جیره نویسی دستی
یکی از نکات مهم مصرف خوراک است که باید ببینیم با آن چه در نظر گرفته ایم هماهنگ است یا خیر . پس عوامل ریز مدیریتی اهمیت دارند و تاثیر گذار است و می تواند جیره ای که متوازن است تحت تاثیر قرار دهد پس باید تمام مراحل کنترل شود و بعد به نتیجه گیری برسیم . غالبا مشکلات مدیریتی وجود دارد و پرورش دهندگان حساس بودن حیوان را درک نمی کنند و اگر کیفیت غذایش بد باشد حساس است و از خوردن امتناع می کند و خوردن صورت نگیرد تولید هم اتفاق نمی افتد
Evaluation Evaluting A Supply Of Nutrients ارزیابی مواد مغذی که برای حیوان تامین می کنیم
مواد مغذی که برای حیوان تامین کرده ایم به دو صورت می توانیم بیان کنیم :
1 – به صورت کلی مثل مقدار کیلو گرم پروتئینی که باید روزانه دریافت کند یا مقدار مگاکالری انرژی خالصی که روزانه باید دریافت کند یا گرم کلسیمی که باید روزانه دریافت کند . پس به طور کلی کمیت مواد مغذی مورد نیاز را باید محاسبه کند . یعنی اگر حیوان را فرض کنیم که 40 کیلوگرم تولید شیر با چربی 3.5 درصد دارد مقدار مصرف ماده خشک 25 کیلوگرم است . نیاز احتیاجات به صورت پروتئین روزانه 3.8 کیلوگرم و انرژی 38Mcal انرژی خالص شیردهی است و باید مواد خوراکی که مخلوط می شود بتواند 38M.cal انرژی 3.8 کیلوگرم تامین کند . پس به صورت کلی بیان می شود . یعنی جمع مواد مغذی و مواد خوراکی باید بتواند احتیاجات دام را تامین کند .
2 – بر اساس غلظت مواد مغذی در یک کیلوگرم ماده خشک . یعنی فرض کنیم که همین گاو فوق 25 کیلوگرم ماده خشک می خورد 38 مگا کالری انرژی خالص شیردهی روزانه مورد نیازش است. حال غلظت انرژی در هر کیلوگرم ماده خشک به صورت زیر به دست می آید :
38 / 25 = 1.52
پس می توانیم بیان کنیم هر کیلوگرم جیره ای که این گاو می خورد باید غظت انرژی اش 1.52 باشد تا احتیاجش تامین شود .
یا پروتین می خورد : 3.800 / 25 = 15.2 پس در هر کیلو گرم ماده خشک مصرفی باید حاوی 15.2 درصد CP باشد تا احتیاجات حیوان تامین شود یا اگر مصرف کلسیم در این حیوان باشد 150 گرم داریم : 0.150 / 25 = .006
=> 0.006 x 100 = 0.6 پس غلظت کلسیم در جیره باید 0.6 درصد باشد .
پس به دو شکل می توان بیان کرد ؛ یکی بر اساس کمیتی که هر ماده غذایی در کل جیره دارد یعنی این حیوان باید مقدار معینی مگاکالری انرژی بخورد و مقدار مشخصی پروتئین ، کلسیم و .. بخورد . پس جیره را می توانیم بر این اساس بنویسیم و یا یک کیلو جیره بنویسیم که این غلظت ها را داشته باشد و بعد آزاد به حیوان بدهیم تا احتیاجات تامین شود .
گاو شیری در اوایل شیردهی احتیاجاتش به صورت مقابل است
CP : 15%
NEL : 1.60%
NDF : 30%
ADF : 19%
NFC : 40%
CF : 2.5%
Ca : 0.8%
P : 0.5%
این ها بر اساس غلظت تامین شده یعنی کل احتیاجات حیوان انرژی ماده خشک مصرفی برابر است با غلظت انرژی در هر کیلوگرم ماده خشک مصرفی " انرژی تقسیم بر ماده خشک مصرفی = غلظت انرژی در هر کیلو گرم ماده خشک مصرفی "
ولی گاه خصوصیات حیوان را این گونه بیان می کنند که : " 30 چربی – 40 شیر – 650 وزن "
CP = 3.800
NEL = 40
NDF = 25 x 0.3 = 7.5
ADF = 25 x 0.19 = 4.75
NFC = 25 x 0.4 = 10.0
CF = 25 x 0.025 = 0.625
Ca = 25 x 0.008 = 0.2
P = 25 x 0.005 = 0.125
پس بنابراین هر دو روش دارای یک نتیجه است .
در هر جیره ای یک ماده مغذی می تواند نسبت به سطح احتیاجات مورد نیاز 3 حالت داشته باشد :
1 – مساوی با احتیاجات باشد
2 – بیشتر از احتیاجات باشد
3 – کمتر از احتیاجات باشد
علاوه بر مواد مغذی این قاعده بر مصرف مواد خشک هم حاکم است ، یعنی ماده خشک ماده مغذی نیست و بلکه در ماده خشک مواد مغذی متنوعی وجود دارد و ماده مغذی آن چیزی است که بدن از آن استفاده می کند تا به رشد و تولیدش برسد ، یعنی آن ماده ای که می تواند در بدن ایجاد متابولیسم ، واکنش و عملکرد بکند ماده غذایی است . معمولا ماده خشک در آن مواد مغذی متنوعی وجود دارد پس در یک کیلو گرم ماده خشک مواد مغذی متفاوتی وجود دارد پس ماده خشک خودش ماده مغذی نیست و پس CP و E و ویتامین ها و عناصر آب مواد مغذی اند که بدن برای فعل و انفعالات و عکلکردش نیاز دارد .پس می تواند برای ماده خشک هم این اتفاق بیافتد که در سطح نیاز باشد یا بیشتر از نیاز و یا کمتر از نیاز باشد ..
پس ماده خشک اگر کمتر از سطح مصرف آزاد حیوان باشد مواد مغذی تامین نمی شود . اگر برابر باشد با ماده خشک مورد نیاز سپس مواد مغذی تامین می شود و اگر ماده خشک مصرفی بیشتر از نیاز و توان مصرف حیوان باشد ، ماده خشک تلف می شود و در جیره رقیق می شود یعنی اگر به جای اینکه حیوان 25 کیلو توان مصرف دارد ، 30 کیلو گرم بدهیم حالا 3800 / 30 = 126.66 پس حیوان 25 کیلو را می خورد ولی چون رقیق شده پروتئین احتیاجاتش تامین نمی شود و نمی تواند تولید خودش را نشان دهد . پس اگر ماده خشک را اشتباه در نظر بگیریم و کمتر از سطح مصرف باشد احتیاجات تامین نمی شود و غلیظ باید بشود تا بتواند احتیاجات را تامین کند . پس تعیین درست مصرف ماده خشک بسیار مهم است .