایش موجی LH   خواهد شد و متعاقبا" تخمک گذاری رخ می دهد. این سیستم توسط القاء مصنوعی تخمدان از طریق تجویز پروژسترون، تست شده است. اگر فولیکول بالغ شود تا بتواند پروژسترون را خارج از دوره باز، آزاد کند بایستی منتظر ماند تا  دوره ی باز بعدی شروع شود ( ایجاد یک روز توقف ).  

 

توالی های تخمگذاری:

مرغ ها به صورت توالی، تخمگذاری می کنند ( کلاچ تخمگذاری). از شروع تخمک گذاری تا تولید تخم مرغ حدود 24 تا 26 ساعت طول می کشد. تخمگذاری در یک توالی واحد در روز های متوالی و در یک دوره ی زمانی تقریبی 8 تا 10 ساعته ی روز ( تقریبا" همان دوره ی باز آزاد سازی LH ) صورت می گیرد. توالی های تخمگذاری با یک روز وقفه از همدیگر جدا می شوند. از طریق پایش طول توالی تخمگذاری،  به نقش و تاثیر میزان بلوغ فولیکولی به عنوان یک اصل اولیه در میزان تولید تخم مرغ بیشتر پی می بریم.مرغ های با سرعت میزان رشد و بلوغ فولیکولی بالا ( 24 ساعت یا کمتر)، همیشه دارای یک فولیکول بالغ مولد پروژسترون در شروع دوره باز آزاد سازی LH خواهند بود. چنین مرغ هایی از نظر تئوری، هر روز بدون نیاز به یک روز وقفه جهت شروع مجدد تولید،  تخمگذاری می کنند. توالی های تخمگذاری خیلی طولانی در مرغ های تخمگذار لگهورن که میزان بلوغ فولیکولی کوتاهتری نسبت به مرغ مادر گوشتی دارند ، معمول می باشد. مرغ هایی که میزان بلوغ فولیکولی طولانی تر از 24 ساعت دارند ، تولید هر تخم مرغ بعدی متوالی در آنها با تاخیر در آن روز صورت می گیرد. در جدول 1 مثالی از چگونگی تخمگذاری پرندگان مختلف توضیح داده شده است.

 با افزایش سن پرنده، زمان بلوغ فولیکولی طولانی تر و توالی تخمگذاری کوتاهترمی شود .

 

در شکل 2، نمایی نموداری از یک توالی تخمگذاری نمونه، از داده های بدست آمده از 4 سویه مختلف مرغ مادر گوشتی در دانشگاه آلبرتا (1998) ارائه شده است. دیگر اثرات سن پرنده عبارتند از: کاهش تعداد فولیکول های بزرگ و کاهش حساسیت پرنده به علایم ناشی از تولید هورمون های تولید مثلی.

شکل 2)  اشکال مختلف طول توالی تخمگذاری در 4 سویه ی مختلف مرغ مادر گوشتی تا سن 60 هفته ( دانشگاه آلبرتا، 1998).

 

شدت نور

نقش کلیدی شدت نور، در ارتباط با درک پرندگان از شب و روز می باشد. طیور برای تشخیص شب و روز ، نیاز به یک تفاوت 10 فولدی (fold) در شدت نور شب و روز از همدیگر دارند. از آنجاییکه مرغ قادر به تشخیص نور با شدت 04/0 فوت کندل (43/0 لوکس) از تاریکی نیست؛ به نظر می رسد که حداقل، شدت 5/0 فوت کندل ( حدود 5 لوکس) نور برای تشخیص شب و روز و افزایش حداکثر پاسخ مرغ به دوره ی نوری  لازم باشد. تا زمانیکه مرغ قادر به تشخیص شب از روز باشد، تفاوت در شدت نور تامین شده توسط نور روز در مقایسه با مکمل های نوری در سالن های با دیوار جانبی باز، تشخیص داده نمی شود. با این حال، گزارش هایی دال بر بعضی مزایای استفاده از نور دهی تکمیلی ( منابع روشنایی) برای کاهش تفاوت های شدت نور دوره ی نوری در صنعت طیور وجود دارد.

از آنجاییکه سویه های مرغ تخمگذار ظاهرا" حساس به بسیاری از اثرات نوردهی نیستند، اثرات شدت نور ممکن است در گله های مادر گوشتی بیشتر چشمگیر باشد. گله های تخمگذار مدرن، بنظر میرسند تا مقاومت بیشتری به تفاوت های شدت نور داشته باشند، که این شاید بدلیل تمایل بیشتر آنها برای تولید تخم مرغ تحت هر شرایطی باشد. با این وجود، گله های مادر گوشتی حساسیت بیشتری نسبت به عوامل منفی تاثیر گذار بر تولید دارند. ثابت شده است که شدت نور های اولیه با متوسط 6/5 تا 2/23 فوت کندل، تفاوتی در تولید تخم مرغ در مرغ مادر گوشتی در پن های مختلف ایجاد نمی کند. مشکل عمده ای که شدت نور اولیه در تمامی انواع طیور ایجاد می کند بیشتر در ارتباط با پراکندگی شدت نور  ناشی از وضعیت نوری می باشد. در کف سالن ها نسبت به چند متر بالاتر می تواند تفاوت شدت نوری در حدود 100 فولد وجود داشته باشد.   

اخیرا" در دانشگاه آلبرتا، آزمایشی در زمینه ی کنترل پراکندگی شدت نور با استفاده از منابع نوری انفرادی روی مرغ های مادر گوشتی پرورش یافته در قفس انجام شده است. در این پژوهش ، لاشه ی پرنده، ریخت شناسی تخمدان در زمان بلوغ جنسی - که از آن می توان برای توضیح تفاوت های تولید و یا پتانسیل تولید تخم مرغ استفاده نمود- مورد توجه قرار گرفت. نیمچه های مادر گوشتی که با شدت های نوری 9/0 و 2/9 فوت کندل تحریک نوری شدند، از میزان بلوغ جنسی و صفات لاشه ای مشابهی برخوردار بودند. تحریک نوری با شدت 2/9 فوت کندل اثرات و روند پیشرونده تری در بلوغ جنسی داشت ؛ چنانچه تولید مرغ های   تحت این شدت نوری، 5/2 روز سریعتر با تخمدان دارای 5/0 فولیکول بزرگ بیشتر ، شروع شد.  حتی اگر، انتظار برود که  این مرغ ها حساسیت بیشتری به تفاوت های شدت نوری داشته باشند، این تفاوت های تست شده، برای ایجاد یک پاسخ نوری کافی نخواهند بود.

در آزمایشی که در دانشگاه آلبرتا جهت بررسی اثر شدت های مختلف نور ( 1/0 ، 5/0 ، 6/4 و 4/46 فوت کندل ) در زمان تحریک نوری بر روی میزان بلوغ جنسی مرغ های تخمگذار قدیمی (1950) و جدید (1996) انجام شد ( شرح تصویری 2)، نشان داده شد که  تمامی شدت های نوری برای شروع بلوغ جنسی کافی بودند، اما شدت نور 1/0 فوت کندل در مقایسه با دیگر شدت های نوری، برای رشد و  تکامل طبیعی تخمدان در مرغان جدید کافی نبود؛ بطوریکه در زمان بلوغ جنسی (نشانه گذاری) از فولیکول های کوچکتری نسبت به تیمار های دیگر برخوردار بودند ( شکل 3)، ضمنا" فولیکول های بزرگتر شان نیز بطور متوسط کوچکتر بودند که این موضوع بر اندازه ی تخم مرغ های تولیدی آنها تاثیر گذار خواهد بود. در تحقیقی که روی گله مادر گوشتی در دانشگاه آلبرتا انجام شد، نشان داده شد که تعداد پایین فولیکول های بزرگ ( همچنانکه در شدت نور 1/0 مشاهده شد) باعث محدود کردن پتانسیل تولید می شود. شدت نور در سویه های قدیمی مرغ تخمگذار نتوانست تاثیری بر تعداد فولیکول بگذارد، که این موضوع یا بیانگر پدیده ی جدیدی است یا می تواند یک اثر وابسته به سویه ی خاص باشد .

شرح تصویری 2) شدت نور های مختلف استفاده شده در مطالعات آزمایشی انجام شده در دانشگاه آلبرتا.

شکل 3) تعداد فولیکو ل های زرد بزرگ تخمدان (LYF) در زمان بلوغ جنسی سویه های قدیمی و جدید مرغ تخمگذار تحت تاثیر تیمار های نوری چهارگانه  ( fc) در زمان تحریک نوری ( دانشگاه آلبرتا، 1977).

 

 در آزمایش بعدی به اثرات منفی ناشی از شدت نور پایین بر رشد و توسعه تخمدان و متعاقبا" تولید تخم مرغ پی برده شد. تعداد فولیکول بزرگ کمتر در تخمدان مرغ های تحت تاثیر تیمار  شدت نور 1/0 فوت کندل، منتج به کاهش درصد تولید ( بر اساس مرغ روز)، طول توالی تخمگذاری و تعداد کل تخم مرغ تولیدی شد ( جدول 2).  

جدول 2) آزمایشات مربوط به تخمدان و تولید تخم مرغ 4 سویه ی مختلف مرغ تخمگذار تحت تاثیر تیمار های شدت نوری مختلف بین زمان تحریک نوری تا سن 45 هفته ( دانشگاه آلبرتا ، 1998). 

شکست نوری (photo-refractoriness):

نتایج پژوهشی در دانشگاه آلبرتا (1998) نشان می دهد که شدت نور بالا ممکن است در بعضی سویه های تخمگذار باعث کاهش تولید شود. استفاده از شدت نور 46 فوت کندل در یک آزمایش بر روی سویه های مرغ تخمگذار با تخم مرغ پوسته قهوه ای، باعث کاهش تولید شد. این شدت نور بالا ( 46 فوت کندل)، باعث پیک تولید خوب و خیلی سریعی شد، اما سرعت کاهش ماندگاری تولید نسبت به دیگر تیمار های نوری ( 1/0، 05/0 و 6/4 فوت کندل)  بیشتر بود ( شکل 4). در صورتیکه این نتایج بدست آمده در سویه ی تخمگذار، قابل مقایسه با مرغ مادر گوشتی باشد، ممکن است این نوع سقوط سریع تولید تحت شرایط نوری با شدت بالا، در گله های مادر گوشتی نیز قابل انتظار و دستیابی باشد. شدت های نوری بالا در برخی سویه ها، ممکن است باعث شتاب دادن به فرایند شکست نوری شوند. 

شکل 4) میانگین طول توالی تخمگذاری سویه مرغ تخمگذار با پوسته قهوه ای تخم مرغ تحت تیمار های مختلف شدت نوری در شروع تحریک نوری تا سن 45 هفتگی ( دانشگاه آلبرتا 1998)

 

پرنده ای که تحت تاثیر شکست نوری قرار می گیرد ، قادر به تحریک تولید کافی هورمون های LH و FSH در طولانی مدت نیست. افزایش شکست نور  باعث کاهش تدریجی تولید تخم مرغ می شود. اگرچه، شروع زود هنگام  شکست نور، بیشتر در بوقلمون ها معمول می باشد ،اما وقوع آن در مرغ مادر گوشتی نیز مشاهده شده است. مدارکی وجود دارد که نشان می دهد مشکل شکست نوری احتمالا"  بیشتر در مرغ مادر های گوشتی با تولید گوشت بالاتر نسبت به لاین های تیپ مادری مطرح می باشد. تولید پرندگانی که در معرض شکست نوری قرار می گیرند متوقف خواهد شد و تا زمانیکه فرایند های برگشت عملکرد تولید مثلی، افت وزن بدن و در معرض روز کوتاه قرار گرفتن پرنده به مدت 10 تا 12 هفته ( کاهش مدت نور به مدت 10 تا 12 هفته)  اتفاق نیفتد، تولید آنها دوباره بر نمی گردد. این فرایند ها باعث شروع مجدد سیستم سیگنال دهی هورمونی دستگاه تولید مثل در سطوح طبیعی می شوند.  

سیگنال های مشابهی که شروع تخمگذاری را تحریک می کند، بنظر می رسند که همان سیگنال ها عامل ایجاد فرایند های منتهی به شکست نوری باشند. تفاوت عمده در این است که طول روز (نوردهی) مورد نیاز برای تحریک نوری، کوتاهتر از طول روز مورد نیاز برای شکس نوری است. در مورد سویه های حساس تر به شکست نوری، استفاده از برنامه های تحریک نوری با شدت کم  ( با 11 یا 12 ساعت نور) ممکن است مفید باشد، چرا که این نوع برنامه ها ممکن است باعث محدود کردن شروع شکست نوری شوند.   

مطالعات آزمایشی اخیر با سویه های مرغ تخمگذار نشان داده است که شدت نور بالا ممکن است باعث شتاب دادن و تسریع فرایند شکست نوری شود. شکست نوری ممکن است در فولیکول های اولیه رخ دهد. این نوع طیور، فاقد حمایت های گنادوتروپینی کافی  برای حفظ و نگهداری گروه های فولیکولی اولیه ( خوشه های فولیکولی ) هستند. در بوقلمون ها مشخص شده است که استفاده از برنامه های جدید نوری، مانند افزایش طول روز ( نور) در سرتاسر دوره تولید باعث ایجاد اختلال در شکست نوری می شود.

 جدول 3) طیف های مختلف نوری ( ستون اول= طیف اصلی** ستون دوم= طیف های فرعی** ستون سوم دامنه طول موج طیف های مختلف نوری)

 

نور فلوروسنت بخاطر کارایی بالای انرژی، به عنوان یک جایگزین نوری خوب برای لامپ های برق پر نور، مورد توجه می باشد. از آنجاییکه نور ساطع شده از لامپ های لوله ای فلوروسنت، تقریبا" صرفا" به صورت مرئی می یاشد( بدلیل تنگ بودن دامنه طول موج آن)،  لامپ های برق پر نور تقریبا" تمامی انرژی خود را به شکل تابش مادون قرمز نا مرئی ( مشخص شده که نور با طول موج بلندتر حرارت بیشتری تولید می کنند)  ساطع می کنند. اگرچه برخی از محققین بر این باورند که استفاده از لامپ فلوروسنت با طیف نوری کامل بخاطر بزرگتر بودن بخش محتوای طیف نوری،  بهتر از لامپ های سفید- سرد عمل می کنند و اثرات کمی بر بازدهی تولید تخم مرغ در سویه های مرغ تخمگذار و مادر گوشتی دارند.      

پرندگانی که تحت نور لامپ های فلوروسنت در مقایسه با لامپ های برق پر نور در شدت  نور بیشتر از 5/0 فوت کندل، پرورش داده می شوند، فعال تر هستند و علیرغم یکسان بودن شدت نور این دو نوع لامپ، پرندگان تحت نور لامپ های فلوروسنت ممکن است بخاطر ویژگی نوری چشم شان  ( چشم مرغ حساسیت بیشتری نسبت به  طول موج های خاصی دارد) شدت نور بالاتری را دریافت دارند.  این کار تحقیقی بر روی مرغان تخمگذار با استفاده از نور با طول موج ها و سطوح انرژی خیلی ویژه انجام شد. این آزمایشات در مرغ مادرگوشتی به نیاز به بررسی دارد که چگونه تفاوت های نوع و شدت نور توسط پرنده دریافت می شود.

 

سن تحریک نوری:

 سن پرنده در زمان تحریک نوری مدت هاست که در سرتاسر جهان برای مدیران فارم های مادر گوشتی به عنوان یک پرسش اولیه مطرح می باشد. تحقیقات انجام شده در چندین دانشگاه، بعلاوه ی مشاهدات فارمی نشان می دهند که شرایط بدنی و یکنواختی گله، عوامل کلیدی و مهمی در تصمیم گیری برای زمان تحریک نوری هستند. در بسیاری از موارد ، به آسانی می توان این عوامل را با تنظیم  سن گله در زمان تحریک نوری مدیریت نمود.

تحقیقات انجام شده در دانشگاه آلبرتا نشان دادند که مزیت آشکار و  مشخصی در تاخیر زمان تحریک نوری تا پس از 20 هفتگی وجود دارد. در این پژوهش، نیمچه های مادر گوشتی در سن 120، 130، 140، 150، و 160  روزگی تحریک نوری شدند. با وجود 40 روز تفاوت در سن تحریک نوری، فقط 9 روز اختلاف در سن تولید اولین تخم مرغ مشاهده شد ( شکل 5).

شکل 5) تاثیر سن تحریک نوری در مرغ مادر گوشتی بر سن تولید اولین تخم مرغ ( نشانه گذاری) و تعداد روز هایی که پس از تحریک نوری اولین تخم مرغ تولید می شود ( رابینسون و همکاران، 1996).

 

با افزایش سن تحریک نوری، فاصله زمانی بین زمان تحریک نوری و بلوغ جنسی کاهش یافت. این احتمالا" ناشی از این حقیقت است که میزان چربی بدن پولت ها بدون توجه به تحریک نوری با افزایش سن کاهش می یابد و بلوغ جنسی پولت هایی که  لاغر هستند به تاخیر خواهد افتاد. تاخیر در تحریک نوری، باعث تولید سریعتر پولت ها بدون تاثیر بر تولید تخم مرغ آنها شد. مزیت تاخیر در تحریک نوری، ایجاد شانس برای بهبود هماهنگی در ترکیب بدنی گله می باشد. پولت های بالغ به تخمگذاری خود و  آنهاییکه بلوغ کمتری دارند به توسعه و تکامل خود ادامه می دهند؛ از اینرو درصد بالاتری از مرغ ها در یک زمان مشابه، شروع به تولید تخم مرغ می کنند.       

 

تولید زود هنگام ، بیانگر یکنواختی بالا ی وضعیت بدنی گله می باشد. موفقیت و مدیریت این نوع گله ها، احتمالا" بخاطر مشابه بودن نیاز هایشان بیشتر و آسان تر خواهد بود. تحقیق اخیر در دانشگاه آلبرتا نشان داد که مقدار خوراک دهی ( سرانه دان) طی شروع تخمگذاری، بسیار مهم می باشد. این موضوع؛ در برخی سویه ها ، بویژه در زمانیکه تخمدان با سرعت بیشتری به افزایش اولیه مقدار خوراک از طریق تولید بیش از حد فولیکول های بزرگ تخمدانی پاسخ می دهد (که باعث افزایش تولید تخم مرغ های غیر قابل جوجه کشی و اختلال در کنترل عملکرد تخمدان می شود) حائز اهمیت است. تاخیر در تخصیص پیک دان گله، تا حدی ممکن است شیوه ای مدیریتی برای توسعه تخمدان در چنین سویه هایی  باشد.

 

مواردی که ما شناخت زیادی در مادر های گوشتی نداریم و بایستی مورد مطالعه قرار گیرند:

 

1.  آیا دوره باز برای آزاد سازی هورمون LH با روند سن ( دوره کوتاهتر در مرغ های مسن تر)، بین ژنوتیپ ها ( آیا لاین های با رشد سریع دوره باز کوتاهتری برای آزاد سازی LH و تخمکگذاری دارند؟ ) تغییر می کند.

2. آیا طول موج نور بر شروع تولید اثر می گذارد؟

3. آیا طول موج نور تاثیری بر میزان بلوغ فولیکولی ( طول توالی تخمگذاری) و تولید کل تخم مرغ دارد؟

4. آیا سن پرنده در  تاثیر شدت نور بر کاهش تولید موثر می باشد؟

5. آیا شکست نوری با افزایش سن ، باعث کندتر شدن بلوغ فولیکولی ( و کوتاهتر شدن توالی تخمگذاری) می شود؟ 

6. آیا می توان طی دوره تولید، گله های مادر گوشتی را با افزایش طول روز ( مدت نور دهی)  تحریک بیشتری برای تولید نمود ( به عنوان روشی برای کاهش فرایند شکست نوری)؟

7. اگر شکست نوری در پرندگان می تواند باعث شتاب دادن به میزان بلوغ فولیکولی شود ، آیا سن مناسبی برای این کار وجود دارد؟

8. آیا تحریک نوری در یک مرحله واحد (8 ساعت نور: 16 ساعت تاریکی  به 15 ساعت نور: 9 ساعت تاریکی) باعث ایجاد اختلافی نسبت به یک دوره نوری تدریجی تر می شود؟

واژگان اختصاصی:

8.  

   • چرخه شبانه روزی(Circadian Cycle): چرخه ی بیولوژیکی که در 24 ساعت شبانه روز اتفاق می افتد. در مرغ، دوره باز روزانه برای آزاد سازی LH ، توسط زمان تاریکی ( خاموشی نور) تنظیم می شود.

 

8.  

   • فوت کندل (Footcandle): واحد شدت نور در زمانیکه فوت (پا) واحد طول باشد که عبارت است از شدت نور در یک فوت مربع ( 093/0 متر مربع)؛ بطوریکه در آن سطح،جریانی از یک لومن نور  بطور یکنواخت توزیع شود. یک فوت کندل= 76/10 لوکس.

 

8.  

   • شدت نور(Light Intensity): درخشانی نور در سطح چشم پرنده. شدت نور ارتباطی با طول موج ویا رنگ نور ندارد.

 

8.  

   • لوکس(Lux): واحد شدت نوردر زمانیکه متر واحد طول باشد که عبارت است از شدت نور در یک متر مربع ؛ بطوریکه در آن سطح،جریانی از یک لومن نور  بطور یکنواخت توزیع شود. یک لوکس معادل یک لومن در متر مربع است. تقریبا" یک لوکس= 1/0 فوت کندل.

 

8.  

   •  تخم گذاری داخلی (Internal Oviposition): یک نوع بی نظمی در تشکیل و خروج تخم مرغ است که در آن تخم مرغ غشاء دار با پوسته ناقص یا کامل  از مجرای تخم ( اویداکت و واژن ) خارج نمی شود ، بلکه به شکل پس رونده ای از طریق شیپور فالوپ اویداکت به داخل حفره ی بدنی انتقال داده می شود. این تخم مرغ ها می توانند برای مدت طولانی در حفره بطنی بمانند.

 

8.  

   • تخمک گذاری داخلی (Internal Ovulation): نوعی بی نظمی در فرایند طبیعی تخمک گذاری است که در آن یک فولیکول بالغ ( زرده)  آزاد شده از تخمدان به جای انتقال به داخل اویداکت به داخل حفره بطنی می افتد. چنین فولیکول هایی هرگز تبدیل به تخم مرغ های پوسته دار نمی شوند.

 

8.  

   • دوره باز آزاد سازی LH (Open Period): یک دوره ی زمانی 6 تا 8 ساعته در روز است که در این دوره، هورمون LH می تواند از هیپوفیز قدامی آزاد شود. این دوره،  تخمگذاری را  به قسمت مخصوصی از روز محدود می کند.

                                                    

8.  

   • تخمکگذاری(Ovulation): عبارت است از ، آزاد شدن فولیکول بالغ از تخمدان و افتادن آن به داخل شیپور فالوپ اویداکت. این فرایند، نیازمند یک فولیکول کاملا" رسیده و بالغ برای آزاد سازی پروژسترون در پاسخ به آزاد سازی هورمونLH است.  آزاد سازی LH به یک دامنه زمانی 6 تا 8 ساعته موسوم به "دوره باز آزاد سازی LH" محدود می شود.

 

8.  

   • تخم گذاری(Oviposition): عبارت است از عمل گذاشتن تخم مرغ. بطور طبیعی تخم مرغ های با پوسته محکم در یک دوره زمانی گذاشته می شوند که در آن دوره تقریبا" تخمک گذاری انجام می شود.

 

8.  

   • توقف تخمگذاری(Pause  Day): روز یا روز هایی که تخم مرغ تولید نمی شود و باعث گسستگی در توالی تخم گذاری می شود. پرنده از این زمان برای بازسازی سیستم بلوغ فولیکولی تخمدان ( 24 تا 26 ساعت) با دوره باز 24 ساعته شبانه روزی برای آزاد سازی هورمون LH استفاده می کند.

 

8.  

   • شکست نوری(Photo- Refractory): اصطلاحی است برای بیان شرایطی که در آن، دوره نوری موجود قادر به تحریک نوری کافی برای حفظ و نگهداری عملکرد تولید مثلی نیست. تخم گذاری پرندگان در چنین شرایطی متوقف می شود و معمولا" تولید چنین پرندگانی تا زمانی که آنها تحت یک چرخه ی برگشت و توسعه مجدد تولید مثلی قرار نگیرند، برگشت پذیر نخواهد بود.

 

8.  

   • دوره نوری (Photoperiod): عبارت است از، تعداد ساعات روشنایی و تاریکی  که پرندگان در یک شبانه روز در معرض آن قرار دارند. در طی دوره پرورش مرغ مادر ، 8 ساعت نور و 16 ساعت تاریکی (8L:16D) بطور معمول وجود دارد.

 

8.  

   • فاز حساس به نور(Photosensitive Phaes): دوره ای  11 تا 13 ساعت پس از تاریکی ( یا شروع نوردهی) است که در آن دوره، پرنده حساس به نور می باشد. پرنده در طی این دوره برای تحریک توسعه ی تولید مثلی، نیاز به تشخیص نور دارد.

 

8.  

   • تحریک نوری(Photostimulation): فرایند فراهم سازی یک محرک مناسب برای پرنده که منتج به بلوغ شود.  این کار معمولا"، با افزایش مدت نور سالن از 8 ساعت به 11 ساعت و بیشتر انجام می شود. این فرایند فقط در صورتی موثر خواهد بود که نیمچه های مادر، به حد آستانه تحریک نوری یا بالاتر از نظر سنی رسیده باشند. 

 

8.  

   • طول توالی تخمگذاری(Sequence Length): زنجیره های پیوسته  تخمگذاری که بطور پیشرونده در روز های متوالی  (زیرا بلوغ فولیکولی، معمولا" بیشتر از 24 ساعت طول می کشد ) اتفاق می افتد، تا زمانیکه  تخم مرغ انتهایی، تا 10-8 ساعت بعد از آخرین تخم گذاشته می شود . تولی های تخمگذاری با وقفه های تولید یک روز یا بیشتر از هم جدا و گسسته می شوند. متوسط طول توالی تخمگذاری، ارتباط خوب و مستقیمی با تولید کل تخم مرغ دارد.

 

8.  

   • بلوغ جنسی(Sexual Maturity): زمان شروع اولین تخم مرغ (نشانه گذاری) می باشد. تعریف بلوغ جنسی بر اساس گله عبارت است از،  سن یا زمانی که گله به 50 درصد تولید رسیده باشد یا سنی که در آن متوسط تولید یک مرغ به 5 % رسیده بشد.

 

گله ای کاملا متعادل در واحدهای مادر

 

 

مدیریت دقیق و ارزیابی خروس مادر گوشتی، عامل اصلی در تولید یک پرنده ی یکسان با عملکرد بهینه از مرحله ی جوجه ریزی تا تخلیه سالن است. نیمی از فرایند پرورش گله وابسته به پرنده ی نر است. در نتیجه اهمیت آن ها کمتر از پرنده های ماده نیست. کنترل و ارزیابی دقیق که بهتر است به صورت روزانه انجام شود، به شناخت مسایل بالقوه در گله و تشخیص مشکلات احتمالی تاثیر گذار بر باروری خروس ها کمک خواهد کرد.
در طول حیات گله، نظارت و کنترل بر موقعیت خروس و کسب آگاهی از آن از اهمیت بسزایی برخوردار است. دستیابی به شرایط بهینه ی فیزیکی، نگهداری آن و اطمینان از این که چیزی به آن آسیب نمی رساند، عوامل کلیدی در عملکرد مطلوب هستند. مقاله ی پیش رو تاکیدی است بر روش های کنترل و مراقبت از خروس های مادر گوشتی بر اساس شرایط و ساختار بدن آن ها. در انتهای مطلب، یک رویکرد جدید برای کسب آگاهی از شرایط و موقعیت مورد نظر معرفی شده است.
در گذشته، این اعتقاد وجود داشت که تا زمانی دستورالعمل های تغذیه ای تدوین شده توسط شرکت اصلی تامین کننده ی خوراک پیگیری شود، نیاز نیست که بر ویژگی های نمره و امتیاز بدنی دام چندان تاکید شود. اما با گذشت زمان تولید کنندگان به تدریج متوجه شدند که ارزیابی فیزیکی پرنده همانند رعایت دستورالعمل های تغذیه ای، حائز اهمیت است. این در حالی است که نمره دهی بدن دام به خودی خود ایده ی جدیدی نیست (در گذشته از آن برای ارزیابی عملکرد دام استفاده می شده است) اما در بسیاری از فناوری های نوین، می توان از آن برای رسیدن به یک چشم انداز روشن برای تعیین یک خروس با کیفیت خوب استفاده کرد. اخیراً پژوهشگران شرکت Aviagen  با سی تی اسکن بدن خروس به این نتیجه رسیدند که میان روش نمره دهی بدنی پیشنهاد شده و موقعیت و شکل بدن پرنده ارتباط مستقیم وجود دارد.

روش سنتی
از اصطلاح موقعیت بدن یا میزان حجم گوشت (fleshing) به همراه وزن بدن می توان برای اندازه گیری کمی عملکرد گله استفاده کرد. بر این اساس، پیشنهاد شده که از امتیازهای 1 تا 3 برای ارزیابی شکل و حجم سینه استفاده شود. امتیاز 1 پرنده ای با حجم گوشتی حداقل را نشان می دهد. این در حالی است که امتیاز 2 نشان دهنده ی یک وزن ایده آل و امتیاز 3 بیانگر وزنی بیش از حد انتظار است. شکل و میزان گوشت سینه را باید به طور هفتگی بررسی کرد. هر هفته وزن تمامی پرندگان را باید ارزیابی نمود. از آن جا که ارزیابی امتیاز یا نمره ی بدن ممکن است توسط افراد مختلف، به روشی متفاوت انجام شود، از این رو بهتر است که هر هفته یک نفرمسؤولیت این کار را بر عهده داشته باشد.
برای انجام عملیات ارزیابی و بررسی موقعیت بدن، پرنده را از دوپا می گیرند و با دست زیراستخوان جناغ را نگه می دارند. بدین ترتیب برجستگی، حجم، شکل و تراکم سینه را مورد بررسی قرار می دهند. همان طور که در تصویر اول (صفحه 14 مجله ی انگلیسی) مقاله نشان داده شده، یک خروس 26 هفته ای که از نظر وزنی مطلوب است در حال بررسی و معاینه می باشد. در این جا، استخوان جناغ باید به راحتی قابل لمس بوده و نباید برجسته باشد. ماهیچه ی سینه نیز باید کاملاً گرد و محکم به نظر آید و دو طرف جناغ را بپوشاند. امتیازها باید ثبت و میانگین آن ها هر هفته مشخص شود. با بررسی و کنترل این امتیازهای میانگین، می توان جریان و روند کار را در طول زمان مشاهده و تجزیه و تحلیل کرد.

یک رویکرد نامتعارف
از آن جا که روش سنتی اندازه گیری امتیاز یا نمره ی بدن، تا حد زیادی به نظر شخص کنترل کننده وابسته است و یک مرجع واحد برای آن وجود ندارد، در نتیجه کشف رویکرد های جدید و جایگزین برای کاهش این وابستگی به نظر شخصی افراد لازم و ضروری است تا اندازه گیری ها و بررسی ها کاملاً با دقت و به درستی صورت پذیرند. در این جاست که کاربرد مقطع نگاری رایانه ای یا سی تی اسکن (یک تصویر دو بعدی از یک بخش شی سه بعدی) مطرح می شود. پرندگانی که امتیازهای 1،2 و3 به آن ها نسبت داده شده در طول حیات گله در سنین مختلف برای انجام این کار انتخاب شده اند.

کتاب مبانی مرغ مادر
در ابتدا انتخاب پرنده های نمونه ی در هر گروه بر اساس دستورالعمل های گفته شده در «کتاب راهنمای مرغ مادر» (Parent Stock handbook) که توسط شرکت Aviagen منتشر شده و تحت شرایط آزمایشگاهی به اثبات رسیده است، انجام می شود. روش سی تی اسکن اساساً در پزشکی به عنوان راهی برای گرفتن تصاویر از اندام داخلی بدن انسان مورد استفاده قرار می گیرد. در این راستا اسکنر سی تی چندین پرتو به شی ساطع می کند تا بتواند به کمک اشعه ی ایکس، تصویری با جزئیات دقیق تر بسازد. در درون اسکنر سی تی، یک ردیاب اشعه ی ایکس وجود دارد که قادر است صدها سطح مختلف از تراکم و چگالی را ببیند. به همین دلیل اسکنر قادر است بافت ها و نسوج تراکم های مختلف (ماهیچه، چربی و استخوان) را از یکدیگر تشخیص دهد و تصویری با جزئیات ریز از شکل و ترکیب بدن در اختیار ما قرار دهد. در تصویر دوم (نشان داده شده در صفحه ی دوم مقاله) نمونه ای از یک اسکنر سی تی به نمایش درآمده که از آن برای ارزیابی موقعیت و شرایط بدن پرنده استفاده می شود.
از آن جا که استفاده از این ابزار یک روش مبتکرانه است، امکان آگاهی یافتن از ساز و کار اندام های داخلی خروس مادر گوشتی نیز میسر است. با رعایت راهنمایی های تغذیه ای گفته شده در «کتاب راهنمای مرغ مادر» می توان به آن چه باید از نظر فیزیولوژیکی در بدن پرنده در یک سن مشخص رخ دهد، دست یافت. با استفاده از اسکنر سی تی، ما می توانیم امتیاز دهی بدن پرنده را به روشی بی سابقه انجام دهیم.
تصاویر اسکن ارسالی از بدن پرنده های نر به ما اجازه می دهند تا دریابیم که چگونه نسبت ماهیچه:چربی:استخوان در امتیازهای مختلف به دست آمده با یکدیگر تفاوت پیدا می کنند. بدین ترتیب ما می توانیم به اطلاعات کاملی از شکل ظاهری پرنده و اقدامات لازم برای بهبود شرایط دست یابیم. با آن که مفهوم امتیاز بدن دام برای همیشه تا اندازه ای وابسته به نظر شخصی فرد کنترل کننده باقی خواهد ماند، اما با استفاده از روش گفته شده می توان از آن برای دست یابی به یک معیار و توجیه عینی و واقعی بهره برد.

واقعی تر شدن امتیازها
اداره کردن و کنترل خروس های مادر گوشتی وظیفه ی خطیری محسوب می شود. ما با استفاده از یک دستگاه انسانی در دنیای دام و طیور در تلاش هستیم تا تولیدکنندگان را در ارزیابی بهتر موقعیت و افزایش عینیت در امتیازدهی بدنی دام یاری رسانیم. نظارت و کنترل منظم گله و ثبت شرایط آن در طول زمان مجموعه اطلاعات جامع و مدونی فراهم خواهد آورد که می توان از آن در تصمیمات مدیریتی، شناسایی و حل مشکلات استفاده کرد. تنها وزن کردن خروس ها برای آن که ببینیم بیش از اندازه سبک یا سنگین نباشند، کافی نیست بلکه در اختیار داشتن یک ارزیابی جامع از شرایط فیزیکی آن ها نیز لازم و ضروری می نماید. داده های بدست آمده را باید ثبت و کنترل و تغییرات را در طول زمان تجزیه و تحلیل کرد.
با وجود تمام آن چه که تا به این جا گفته شد، شرایط و وزن بدن تنها بخشی از ارزیابی های فیزیکی هستند که باید در اداره و کنترل پرنده ی نر در گله مورد استفاده قرار گیرند. اگر مدیران می خواهند بدانند که آیا پرنده نری که در اختیار دارند موجب باروری گله خواهد شد یا نه، مشاهده و بررسی کلیه ی علایم ظاهری از قبیل طرز ایستادن، سلامت پاها و ران ها (پاها باید صاف و بدون انگشتان خمیده یا پهنه ی پا باید بدون ساییدگی باشد)، حالت نوک، رنگ اطراف کتف، زائده ی زیر حلقوم و فضای چشم (که حتماً باید به رنگ قرمز پررنگ باشد)، وضعیت محل مقعد ( باید قرمز رنگ و مرطوب باشد) و وضعیت رویش پَر (در پرندگان نر حجم پَر در اطراف ران ها، کتف ها، سینه و دم کمتر است) ضروری است. زمانی که امتیاز و نمره ی بدن پرنده با اندازه گیری های وزنی و مشاهدات و بررسی های ظاهری همراه می شود، می توان گفت که پرنده ی نر کاملاً مدیریت شده است.

گله ی کاملاً متعادل
شرایط بدنی یا میزان حجم گوشت بدن شاخص خوبی است برای درک شرایط پرنده که بیشتر در پرندگان نر مفید واقع می شود. پرندگانی که کاهش یا افزایش وزن دارند احتمالاً در باروری با مشکلاتی مواجه می شوند. در نتیجه از میزان تخم مرغ های قابل جوجه کشی با کیفیت مطلوب کاسته می شود. در گذشته وزن بدن به عنوان ملاک اصلی در باروری پرندگان در نظر گرفته می شد.
اما حال این نکته آشکار گشته  که وزن بدن به تنهایی تصویر کاملی از پتانسیل بدن پرنده ی نر به ما نمی دهد و نباید از آن به طور مجزا در تصمیم گیری های مدیریتی استفاده کرد. گاه اتفاق می افتد که در میان یک گله، پرندگان نر با وزن یکسان، ترکیب بدنی کاملاً متفاوتی از یکدیگر داشته باشند. یک پرنده کوتاه تر و چاق تر است و دیگری، بلندقدتر و لاغرتر. به دلیل وجود این تفاوت ها و سبک مدیریتی متفاوت ناشی از آن لازم است که کلیه ی ویژگی های پرنده از قبیل انسجام و وزن مطلوب مورد توجه قرار گیرند تا در نهایت بتوان به تخم مرغ های قابل جوجه کشی دست یافت.
با همکاری نزدیک کارشناسان صنعت، پژوهشگران، متخصصان علم ژنتیک و مشتریان، باید به دنبال گزینه های جدید برای بهبود تولید جهانی باشیم. چشم اندازهای نوین مدیریتی باید گسترش یابند و در اختیار کسانی قرار گیرند که به آن نیازمندند و در این زمینه، کسی بیش از مدیران فنی و مشتریان در اولویت نیستند. این دستگاه جدید به گونه ای عرضه شده که از نظر فنی و علمی دقیق اما از دیدگاه تولیدی به راحتی قابل فهم و استفاده است.به کمک اصول و قواعد گفته شده در کتاب راهنمای مرغ مادر، امکان به کارگیری بهترین اقدامات مدیریتی و رسیدن به هدف نهایی یعنی یک گله ی کاملاً متعادل میسر شده است.

نظارت شورای بین المللی طیور بر چالش های صنعت

انتظار می رود مصرف گوشت مرغ و تخم مرغ در سال های آتی در آسیا به شدت افزایش یابد. اما با این حال، چالش ها همچنان بر سر جای خود باقی می مانند. اعضای شورای بین المللی طیور مجهز به آخرین دستاوردها و فناوری ها شده و پیرامون آینده ی پیش رو به بحث و گفتگو پرداختند.
جیم سامنر، رئیس شورای بین المللی طیور سخنرانی افتتاحیه را چنین آغاز کرد: "چین با مصرف سالانه ی 3.5 میلیون تن، بزرگترین مصرف کننده ی گوشت مرغ در جهان است. لازم به ذکر است که میانگین مصرف سالانه ی هر نفر در چین 10.1 کیلو و در برزیل 45 کیلو است. در نتیجه می توان گفت که با توجه به جمعیت کثیر چین، پتانسیل خوبی برای رشد صنعت دام و طیور در این کشور نهفته است." ، اعضای این شورای بین المللی در حاشیه ی برگزاری نمایشگاه ویو آسیای تایلند گرد هم آمدند تا پیرامون آینده ی صنعت دام و طیور آسیا با یکدیگر گفتگو کنند. به عقیده ی آدریان وبستریت، مدیر عامل شرکت بین المللی رابوبانک (Rabobank) چشم انداز جهانی با 9 میلیارد نفر جمعیت در سال 2050 را فرصتی برای این صنعت می داند و در این رابطه چنین اظهارنظر کرد: " احتمال وقوع بحران اقتصادی در کشورهای اروپایی بسیار قوی است و ما روی لبه ی پرتگاه ایستاده ایم. از آن جا که ما در یک جهان فراگیر زندگی می کنیم، بحران اروپا، آسیا را نیز تحت تاثیر قرار خواهد داد و این یک حقیقت است. به علاوه، رشد جهانی مصرف پروتئین حیوانی، موجب رشد مصرف کالاهای کشاورزی نیز خواهد شد. انبارهای ذرت، سویا و گندم طی سه سال اخیر خالی و منجر به افزایش قیمت های غیرمنتظره شده اند."
وبستریت انتظار رشد و ترقی در صنعت تولید ماکیان و طیور و واردات بیشتر کالاهای مربوط به بخش تغذیه را دارد و اعلام می کند: "بیشتر غلات تولید شده به دلیل رشد جمعیت و یا ناهماهنگی میان عرضه و تقاضا به مصرف انسان می رسد. برای تامین نیاز غذایی ساکنان، چین تا حد زیادی وابسته به بازار جهانی است. حمل و نقل دریایی ارزان، واردات سویا و غلات را از برزیل برای تامین غذا ممکن می کند."
متاسفانه، میزان تولید مواد خوراکی در چین کاملاً مطابق استانداردهای اروپا و آمریکای شمالی نیست و همین مسأله، در بعضی مواقع ممکن است بر تولیدات دیگر کشورها تاثیرگذار باشد.
به عنوان مثال:  حجم واردات سویا در چین برای تولید پروتئین حیوانی، به تنهایی با میزان کل تولید سویا در برزیل برابر است. بالا بودن حجم تقاضا برای تامین خوراک و ناکافی بودن تولید مواد غذایی منجر به افزایش قیمت کالاها در سال های اخیر شده است.
    
آنفلوانزای پرندگان
پس از گفتگو پیرامون چالش گران بودن کالاها، دومین چالشی که به بحث کشیده شد تهدید جدی و همیشگی آنفلوانزای پرندگان بود. در این رابطه دکتر هیروشی کیدا از دانشگاه هوکایدوی ژاپن   و دکتر میگل آنجل مارکز از دانشگاه ملی مکزیکو به تبادل دانش و شرح تجربیات خود پرداختند. این دو در ریشه کن کردن، مبارزه با شیوع آنفلوانزای پرندگان  و کمک به دولت در انجام اقدامات مناسب در کشورهایشان نقش کلیدی بر عهده داشتند.
اخیراً شیوع ویروس HPAI در مکزیک، این اخطار را به صنعت طیور و مرغداری این کشور داد تا در گزینش راهکارهای مناسب دوباره بیندیشند. دکتر میگل آنجل مارکز ضمن ترسیم آینده ی صنعت مرغداری در کشورش اظهار داشت: " ما باید دوباره روی تولید متمرکز شویم، از ورود بدون کنترل جوجه های گوشتی زنده به بازار جلوگیری به عمل آوریم و اقداماتی ترتیب دهیم تا مرغدار در سریع ترین زمان ممکن، ویروس آنفلوانزای پرندگان را تشخیص دهد." اگر چنین شود، آینده ی صنعت مرغداری مکزیک فوق العاده پیش بینی می شود و این امر محقق نخواهد شد مگر با مبارزه ی جدی علیه ویروس آنفلوانزای پرندگان در این کشور.
دکتر مارکز در ادامه ی سخنرانی خود، وضعیت صنعت مرغداری مکزیک را بحرانی اعلام کرد. شیوع ویروس به شدت خطرناک آنفلوانزای H7N3 در سال 2012 تولیدکنندگان صنعت را غافلگیر کرد. با ورود و نفوذ این ویروس، 70 میلیون جوجه و پرنده آلوده و هزاران عدد از آن ها کشته شدند. نشانه های اولیه ی این بیماری شبیه وبای پرندگان است. اما پس از مدتی آشکار می شود که عامل اصلی ویروس آنفلونزاست.

واکسیناسیون: اقدامی مفید یا مضر؟
طبق قوانین وضع شده ی سازمان جهانی سلامت حیوانات (OIE)، مسؤولان ذیربط مکزیک کلیه ی منابع لازم را بسیج کردند تا برای مهار بیماری، پرندگان آلوده را جمع آوری کنند. اما بلافاصله پس از آن، موضوع واکسیناسیون مطرح شد. بنا به دلایل اقتصادی و تامین گوشت مورد نیاز مردم، اجازه ی واکسیناسیون موقت با نظارت کارشناسان صادر شد. این در حالی بود که شیوع آنفلوانزا بیش از 760 میلیون دلار خسارت وارد کرده و بر شغل و درآمد 7688 نفر تاثیر منفی گذاشته بود. مارکز ضمن بیان ناراحتی خود از این رخداد بیان کرد: "من هنوز از ماجرای توقف کامیون های حامل مرغ های مرده و سکوت وحشتناک حاکم بر مرغداری ها ناشی از مرگ و آلوده شدن مرغ ها و جوجه ها متأثرم."
رئیس جمهور مکزیک پس از وارد کردن 80 میلیون واکسن به کشور، در 24 اکتبر سال 2012 اعلام کرد که شرایط تحت کنترل است. متأسفانه شرایط کنترل شده نبود. در اولین روزهای سال 2013، این بیماری دوباره در منطقه ای دیگر ظاهر شد و تا به امروز نیز ریشه کن نشده است. مارکز در ادامه ی سخنانش خاطر نشان شد: "شیوع ویروس آنفلوانزای پرندگان برای صنعت مرغداری ما یک تجربه ی غم انگیز و دردناک بود که درس های بسیاری به ما آموخت. ما دوباره باید به آینده ی خود بیندیشیم، روی آن متمرکز شویم و خطر ورود پرنده ی زنده به بازار را به حداقل برسانیم. ما باید با شیوع آنفلونزای پرندگان همچون بلایای طبیعی از قبیل زلزله، سیل و سونامی برخورد کنیم تا بتوانیم در شرایط بحران، از منابع و کمک های فوری دولت بهره مند شویم. به علاوه ما نیاز به یک قانون، یک خط مشی مشخص و بودجه ی کمکی برای تولیدکنندگان گوشت داریم. در غیر این صورت، ما قادر نخواهیم بود به موقع وارد عمل شویم و بدین ترتیب، پیامدها اسفبار خواهند بود.

شوک الکتریکی پیش از ذبح
یکی دیگر از موضوعات مورد بحث شورای بین المللی طیور، شوک الکتریکی پیش از ذبح بود (در این روش با استفاده از جریان الکتریسیته، طیور را پیش از ذبح بیهوش می کنند). این روش پس از پذیرش دستورالعمل های سازمان بیم المللی سلامت حیوانات، هر روز بیش از پیش مشکل ساز می شود. برای انجام صحیح این عمل، جریان الکتریسته باید بالاتر باشد. اما تجارب به دست آمده در اروپا یعنی جایی که دستورالعمل ها به سرعت پذیرفته شدند، این موضوع را تایید نمی کنند. چون اغلب به دلیل انقباض عضلات، شکستگی استخوان، آسیب دیدگی و کبودی  روی بدن پرنده دیده می شود. از این رو، شورای بین المللی صنعت مرغداری به دنبال تجدید نظر در دستورالعمل های وضع شده است؛ آن هم در زمانی که واردکنندگان اروپایی خواهان افزایش جریان الکتریکی هستند. این بدان معنا خواهد بود که هر کس در سراسر جهان بخواهد به اروپا صادرات داشته باشد، باید این موضوع را پذیرفته باشد.
به علاوه کسانی که در صنعت فرآوری گوشت فعالیت می کنند نیز یا باید خطرات و مضرات این روش را بپذیرند یا جایگزینی برای آن پیدا کنند. در جلسه ی اعضای شورا در حاشیه ی برگزاری نمایشگاه بانگوک، طرح تغییر دستورالعمل ها تایید نشد. بنا بر اظهارات رئیس انجمن صنعت فرآوری گوشت مرغ هلند (NEPLUVI) و جان اودیک، یکی از اعضای شورا: "در هلند ما به طور گسترده روی روش های جایگزین روش شوک الکتریکی، سرمایه گذاری کرده ایم و این برای ما یک مزیت محسوب می شود. ما به عنوان اعضای انجمن صنعت فرآوری هلند نمی خواهیم به چند سال پیش یعنی زمانی که شوک الکتریکی با ولتاژ پایین مجاز اعلام شد بازگردیم.

نگاهی تازه به غذاخوری طیور نر

طیور نر به جای آنکه تند تند و حریصانه تغذیه کنند مجبورند که به خط بایستند و خوراک خود را از ظرف برچینند که این امر موجب یک شکل شدن آنها می گردد.

یکی از بهترین و سودآورترین ابزار مدیریت ، تغذیۀ جداگانۀ طیور نر و ماده است . همچنانکه طیور نر را در وزن مناسب تری نگه می دارد موجب افزایش میزان باروری هم می گردد . علیرغم دانستن این حقایق ، طی این سال ها توجه خاصی به سیستم تغذیه ای طیوری که رشد سریع دارند ، نشده است . مسلماً یک سیستم جدید غذا خوری مخصوص طیور نر راه حل های جدیدی را ارائه خواهد داد .

کارشناسان و پرورش دهندگان یک کمپانی ژنتیک در هلند با مطالعه و بررسی سیستم های غذاخوری طیور نر به این نتیجه دست یافتند که یک سری بهسازی های جدید لازم است صورت گیرد تا احتیاجات پرورش دهندگان را برآورده سازد . پس از صحبت با چند تولید کننده ماشین آلات و تجهیزات غذاخوری ، کارشناسان صنایع VDL ریسک توسعه و ارائۀ یک ایدۀ جدید تحت عنوان سیستم غذاخوری Matrix را پذیرفتند .
در مجموع ، تکنولوژی همانند قبل است با این تفاوت که زمانی که غذاخوری های بشقابی پایین می آید مرغ های پرورشی نمی توانند از آن تغذیه کنند. معمولاً مرغداری ها به گونه ای طراحی شده اند تا تمامی نیازهای مرغ های پرورشی را برآورده سازد در نتیجه توجه خاص و کافی به فضای مورد نیاز برای غذاخوری مناسب طیور نر صورت نگرفته و پیامد آن ازدحام و شلوغی در همین فضای محدود است که موجب آشفتگی و ناآرامی پرندگان می گردد . یکی از مشکلات مربوط به سیستم های غذاخوری بشقابی این است که در این سیستم خوراک در یک زمان به تمامی بشقاب ها نمی رسد و این امر باعث می شود که خروس ها با پایین آمدن بشقاب های غذاخوری پرخاشگرانه این سو و آن سو بدوند . همچنین مدیران و پرورش دهندگان دریافته اند که طیور نری که مسلط تر و غالب تر از سایر طیور نر هستند تغذیه ای بیشتر از آنچه که مورد نیازشان است را دریافت می کنند و سایر طیور کمتر تغذیه می شوند. در واقع این امر به دلیل عرضۀ خوراک فراوان و یا عرضۀ خوراک در بشقاب هایی است که کف V شکل دارند و در نهایت ، نتیجۀ آن ناهماهنگی در وزن طیور نر و جفت گیری های ضعیف است .

استفاده از محدودۀ کف زمین
با توجه به موارد ذکر شده ، کمپانی VDL از یکی از کارشناسان پرورش دهنده دعوت بعمل آورده تا با استفاده از تجارب ایشان در خصوص شکل و قالب ظروف غذاخوری اتوماتیک مخصوص طیور نر (که بعنوان جایگزین برای سیستم های غذاخوری بشقابی طیور نر معرفی می شود) تصمیم گیری شود . بر این اساس ثابت شد که با جایگزینی ظروف غذاخوری V شکل با ظروفی که کف صافی دارند ، نظیر آنچه که در سیستم های غذاخوری تسمه ای استفاده می شود ، ارتقاء چشمگیری در عملکرد طیور مشاهده می شود .
این بار VDL تصمیم داشت به جای استفاده از تسمه ظروف را با مته پر کند . کف لوله ای که مته از میان آن توزیع خوراک می کند حاوی حفره های زیاد و یک شکل است تا غذا به طور مساوی توزیع گردد . میزان توزیع غذا با تنظیم ارتفاع لوله از کف غذاخوری قابل کنترل است . با آغاز زمان تغذیه ، ظروف غذاخوری که با سهمیۀ خوراک پر شده پایین می آید و لوله ها از ظروف غذاخوری بالا کشیده می شود و دسترسی به خوراک را امکانپذیر می سازد . به این ترتیب ، تمامی طیور نر همزمان شروع به خوردن می کنند و با فضای بزرگ و مناسبی که هر پرنده در اختیار دارد (در حدود 20سانتیمتر به ازاء هر پرنده) برای رسیدن به غذا به نزاع و کشمکش نمی پردازد . همچنین از آنجاییکه ظروف غذاخوری صاف و مسطح به پرندگان اجازه نمی دهد تا غذا را تند تند و به صورت کپه قورت دهند بنابراین زمان بیشتری را بایستی صرف غذا خوردن کنند . کنار زدن پرندگان کوچکتر و ضعیف تر کمکی به دریافت بیشتر غذا نمی کند ؛ تمامی پرندگان به طور یکسان به غذا دسترسی دارند . این شیوه زمان یکسانی را در اختیار تمامی طیور نر قرار می دهد .
 
تصویر 2 : ظروف غذاخوری طیور نر فضای بسیار کمتری از کف مرغداری را اشغال می کند .

امکان انتخاب و کنترل بهتر
از آنجاییکه سیستم غذاخوری ویژۀ طیور نر VDL Matrix در مقابل دیوار مرغداری ها قابل نصب می باشد ، فضای باز بیشتری را برای جفتگیری پرندگان در اختیارشان قرار می دهد . یکی از مرغداران هلندی به نام Gert van den Top از جمله پرورش دهندگانی است که این سیستم را نصب کرده. او نیز فضای اضافی برای نصب سیستم غذاخوری طیور نر در اختیار نداشت بنابراین در مقابل دیوار مرغداری آن را نصب کرد . وی اظهار دارد که در زمان غذا خوردن ، تمامی پرندگان نر در یک ردیف و یکی یکی در کنار یکدیگر قرار می گیرند و نسبت به قبل تنش کمتری از خود نشان می دهند . از آنجاییکه Van den Top به تازگی این سیستم را نصب کرده تصمیم گیری در خصوص نتایج این سیستم بسیار زود است اما به هر حال وی نتایج رضایتبخشی را پیش بینی می کند . همکار وی Stefan Dankers در این زمینه تجربه بیشتری دارد . او مرغداری های کمتری را در اختیار دارد و سیستم غذاخوری Matrix را در یک اتاق جداگانه قرار داد تا امکان مقایسه با غذاخوری های بشقابی نصب شده در دیگر اتاق های مرغداری را داشته باشد . هنگامیکه از او در خصوص این سیستم پرسیده شد وی مزایایی را که در طول 40 هفته از آن برخوردار شده بود را به این صورت بیان کرد که : "تمامی طیور نر در یک زمان واحد از میزان خوراک مساوی برخوردار می شدند که این امر ، آشفتگی و ناآرامی میان آنها را به حداقل خود رساند . آنها دیگر بر سر جا به نزاع با همدیگر نمی پرداختند و همگی به میزان مساوی از غذا برخوردار می گشتند . کُند شدن سرعت خوردن غذا در واقع این مجال را در اختیار طیور نر ضعیف تر قرار می داد تا فرصت بیشتری برای خوردن غذا داشته باشند و در نتیجه عملکرد بهتری ارائه دهند و همچنین وضعیت پر و بال بهتری هم داشته باشند . نه تنها طیور نر بلکه طیور ماده هم این امکان را داشتند که بدون مزاحمت طیور نر با فرصت بیشتری غذا بخورند . "
آقای Donkers همچنین اظهار داشت از آنجاییکه طیور نر به هنگام خوردن غذا به صف می ایستند ارزیابی و مقایسه آنها با همدیگر کار آسانی است . وی ادامه داد : "معمولاً در یک دسته بالای 40 هفته ، نرهای اولیه بایستی جایگزین شوند اما در این مرغداری (که سیستم غذاخوری Matrix نصب بود) هیچ نیازی به این کار نبود . چرا که ظاهر بسیار خوبی داشتند و رفتارهای جفتگیری خوبی هم نشان می دادند. "  با مقایسۀ این اتاق با اتاق های حاوی غذاخوری بشقابی ، وی متوجه شد که تعداد تخم مرغ های نطفه دار این اتاق خیلی بیشتر است .
اگرچه تعداد کمی از کشاورزان و دامدارانی که سیستم غذاخوری Matrix را نصب کرده اند با این سیستم آشنایی دارند ، اما همگی معتقدند که این سیستم انتظارات آنها را برآورده می سازد .
 
تصویر 3 : بمنظور صرفه جویی در جا، سیستم غذاخوری مخصوص طیور نر Matrix را می توان در مقابل دیوار نصب کرد. 

بزودی مطالب جدید در این سایت انتشار میگرذد