بيماري آسيت يكي از متداول ترين عوارض متابوليكي در طيور است كه بطور وسيع در گله هاي مرغ در همه دنيا ديده مي شود اين بيماري اغلب در جوجه هاي گوشتي كه داراي رشد سريع هستند گرفتاريهاي زيادي بوجود مي آورد. علامت مشترك در اين بيماري جمع شدن مقدار زيادي مايع در محوطه شكمي است شرايط ذكر شده اغلب موجب تلفات در مرغهاي گوشتي و يا حذف لاشه در كشتارگاه مي گردد. در شرايط شيوع بيماري در گله درصد مرگ و مير بين 2 تا 10 درصد مي باشد. علل مختلفي در بوجود آمدن اين عارضه وجود دارد از اينرو بيماري بصورت سندرم مي باشد. سندرم آسيت به علت نارسائي قلبي و افزايش خون وريدي و تجمع بيش از حد مايع در كبد و نفوذ آن به حفره شكمي مي باشد.
 

  تاریخچه این بیماری :

این عارضه برای نخستین بار در ارتفاعات بالا در کشور بولیوی در جوجه های گوشتی دیده شد و به دنبال آن در سایر کشورهای جهان و از جمله در ایران هم گزارش شد، چون این عارضه اکثراً در مناطق با ارتفاع بیش از 1400 متر از سطح دریا مشاهده می شد آن را بیماری ارتفاعات بالا نامیدند.
 

علایم ظاهری :

افزایش تنفس و افزایش میزان فعالیت ، از دست دادن درخشش پرها  ، متسع شدن شکم به دلیل تجمع مایع  ، کوچک بودن نسبت به جوجه های دیگر ، له له زدن همراه با صدایی مثل غرغره کردن ، جوجه های مبتلا اغلب به روی پشت می میرند ، قرمز شدن پوست شکم و پر خون شدن عروق محیطی و در پرندگان مسن تر اغلب سیانوز در اطراف تاج و ریش دیده می شود .
 

سن ابتلا به بيماري:
 بيماري در سن 5 - 4 هفتگي تشخيص داده مي شود ولي در جوجه هاي سه روزه نيز گزارش داده شده است و احتمالاً كمبود اكسيژن در دوران جنيني باعث وقوع آسيت در جوجه ها در مراحل اول زندگي مي گردد. ولي اغلب شيوع بيماري در 4 هفتگي است و بيشتر در خروس ها ديده مي شود طبق گزارشات وجود بيماري در اردك هاي جوان و طيور زينتي و قرقاول نيز تشخيص داده شده است.
 

 روند ایجاد عارضه:

افزایش نیاز به اکسیژن باعث افزایش پمپ خون از قلب به ریه ها می شود که در نتیجه آن باعث افزایش فشار خون سرخرگی و بسته نشدن کامل دریچه ها می شود که به دنبال آن برگشت خون به داخل سیاهرگهای اصلی و افزایش فشار را خواهیم داشت که نهایتاً باعث آسیب دیدن سلولهای کبد و بزرگ شدن آن می شود .
خروج پلاسما از رگها و تجمع آن در داخل حفرات بدن باعث افزایش سلولهای خونی و  افزایش ویسکوزیته خون مي شود در نتیجه نیاز به فشار بالا برای جریان یافتن در مویرگها می باشدکه باعث تشدید عارضه می شود .
 

 

  عوامل مـؤثر در بروز عارضه

1- سرعت رشد و ترکیب بدن:
افزایش سرعت رشد باعث افزایش نیاز به اکسیژن می شود . متابولیسم نیتروژن و پروتئین در مقایسه با چربی به اکسیژن زیادی نیاز دارد، اما لاشه جوجه ها بطور واقعی پروتئین و نیتروژن کمی دارد.
2- ارتفاع:
در ارتفاع بالا فشار اتمسفر و همچنین فشاراکسیژن، پایین تر می باشد.
3- برنامه نوری:
هر برنامه نور دهی که میزان ساعات روشنایی در آن افزایش یابد، منجر به افزایش تلفات ناشی از آسیت خواهد شد.
4- وضع سلامتی:
هر عفونت یا آلودگی ای که بر وضعیت ريه یا قلب اثر بگذارد بر شیوع آسیت نیز اثرگذار است ( آسپرژیلوس، برونشیت عفونی و... ).
5- محیط:
دمای محیط:  
کاهش دما باعث تنظیم دمای بدن با افزایش فعالیت های متابولیسمی و تولید انرژی اضافی و افزایش مصرف اکسیژن می شود .
کیفیت هوای آشیانه: 
افزایش بخار آب و دی اکسید کربن، وجود گرد و غبار و وجود گازهای سمی در اثر تهویه ضعیف باعث افزایش نیاز به اکسیژن می شود .




نوع سوخت سالنها:
گرم كردن سالن نياز به سوخت دارد كه آن هم با مصرف اكسي‍‍ژن باعث مي گردد تا پرنده اكسيژن كمتري دريافت نمايد.
نگهداری تخم مرغ و محیط جوجه در آوری: مداخله در تبادلات اکسیژنی در پوسته تخم مرغ در
طی نگهداری و ناکافی بودن سطح اکسیژن در انکوباتورها ممکن است موجب آسیت در جوجه های گوشتی شود.
کیفیت بستر
6- ژنتیک و سن گله مادر:
پرندگان دارای صفات اختصاصی رشد زیاد و راندمان غذایی بالا به آسیت حساس تر هستند.
جوجه های نر نسبت به جوجه های ماده به آسیت حساس تر هستند.
جوجه های گوشتی هچ شده از گله های مادر جوان نسبت به جوجه هایی که از گله های مادر پیرتر هچ می شوند برای ابتلا به آسیت مستعد تر هستند.
7- تغذیه:
ترکیب جیره:
افزایش سدیم جیره باعث تحت تأثیر قرار دادن تعادل آب و الکترولیت ها می شود در نتیجه باعث افزایش حجم خون و همچنین افزایش فشار خون می شود .
جیره های با انرژی بالا ( پلت )  بیشتر در زمان تغییر جیره از جیره شروع کننده به جیره رشد مسأله ساز است.
 تعادل و کیفیت منبع پروتئین دفع نیتروژن اضافی از بدن نیاز به انرژی دارد.
کاتابولیسم پروتئین اضافی باعث ساخت اسید اوریک و چربی خواهد شد که ساخت آنها به اکسیژن زیادی احتیاج دارد.
کمبود ویتامین E و سلنیوم
مایکو توکسین های موجود در جیره
-کنجاله ماهی با میزان بالای هیستامین ( ppm 200)
محدودیت غذایی: تغذیه آزاد باعث افزایش آسیت می شود .


  پیشگیری و درمان  :

 درمان مؤثری برای آسیت وجود ندارد و پرندگانی که یکبار علائم آسیت را نشان می دهند، خیلی سریع می میرند.
ریشه کنی آسیت تنها از طریق اصلاح نژاد میسر است.
 

   روش های کاهش دهنده وقوع آسیت :

انتخاب نژادی که استعداد ژنتیکی کمتری برای بروز آسیت داشته باشد.
پرورش مجزای جوجه های حاصل از گله های مادر جوان، تحت شرایط مدیریتی و نگهداری مناسب.
نگهداری دمای محیط در شرایط مطلوب مخصوصاً هفته اول زندگی.
پرورش جنس های گوناگون بطور جداگانه.
کاهش ساعات روشنایی در مراحل اولیه رشد.
پیشگیری از بیماریهای دستگاه تنفسی.
تهویه مناسب
- در ستر وهچر
- سالن پرورش

 


  نحوه اجرای برنامه غذایی:

- ترکیب خوراک      
خوراک هایی با انرژی پایین در کل سیکل زندگی استفاده شود .
شکل خوراک        
استفاده بیشتر از غذای آردی نسبت به خوراک پلت شده باعث کاهش آسیت می شود .
تغذیه با محدودیت زمانی        
دسترسی به خوراک به مدت 10-8 ساعت در روز.
تغذیه یک روز در میان از سن 20-7 روزگی.
محدود کردن سطح سدیم جیره به19/0%.
کاهش آلودگی سم خوراک

    نتیجه   :

هیپوکسی عامل اصلی بروز آسیت در جوجه های گوشتی بوده و هر عاملی که باعث ناهماهنگی و عدم تعادل بین میزان اکسیژن فراهم شده در بدن شود منجر به هیپوکسی می گردد.
 عواملی که بر سلامت سیستم قلبی - ریوی تأثیر می گذارند سبب تشدید بروز آسیت می شوند.
با مدیریت صحیح (تغذیه، تهویه، بهداشت و...)می توان تا حد زیادی از وقوع آسیت جلوگیری کرد.