كيفيت آب

علاوه بر اينكه آب تركيبي از مولكول هاي اكسيژن و هيدروژن (H₂O) است ٬ يك حلال عمومي نيز كه محتوي تعدادي عناصر معدني و تركيبات ديگري است مي باشد . تركيب آب با توجه به نواحي مختلف جغرافيائي متفاوت است كه طبقات عرضي طبيعت اين تفاوتها را به وجود مي آورد درصورتيكه آبهاي سطحي از طريق زهكشي هاي ديواره وارد آب شوند٬ آلودگي آب را پيش خواهند آورد .پرورش دهندگان طيور بايد نگران كيفيت آب باشند، آب با كيفيت پائين مي تواند باعث اختلال درهضم و متعاقب آن تاثير منفي برعملكرد پرنده بگذارد زمانيكه كيفيت آب پائين باشد ميتواند باعث كاهش اثر واكسن و داروهاي استفاده شده در داخل سيستم آبرسانـــي شود . تركيبات آب مي تواند مشكلاتي را براي تجهيزات سيستم آبرساني ايجاد كند كه باعث ميگردد آب قابل دسترس براي مصرف طيور يا تاثير برسيستم هاي خنك كننده و مه پاش محدود شود . كاهش مصرف آب يا كاهش فعاليت خنك كننده بر روي رشد و توليد طيور اثر منفي دارد . آب با كيفيت پائين مي تواند باعث نشست( نشتي ) نيپل هاي آب داخل سالن شده ٬ كه در نتيجه رطوبت بستر بالا رفته و باعث افزايش توليد گاز آمونياك در سالن مي شود .

كيفيت پائين بستر و سطوح بالاي آمونياك باعث كاهش عملكرد و قدرت زنده ماندن و افزايش ضريب تبديل مي گردد .

استانداردهاي كيفيت آب بايد شامل عوامل موثر بر مزه ٬ تشكيل رسوب ( بيوفيلم ) در داخل سيستم آبرساني و سميت ٬ باشد .

فاكتورهائي كه بايد جهت توليدات طيور در نظر گرفته شوند شامل عوامل زير است اما بايد متذكر شد كه محدود به عوامل ذيل نمي باشند :

رنگ :

آب رنكي ندارد و هررنگي در آب ميتوان نمايانگر وجود سطحوح آلودگي در آب باشد .

چگالي ( گل آلودگي ) :

ذرات به عنوان مثال موادرسي ٬ لجن ، گل و شن يا مواد ارگانيك معلق مي تواند باعث تيرگي و گل آلوده به نظر رسيدن آب شوند . آب گل آلود مي تواند باعث نشست نيپلها و مسدود كردن نازلهاي مه پاش ها گردند .

سختي :

نمكهاي كلسيم و منيزيم باعث افزايش سختي آب ، لايه و رسوب لجن درون سيستم هاي آبرساني ميشوند . سختي آب باعث كاهش اثر شوينده ها ( صابوني ها ) ضد عفوني ها و تداخل با اثر بعضي از داروها مي گردد .

آهن (Fe) :

عنصر آهن اغلب هر چيزي را كه با آن ارتباط داشته باشد آلوده ميكند و همچنين يك مسئله عمومي جهت كيفيت آب بشمار مي رود. مطالعات اخير نشان داده كه آهن در آب بنظر نمي رسد كه بـــر سلامت طيور موثر باشد، اما بعضي از تركيبات آهن از ذرات معلق به عنوان مثال اكسيد آهن مي تواند اساس مشكلات باشد . اين ذرات كوچك ميتواند باعث نشستي نيپل ها و مسدود كردن منافذ لوله هاي مه پاش شوند . با تجمع آهن زياد در آب احتمال بوجود آمدن آلودگي آهن ( آهن باكتريائي ) وجود دارد ، و در نهايت باعث تشكيل ساختمان بيو فيلم مي گردد كه مي تواند نيپل هاي آبخوري را مسدود نموده و باعث افزايش رشد و تكثير پاتوژنها ( ميكروبها ) ميشود .

منگنز (Mg) :

ضمن اينكه منگنزخودش باعث اثر منفي بر سلامت طيور نمي شود٬ شبيه اهن مي توانداز ذرات جامدي كه باعث نشستي نپلها و مسدود شدن مه پاش هاي مي گردد باشد .

نيترات (N) :

تجمع بالاي نيترات حاكي از فساد (‌پوسيدگي ) مواد آلي ( ارگانيك ) مي باشد . اين موضوع سابقا" مرتبط بود با فقر اكسيرن مورد استفاده حيوانات٬ اما مطالعات اخير روشن نمود كه عملكرد طيور با سطوح نيترات بالا به عنوان مثال ppm 600 متفاوت مي باشد . وجود نيترات يك شاخص خوب مانعت كننده (بازدارنده) باكتريهاي آب ميباشد .

PH :

PHيك مقياس از اسيدي يا بازي بودن مي باشد يك اندازه از 14-0 براي مقياسPH وجود دارد . PH در اندازه 7 نه اسيدي و نه قليليي يعني خنثي مي باشد، اندازه هاي بالاي 7 بازي ( قليائي ) ٬ و اندازه هاي زير 7 اسيدي مي باشند . طيف PH از 6 تا 8/6 براي توليدات طيور مناسب مي باشند . اما پرندگان ميتواند طيفي از 4 تا 8 را تحمل نمايند . طيف PH بالاتر از 8 ميتواند باعث كاهش مصرف آب شود .

خاصيت قليائي :

اين حالت با حضور كربنات كلسيم٬ بي كربنات يا سولفات ايجاد ميشود . با بالا رفتن خاصيت قليائي ظرفيت بافري آب نيز افزايش مي يابد. ( مواديكه باعث ميشود يونهاي ئيدروژن به اسيد يا قليا اضافه شود تا غلظت محيط ثابت بماند ماننه نمك درخون را مواد بافري گويند. )

سختي كل :

سختي كل تراكم مواد جامد، هر دو گروه معلق و محلول را نشان مي دهد . سختي كل ارتباط مستقيمي با موضوع هاي سلامتي طيور ندارد اما اعمال و تخليص آب بطور منفي بوسيله سختي كل ميتواند موثر باشد .

تركيبات سمي :

تراكم بستگي به تركيبات دارد اما عناصري مانند سرب ٬ سلنيوم ٬ آرسنيك براي جلوگيري و محفوظ ماندن از مشكلات سلامتي طيور بايد زير 1 ppm باشد .

اكسيژن محلول :

درحالت نرمال و طبيعي در آب اصولا" هيچ مقدار يا كمي اكسيژن محلول وجود دارد . غلظت هاي بالاي صفر از اين ماده امكان حضور سطوح موثر بر آب را دارا مي باشد .

ميكروبهاي تك سلولي ( باكتريايي ) :

بايد سطوح باكتري ها در كمترين مقدار در آب حضور داشته باشند . ( جدول 1 )

جدول 1 : استفاده از جدول ذيل به عنوان يك راهنما براي كيفيت آب آشاميدني طيور مي باشد.

بيشترين سطوح مورد قبول	آلودگي ها ، پارامترها و عناصر
100 CFU/100 ml	جمعيت كل باكتري هاي بيكانه خوار
50 CFU/100 ml	باكتري كلي فرم
6.0 – 8.0	pH
110 ppm	سختي
	تركيبات طبيعي موجود در آب
500 ppm	كلسيم
250 ppm	كلر
0.6 ppm	مس
0.03 ppm	آهن*
125 ppm	منيزيم
0.05 ppm	منگنز**
25 ppm	نيترات***
0.1 ppm	فسفر
500 ppm	پتاسيم
50 ppm	سديم
250 ppm	سولفات

* آهن بالا تا 660ppm ظاهرا" برسلامتي طيور موثر نمي باشد اما برخطوط آب ( سيستم لوله كشي ) و سيستم هاي مه پاش تاثير مخربي دارد (Fairchild et al., 2005)

** منگنز بالا تا ppm20 ظاهرا" برسلامتي طيور اثري ندارد اما برسيستم لوله كشي و سيستم هاي مه پاش اثر مخربي دارد(Batal et al.,2005 )

*** ظاهرا" نيترات بالا تا ppm 600 تاثيري بر سلامتي پرنده ندارد .( اطلاعات و سوابق جاپ نشده است )

برخي از استانداردهاي كيفي آب آشاميدني طيور با اصلاحاتي كه روي استانداردهاي آب آشاميدني انساني انجام شده بدست آمده است . برخي از اين استانداردها بر پايه تحقيقاتي كه بر روي طيور گوشتي و تخمگذار انجام شده بدست آمده اند و توصيه ميگردند . بايد در نظر داشت كيفيت پايين آب ( نتيجه سطوح بالاي آهن و منگنز ) باعث افزايش آلودگي هاي ميكروبي و تشكيل بيوفيلم گردد. احتمال تشكيل بيوفيلم ها در سراسر خطوط آب ( سيستم لوله كشي )مي رود كه ميتواند پيشرو و راهبر مشكلات اساسي مانند نشستي نيپل ها ، مسدود كردن نازلهاي مه پاش ها، بالا رفتن رطوبت بستر، كاهس اثر دارو و واكسن، بالا رفتن بار ميكروبي آب، ... ، كاهش عملكرد و در نهايت افزايش ظريب تبديل گردد.

جهت پيشگيري و بر طرف نمودن اين مشكلات 3 راهكار پيشنهاد داده مي شود:

رسيدگي به آزمايشات آب

تعويض مرتب فيلترها

شستشوي مرتب سيستم لوله كشي

رسيدگي به آزمايشات آب :

هر مزرعه پرورشي بايد مدلي از آزمايش آب خوب را داشته باشد . كيفيت آب درطي دوره هاي بارندگي سنگين يا خشكسالي مي تواند تغيير كند و علاوه بر اين ٬ آزمايشات آب در طي اين دوره ها باعث ايجاد اطمينان خواهد شد از اينكه سيستم لوله كشي به صورت مداوم آب مناسب و كافي را در دسترس طيور و سيستم هاي خنك كننده قرار مي دهد . و در صورت مشاهده مشكل به اصلاح و برطرف نمودن آن اقدام كرد.

عوض كردن مرتب فيلترها :

مواد رسوبي و ديگر ذرات ريز مي توانند باعث نشستي نيپل ها شوند كه اين امر ميتواند اثرات منفي بر كيفيت مجموعه داشته باشد . مسدود شدن فيلترها باعث محدود شدن جريان آب براي جايگاه نوشيدن ‌( آبشخوار ) و سيستم هاي خنك كننده مي شود . استفاده از فيلترهاي فشنگي ساده در بعضي از موارد مناسب نمي باشد به عنوان مثال درمناطقي كه آهن آب بالا مي باشد كه در مواردي اين چنين بايد از روشهاي اصلاحي ديگر استفاده كرد .

شستشوي مرتب خطوط آب ( سيستم لوله كشي )‌:

استفاده ازمواد ضدعفوني كننده آب و از بين برنده بيوفيلم در طول سيستم لوله كشي و استفاده از آب با فشار بالا ( زياد ) در خطوط آب بين هر گله و بعداز اضافه كردن افزودني ها و داروها ( واكسن ٬ داروها ٬ ويتامين ها ٬ الكتروليت ها وغيره ) ازطريق سيستم آبرساني .