اصول جامع و نوین پرورش طیور

1-خصوصیات عمومی بوقلمون

بوقلمون از پرنده های نیمه سنگین به شمار می آید و دارای نژاد های متنوعی در جهان است که شکل ظاهری تمام آن ها در برخی موارد دارای مشترکات ذیل است.

سر بوقلمون معمولا بدون پر، با رنگی متمایل به آبی حاوی گرده های متراکم گوشتی قرمز است. عنبیه چشم قرمز مایل به قهوهای و مردمک آن سیاه رنگ است و در دو طرف صورت کاملا جلوه می کنند. منقار بوقلمون ها سخت وشاخی بوده و دو منفذ تنفسی پرنده به صورت افقی در انتها و بالای آن قرار دارند. در سمت بالای منقار یک زائده گوشتی قرار دارد که در حالت عادی آویزان است و در مواقع هیجان و احساس خطر به صورت برجسته نمودار می شود.

در زیر منقار یک پرده گوشتی شبیه غبغب وجود دارد که تا نیمه گردن ادامه دارد. این پرنده نسبتا طویل و کمی به پشت خمیده است. ابعاد سینه در انواع بوقلمون ها متفاوت است. در ناحیه سینه جنسی نر 8 تا 9 ماهگی مو های زیر سیاه رنگی می روید. پشت و کمر در بوقلمون های نر و ماده طویل و از امتداد شانه ها به طرف دم کمی محدب است. دم پرنده نسبتا طویل، کمی افتاده و جمع شده به نظر می آید. پا های بلند و قوی و بون پر است. رنگ پاها ممکن است قرمز، ارغوانی، سیاه کم رنگ، خاکستری ،نقره ای یا سفید باشد.

وزن هر بوقلمون ماده در نژاد های سنگین در سن 18 هفتگی در حدود 9 تا 10 کیلوگرم است و وزن بوقلمون نر در حدود 14 تا 15 کیلو گرم است. در حالی که در نژاد های سبک وزن پرنده نر و ماده به ترتیب حدود 9 و 5 کیلوگرم است. بوقلمون نر دارای جثه بسیار بزرگتر و سنگین تر از بوقلمون ماده است. جنس نر می تواند دم خود را به حالت چتر باز کند و بر روی سینه خود دارای پر های خشن و زبر سیاه رنگی به نام ریش است که آن را از جنس ماده در سه ماهگی متمایز می کند. تفاوت دیگر بوقلمون نر بزرگتر بودن زایده روی سر آن ها نسبت به بوقلمون ماده است.

این زایده گوشتی بین 8 تا 10 سانتی متر بلندی دارد و از روی منقار به پایین آویزان است. در بوقلمون نر این زایده در حالات مختلف بلند یا کوتاه شده و رنگ آن متغیر است. اما در بوقلمون ماده طول این زایده 1 تا 2 سانتی متر و رنگ و اندازه آن ثابت است. بوقلمون به طور متوسط 10 تا 12 سال عمر می کنند و در 30 هفتگی به بلوغ جنسی رسیده و تخم گذاری می نمایند. تخم بوقلمون به رنگ قهوهای مایل به زرده با لکه های قهوهای و بزرگ تر از تخم مرغ می باشد. وزن تخم بوقلمون در نژاد های مختلف متغیر است اما به طور متوسط بین 80 تا 10 گرم است.

2- جوجه کشی طبیعی

هر چند یک بوقلمون نر می تواند چندین بوقلمون ماده را بارور نماید اما در طبیعت معمولاً یک بوقلمون نر و یک بوقلمون ماده یک جفت را تشکیل می دهند.

بوقلمون ماده در طبیعت معمولا در اواخر بهار و اوایل تابستان کرچ می شوند. حالت کرچی معمولاً پس از یک دوره مستمر تخم گذاری ایجاد می شود. در این حالت بوقلمون ماده به خوابیدن بر روی تخم ها تمایل دارد.

حالت کرچی در بوقلمون را می توان از صدای مخصوص بوقلمون و همچنین تمایل شدید او قبه خوابیدن بر روی تخم ها تشخیص داد. هر چند نژاد های مختلف بوقلمون در یک سال از 50 تا 120 عدد تخم می گذارند اما هنگام جوجه در آوری هر بوقلمون ماده می تواند بر روی 20 تا 30 تخم خوابیده و آن ها را هچ کند.

آشیانه بوقلمون معمولاً بر روی زمین و در نقاط نیمه تاریک و به دور از تابش مستقیم خورشید بنا می شود. کف آشیانه معمولاً با کاه و کلش مفروش شده و قسمت وسط آن نسبت به اطراف آشیانه گود است. برخی بوقلمون ها برای جوجه در آوری، تخم های خود را خاک می کنند. مدت جوجه در آوری در بوقلمون 28 روز است. بوقلمون ماده دارای خصوصیات مادری ضعیف تری نسبت به مرغ خانگی هستند و بو قلمون ماده به دفعات آشیانه را برای مصرف خوراک و آب ترک می کند که این موضوع باعث کاهش درصد هچ جوجه ها می شود. معمولاً جوجه ها از روز 27 شروع به نوک زدن و در آمدن از تخم می نمایند.

3- تشکیل گله مولد به منظور جوجه کشی مصنوعی

انتخاب بوقلمون مولد معمولاً در سن 16 تا 18 هفتگی انجام شده و پرندگان سالم و خوش بنیه انتخاب می گردند. از صفات مهم مورد نظر، سینه پر، پاهای استوار و صاف، استخوان پشت راست، رشد مناسب،پا های سالم و قدرت راه رفتن خوب می باشد.

برای تولید تخم برای جوجه کشی، وجود بوقلمون نر در گله ضروری است (در نژاد های سنگین یک پرنده نر برای 10 بوقلمون ماده و در نژاد های سبک یک بوقلمون نر برای 15 پرنده ماده الزامی است). به این منظور بهتر است یک نر برای هر 10 تا 15 ماده اختصاص داده شود، چند نر دیگر نیز برای ذخیره به منظور جا به جایی با پرندگان مرده یا آن هایی که در آمیزش ضعیف هستند نگهداری می شوند. در تولید تخم نطفه دار می توان از تلقیح مصنوعی استفاده نمود. در گله های زینتی که نر ها زیاد سنگین نیستند می توان از سیستم آمیزش طبیعی استفاده نمود. در آمیزش طبیعی ماده ها به هنگام آغاز تخم گذاری شروع به آمیزش می نمایند . نر ها با افزایش طول روز تحریک شده و با آمیزش ماده ها را بارور می کنند.

در دوران تولید مثل فعالیت چتر زدن و عشق بازی در میان نر ها افزایش می یابد. سپس ماده ها را انتخاب نموده و به آن ها نزدیک می شوند.

بلوغ جنسی بوقلمون های ماده در حدود 30 هفتگی اتفاق می افتد. فصل تخم گذاری در بوقلمون معمولاً دو بار در طول سال است که هر نوبت یک تا دو ماه طول می کشد. در نژاد های درشت جثه در مجموع 40 تا 50 عدد تخم، در نژاد های متوسط جثه 50 تا 70 عدد تخم و در بوقلمون با جثه ریز 80 تا 120 عدد تخم طی یک سال تولید می شود. قبل از شروع تخم گذاری، باید لانه های تخم گذاری آماده شوند تا پرندگان ماده به آن ها عادت کنند. یک لانه برای 5 پرنده کافی است. لانه ها را باید در مکان های با نور لایم، اما نه به طورکامل تاریک قرار داد. نقاط تاریک باعث جذب پرندگان و تشویق کرچی آن ها می شود.

لانه های آزاد برای گله های کوچک مناسب هستند. لانه های تله ای برای گله های اصلاحی مناسب ترند. علاوه بر این لانه های نیمه تله ای نیز وجود دارند این لانه به یک پرنده ماده اجازه می دهدبه لانه وارد شود. وقتی که بوقلمون ماده وارد شد، درب لانه بسته شده و دیگر پرندگان نمی توانند وارد شوند.

لانه ها باید 60 ساتنتی متر ارتفاع، 45 سانتی متر عرض و 60 سانتی متر عمق داشته باشند. نصب سایبان بر روی لانه ها از نزولات طبیعی مانند بارن و برف جلوگیری می کند. لانه ها می توانند مستقیماً بر روی زمین قرار گرفته ولی نباید در نقاط پایین و گود قرار گیرند. از تراشه چوب، کاه خرد شده و پوسته برنج برای پوشش کف آشیانه می توان استفاده کرد.

پرندگان مولد به فضای بیشتری در مقایسه با پرندگان در حال رشد نیاز دارند. زمانی که ماده ها جدا نگهداری می شوند 56/0 تا 74/0 متر مربع فضای بستر برای بوقلمون های بزرگ و 37/0 متر مربع فضا برای پرنده های کوچک لازم است. در مناطق گرم ممکن است به مولدین اجازه داده شوند به چراگاه فنس کشیده شده یا حیاط بروند. در چراگاه 95/13 متر مربع و در حیاط 37/0 تا 47/0 متر مربع به ازای هر پرنده مورد نیاز است.

دو هفته قبل از آغاز تخم گذاری، باید چیره تخم گذاری به بوقلمون ماده داده شود. به منظور تشکیل پوسته تخم، ماده های تخم گذار باید به مقدار کافی کلسیم دریافت نمایند. استفاده بیش از حد غلات در مقایسه با کنسانتره مصرفی باعث کاهش تولید تخم و جوجه در آوری می گردد. پوسته صدف می تواند به طور آزاد در اختیار ماده ها قرار گیرد تا کلسیم مورد نیاز آن ها تامین گردد. در دوران استراحت یا در طول زمستان، ماده ها توسط چیره نگهداری تغذیه می شوند. این جیره در مقایسه با جیره تولید از نظر میزان پروتئین و کلسیم ضعیف تر است.

بوقلمون های نر وزن زیادی داشته و مصرف خوراک آن ها باید محدود شود. هنگام بلوغ و تولید اسپرم، نر ها باید طوری تغذیه شوند که اضافه وزن به آرامی و با محدودیت غذایی صورت پذیرد. علاوه بر این نر ها، به هنگام تولید اسپرم می توانند از غذای پلت که متشکل از ذرت و مواد معدنی و ویتامینه است به طور آزاد استفاده نمایند. این خوراک مقدار فراوانی انرژی و پروتئین برای بوقلمون مهیا ساخته ولی از رشد ناگهانی جلوگیری می کند تا پرنده ها خیلی سنگین نشده و بتوانند به خوبی با پرنده های ماده جفت گیری کنند.

بوقلمون ها نیز مانند سایر پرندگان به طول دوره روشنایی حساس بوده و تولید تخم آن ها تحت تاثیر قرار می گیرد. در زمستان، پولت های ماده مولد باید طوری پرورش یابند که در پاییز در سن شانزده هفتگی یا جوان تر باشند، به این ترتیب زمانی که پرندگان به دوران بلوغ می رسند با روز های کوتاه مواجه خواهند شد. سن مناسب برای تحریک نوری حدوداً 30 هفتگی و برای پرنده های سویه سنگین در 52 هفتگی است. اگر ماده ها در طول زمستان یا اوایل بهار به این سن برسند، زمانی وارد دوره تولید تخم می شوند که به بلوغ فیزیکی خوبی رسیده اند. (در غیر این صورت، تولید نخم های کوچک در گله افزایش می یابد.)

هر چند 12 ساعت روشنایی در طول روز برای تحریک بوقلمون های ماده کافی است، ولی توصیه می شود در ابتدا از 14 تا 18 ساعت روشنایی در روز برای تحریک مناسب تولید تخم استفاده شود. بنابراین طول روز بایستی کمی از طول روز معمولی بیشتر باشد. هدف این کار به حداکثر رساندن تحریک نوری . به حداقل رساندن کاهش ضریب تحریک پذیری پرندگان است.

برای بیشتر مناطق کره شمالی 5/15 ساعت روشنایی در فصل بهار (ترکیب نور طبیعی و مصنوعی) برای شروع تخم گذاری کافی است. یک لامپ 60 واتی برای (12متر مربع) فضای بستر کافی است. دوره تخم گذاری پرندگان در هر منطقه می تواند بین 20 تا 30 هفته باشد.

پس از هر دوره تخم گذاری پرندگان به یک دوره 12 هفتگی برای استراحت نیاز دارند. در این مدت دستگاه تولید مثل تحلیل رفته و بوقلمون های ماده پر ریزی کرده و برای بهار آینده برای تولید تخم آماده می شوند. کوتاه شدن طول روز باعث کاهش تخم گذاری پرندگان شده و آن ها را به سمت دوره استراحت نزدیک می کند. لذا در زمستان که طول روز کوتاه تر است، زمان استراحت پرنده ها فرا می رسد.

تحریک نوری

حدود 8 هفته قبل از آمیزش، بوقلمون های نر حداقل به مدت 4 ساعت تحت تاثیر تحریک نوری قرار می گیرند. تحریک نوری برای تولید اسپرم با کیفیت از نر ها و تولید مناسب تخم از ماده ها لازم است. ماده ها باید سه هفته قبل از شروع تخم گذاری تحریک نوری شوند. نر ها نسبت به ماده ها خیلی کمتر واکنش نشان می دهند، بنابراین دوره نوری نر ها باید قبل از ماده های شروع شود. پیشنهاد می شود که طول دوره روشنایی برای نر ها از 18 ساعت بیشتر نباشد، زیرا افزایش دوره نور دهی می تواند باعث پر ریزی و کاهش تولید اسپرم شود. طرح ساده تر برای پرورش دهندگان گله های کوچک این است که به پرندگان در فصل زمستان به طور طبیعی استراحت دهند تا با افزایش طول روز طبیعی در فصل بهار شروع به تولید تخم بارور نمایند و تا آخر تابستان این تولید را ادامه داده و در طول فصل پاییز نیز از نور مصنوعی استفاده نمایید.

تلقیح مصنوعی

با توجه به گسترش بوقلمون به روش صنعتی و نیاز به تولید جوجه یک روزه به تعداد کافی، تامثین تخم نطفه دار بوقلمون از طریق جفت گیری طبیعی به دلایل اقتصادی و فنی با محدودیت رو به رو است. برای مثال سنگینی بو قلمون های نر و مشکلات مربوط به جفت گیری طبیعی به دلایل اقتصادی و فنی با محدودیت روبه رو است. برای مثال سنگینی بوقلمون های نر و مشکلات مربوط به جفت گیری طبیعی، کاهش راندمان باروری، صدمات ناشی از جفت گیری طبیعی در پرندگان ماده و هزینه های نگهداری بالا بریا پرورش مولدین نر، برخی از محدودیت های مذکور است. لذا بارور کردن بوقلمون با استفاده از تکنیک تلقیح مصنوعی در مراکز اصلاح نژاد و یا در برخی از مراکز پرورش گله های مادر با استفاده از اسپرم بوقلمون های نر به صورت مصنوعی تا حد زیادی مشکلات مذکور را کاهش داده است. به این منظور پرندگان نر و ماده جدا از یکدیگر نگهداری می شوند. اسپرم پرندگان نر طی عملیات دقیق و با رعایت موارد بهداشتی جمع آوری و پس از عمل آوری و رقیق کردن به درون واژن پرندگان ماده تلقیح می شود. انجماد اسپرم طیور از حدود 50 سال پیش با موفقیت انجام شده و این موضوع8 امکان نگهداری طولانی مدت و حمل و نقل آسان اسپرم را فراهم آورده است. استفاده از اسپرم تازه بیشترین راندمان باروری را به همراه دارد. البته در روش نگهداری اسپرم به صورت مایع، با افزایش زمان ذخیره سازی، تحریک و باروری اسپرم کاهش می یابد و لذا باروری تخم های تولید شده نیز به صورت نمایی کاهش خواهد داشت. با یک بار اسپرم گیری از یک بوقلمون نر ، اگر اسپرم رقیق شده و به صورت تازه مورد استفاده قرار گیرد، می توان 50 بوقلمون ماده را با موفقیت تلقیح کرد.

4- جمع آوری و نگهداری تخم در گله مولد

در هر فصل تخم گذاری و در نژاد های مختلف بوقلمون هر پرنده ماده بین 80 تلا 10 تخم تولید می نماید. تولید تخم در سال اول بالاترین راندمان را دارد و سالانه حدود 20 درصد کاهش می یابد. وزن تخم بوقلمون بین 80 تا 100 گرم است و رنگ آن قهوه ای مایل به زرد همراه با لکه های قهوه ای است.

هر بوقلمون ماده تقریبا در ههر روز ک تخم تولید می کند. در پروش بوقلمون مولد باید هر چه زودتر تخم ها را از محل پرورش جمع آوری کرده و پس از ضدعفونی آن ها را در محل دیگری، نگهداری کرد. جمع آوری سریع تخم ها برای جلوگیری از دهیتراته شدن (از دست دادن آب) غاز طریق منافذ پوسته و جلوگیری از آلودگی ثانویه آن ها است که در نهایت باعث مرگ جنین می شود. بنابراین تخم ها باید سریعاً جمع آوری و ضد عفونی و در محیطی خنک، مرطوب و با تهویه مطلوب نگهداری شوند.

به صورت معمول تعداد دفعات جمع آوری تخم ها سه بار در روز است ولی چنان که هوا گرم باشد می باید این دفعات به 5 تا 10 بار در روز افزایش یابد.

تمیز کردن تخم ها در حالت خشک بهتر از شستن آن ها است. هنگام شستن لایه طبیعی محافظ پوسته تخم بوقلمون برداشته شده و احتمال فساد تخم ها افزایش می یابد. بهتر است زملان نگهداری تخم بوقلمون برای جوجه کشی بیشتر از 5 تا 6 روز نباشد. هرچه تعداد روز های نگهداری تخم ها افزایش یابد، احتمال جوجه دهی تخم ها کاهش می یابد، به طوری که در سه هفتگی تقریباً به صفر می رسد.

تخم بوقلمون در صورت نگهداری نا مناسب خاصیت جوجه در آوری خود را از دست می دهد. سه عامل مهم باعث کاهش یا از بین رفتن خاصیت جوجه در آوری در مدت نگهداری تخم جوجه کشی می شود که شامل دمای نگهداری نا مناسب، نگهداری طولانی مدت و دستکاری و تکان شدید تخم است. اگر دمای داخل تخم بوقلمون به 28 درجه سانتی گراد برسد، جنین شروع به رشد می کند. از این رو تخم بوقلمون مخصوص جوجه کشی را باید در دمای کمتر از این میزان نگهداری گردد. تحقیقات انجام شده نشان داده است که بهترین نتیجه جوجه کشی وقتی حاصل می شود که تخم بوقلمون در دمای حدود10 تا 15 درجه سانتی گراد و به طور متوسط 13 درجه سانتی گراد نگهداری می شودهمچنین وقتی که تخم بوقلمون را در دمای پایین تر از 10 درجه سانتی گراد نگهداری کنند. نتیجه جوجه کشی مناسب نخواهد بود. در هنگام نگهداری تخم باید نوک کوچک تخم به طرف پایین و نوک بزرگ آن به طرف بالا باشد.

در شرایط فوق نباید تخم بوقلمون جوجه کشی را بیش از 2 هفته نگهداری کرد. چرخاندن و برگرداندن مکرر تخم ها به حفظ تخم ها و افزایش احتمال جوجه در آوری کمک می کند. اگر تخم ها در دمای بین 4/4 و 20 درجه سانتی گراد نگهداری شوند، در این حالت تا یک هفته تخم ها باید در ماشین جوجه کشی وارد شوند. اگر زمان نگهداری افزایش پیدا کند، بهتر است دمی محیط حدود 13 درجه سانتی گراد بوده و رطوبت در حدود 70 تا 80 درصد باشد. تخم هایی که برای 5 تا 6 روز انبار می شوند. نیازی به چرحش روزانه ندارند، اما در نگهداری طولانی چرخاندن تخم ها لازم است.

نگهداری تخم ها قبل از جوجه کشی باید در فضایی کاملا بهداشتی، با تهویه مطلوب و در مکانی با دیوار ها و سقف عایق کاری شده باشد. در واحد های بزرگ، یک بخش مجزا برای ضدعفونی کردن تخم ها وجود دارد، ئو تخو ها پس از ضدعفونی اولیه در انبار باقی می مانند و سپس به سالن جوجه کشی منتقل می شوند. نظافت تخم ها، خطر نفوذ میکروب ها از طریق پوسته تخم را کاهش می دهد. در سیستم بستر این احتمال بیشتر از سیستم پرورش در قفس می باشد. میکروب های موجود دربستر در شرایط مطلوب دما و رطوبت، بهتر رشد و تکثیر پیدا می کنند و احتمال آلودگی تخم بوقلمون افزایش می یابد. میکروب ها تکثیر یافته و عموماً باعث مرگ جنین شده یا درصد تولد جوجه ها را کاهش می دهند. بعضی اوقات نیز سبب ترکیدن تخم می شوند. برای جلوگیری از خطر آلوده شدن دیگر تخم ها نباید تخم ها را به تعداد زیاد روی هم گذاشت. از تخم های کثیف نباید برای جوجه کشی استفاده کرد.

قبل از قرار دادن تخم ها در داخل ماشین و همچنین 12 ساعت بعد از قرار دادن در ماشین باید آن ها را به روش ذیل ضدعفونی کرد. ابتدغا تخم ها را در سبد ها یا در سینی های توری قرار می دهند به طوری که هوا بتواند به راحتی از میان آن ها بگذرد.

سپس سبد ها و سینی ها را در سالن مخصوص قرار می دهند. برای تولید گاز فرمالدئی 20 سیسی فرمالین را به آرامی بر روی 10 گرم پرمنگنات (برای هر متر مکعب فضای سالن) می ریزند.

ظرف مورد استفاده باید آهنی یا فلزی بوده و حجم آن حدود 10 برابر ماده ضد عفونی باشد. تخم ها باید به مدت 20 دقیقه در معرض گگاز فرمالدئید قرار گیرند.

وجود رطوبت در این روش ضدعفونی بسیار مهم است. دمای هوا باید 23 درجه سانتی گراد باشد.

امکان ضدعفونی تخم بوقلمون در داخل ماشین جوجه کشی نیز وجود دارد. در این حالت اگر تخم بوقلمون در خارج از ماشین ضدعفونی نشده است، می توان آن ها را در داخل ماشین جوجه کشی قرار داد و به طریق ذیل عمل کرد. گاز دادن باید حداکثر 12 ساعت بعد از گذاشتن تخم ها پایان یابد. در این حالت، میزان پرمنگنات و فرمالین حدود 30 درصد کمتر از میزانی که برای ضد عفونی تخم بوقلمون ها در خارج از ماشین لازم است باید در نظر گرفت. در طی مدت گاز دهی به تخم ها، در ها و پنجره های ماشین را بسته ولی باد بزن باید کار کند، بعد از 220 دقیقه دستگاه تهویه روشن شده و گاز را خارج می کند.

به نظر می رسد که تخم های کوچک فاقد مواد غذایی کافی و لازم برای تکمیل رشد جوجه در داخل تخم باشند. در حقیقت بنیه جوجه های کوچک، ضعیف تر بوده و جزو تولیدات حذفی به شمار می آیند. در دوره پرورش نیز جوجه های کوچک، افزایش وزن کمتری نسبتن به جوجه های بزرگتر دارند. تخم های بسیار بزرگ نیز مناسب جوجه کشی نمی باشند. وزن تخم بوقلمون برای جوجه کشی باید تا 85 گرم باشد. تخم انتخابی باید شکل مناسب و پوسته سالمی داشته باشد. جنسیت جوجه ها هیچ ارتباطی به بزرگی یا کوچکی، رنگ و شکل تخم ها ندارد. تخم هایی که دارای قالب غیر معمولی و گرد بوده یا پوسته آن ها ضغیم تر یا نازک تر از معمول است، نباید برای جوجه کشی استفاده نمود، همچنین تخم های کثیف را نباید با تخم های تمیز در یک ظرف جای داد. اگر تخم کمی کثیف است می توان آن را با دست یا ماشین به طریقه خشک تمیز کرده و مورد استفاده قرار داد.

5- چیدن تخم ها در دستگاه ستر

دوره انکوباسیون تخم ( تبدیل تخم به جوجه) در بوقلمون 28 روز است که 25 روز آن در دستگاه ستر سپری می شود. بعد از این که تخم های بوقلمون به سالن جوجه کشی حمل شدند و مورد درجه بندی قرار گرفتند، و قبل از چیدن آن ها در دستگاه ستر باید مدتی را در خارج دستگاه سپری کنند و در این مدت نوک باریک تخم باید به سمت پایین قرار گیرد.

حداقل زمان بین تخم گذاری و خواباندن تخم ها در ستر باید 24 ساعت باشد چون در این فاصله PH آلبومین تخم بالا است و کیسه هوایی هنوز کامل نشده است. این مسئله موجب آسیب رسیدن به جنین می شود. اگر تخم هایی که در اتاق نگهداری تخم و در دمای 15 درجه سانتی گراد قرار دارندمستقیما به اتاق جوجه کشی برای عملیات پیش گرم منتقل شوند، در برخورد با محیط گرم عمومآ عرق کرده و آب از دست می دهند که این عمل مطلوب نیست. در صورتی که تخم ها در اثر فشار عرق کنند، در صورت مساعد بودن شرایط، عوامل میکروبی تکثیر و در نهایت موجب تولید تخم های آلوده و یا ترکیدن تخم می شوند. لذا باید دمای تخم ها در مدت 6 تا 12 ساعت کم کم به دمای 25 درجه افزایش یابد که به آن اصطلاحاً عملیات پیش گرم می گویند.

پس از مرحله پیش گرم تخم ها باید در سینی های ستر چیده شده و به وسیله گاری های چرخ دار به داخل دستگاه منتقل شوند. اگر همه تخم ها در یک زمان وارد دستگاه شوند می توان آن ها را در داخل دستگاه ضدعفونی نمود. در این حالت، علاوه بر تخم ها، دستگاه ستر هم ضدعفونی می شود. ولی اگر تخم ها در چند مرحله وارد دستگاه شوند، باید قبل از ورود به ستر حتما ضد عفونی شوند.

چیدن تخم ها در دستگاه ستر باید به نحوی باشد که انتهای پهن آن ها رو به بالا قرار گرفته و به صورت روزانه تخم ها در محل خود چرخش یابند. دفعات چرخش باید 6 تا 10 بار در روز بوده و در هر بار چرخش تخم ها حول محور بزرگ خود 45 درجه چرخش می یابند.

در 25 روز اول جوجه کشی تخم بوقلمون ، رطوبت نسبی دستگاه ستر باید در حدود 55 در صد باشد. درجه حرارت دستگاه باید حدود 5/37 درجه سانتی گراد تنظیم شود. رطوبت نسبی در ماشین های کوچک معمولاً از طریق تبخیر آب فراهم می شود. در جوجه کشی بوقلمون مدت زمانی که تخم در دستگاه ستر قرار می گیرد به دو دوره 14 روزه تقسیم می شود. چهارده روز اول که تخم ها واکنش گرما گیر دارند و 14 روز دوم که تخم ها واکنش گرما زا دارند.

معمولاً فرآیند هچ در زمستان بهتر از تابستان و یا سایر فصول است. دلایل این امر شامل، افزایش کیفیت پوسته، افزایش میزان فشار هوا و افزایش غلظت اکسیژن هوا است. در زمانی که تخم ها در دستگاه ستر هستند باید مسئول جوجه کشی، بررسی های لازم را به عمل آورد تا از صحت عمل قسمت های مختلف دستگاه اطمینان لازم حاصل جگردد.

یکی از نکات بسیار مهم در ماشین های جوجه کشی، تامین اکسیژن به منظور تنفس جنین طی مراحل رشد و تکامل در داخل تخم است. جنین در داخل تخم، تمام مواد مورد نیاز برای رشد، به جز اکسیژن را در اختیار دارد که آن را از طریق منافذ پوسته تخم دریافت می کند. در حقیقت این منافذ گذرگاه تبادلات گازی جنین است.

غلظت بالای دی اکسید کربن می تواند در میزان جوجه دهی اثر بسیار منفی بر جای بگذارد و در غلظت بیش از حد منجر به مرگ جنین شود. اگر در ماشین های جوجه کشی تهویه یا عمل جابه جایی هوا صورت نگیرد، میزان دی اکسید کربن حاصل از بازدم جنین، به سرعت افزایش می یابد و صدمات جبران ناپذیری بر اثر مرگ و میر جنین به وجود می آید. تهویه در دستگاه ستر بسیار اهمیت دارد. میزان دی اکسید کربن موجود در دستگاه ستر نباید از 3/0 درصد بیشتر باشد. اگر مقدار دی اکسید کربن به بیش از 5/0 درصد برسد تمام جوجه ها تلف شده و میزان هچ به صفر می رسد.

هوای ماشین های جوجه کشی به طور طبیعی باید حاوی 21 درصد اکسیژن باشد. به نقل از برخی منابع علمی اهمیت میزان اکسیژن به حدی است که به ازای هر یک درصد افزایش مقدار اکسیژن در فضای ماشین جوجه کشی، یک درصد افزایش در جوجه دهی و در مقابل هر یک درصد کاهش میزان اکسیژن، 5 درصد کاهش در میزان بازده جوجه حاصل می شود.

جنین در روز های اول احتیاج به مقدار کمتری اکسیژن دارد ولی به مرور که رشد و تکامل پیدا می کندبه همان نسبت هم احتیاج بیشتری به اکسیژن دارد،از این رو باید تهویه هم بهتر انجام گیرد. تهویه در روز ها و در مراحل پایانی جوجه کشی که جوجه ها شروع به نوک زدن پوسته و خروج از آن را می کنند بسیار مهم است.

۶- کندلینگ (نوربینی تخم ها)

در فرآیند نوربینی در فضایی نیمه تاریک، تخم بوقلمون در مقابل نور شدید قرار می گیرد و با مشاهده سایه از جنین و با تکیه بر تجربه، می توان از جوجه کشی صحیحد اطمینان حاصل نمود. به طور کلی، نور بینی تخم بوقلمون به دلیل رنگی بودن مشکل تر است. در زمان انجام این عمل، تعداد تخم های نطفه مرده، بی نطفه و جنین مرده باید شمارش و ثبت شود.

در روز های چهارم یا پنجم جوجه کشی، درجه شفافیت یا کدر بودن تخم بوقلمون در زمان نوربینی ممکن است متفاوت باشد. تخم هخای شفاف شامل تخم نطفه مرده، بدون نطفه و جنین مرده هستند و تخم های تیره تر دارای جنین سالم هستند. پس از نوربینی، کلیه تخم های شفاف باید جمع آوری شده و سپس شکسته شوند تا تعداد تخم های غیر بارور کااهش یابد. به وسیله نوربینی، می توان علل مشکلات موجود را بررسی نمود و دریافت که این مشکلات مربوط به مدیریت پرورش است یا ماشین جوجه کشی، بعد از این که تخم های شفاف در طول عمل نور بینی از شانه ها خارج شدند، جای آن ها باید با تخم های سالم دیگر پر شود تا گردش هوا در دستگاه دچار اشکال نشود.

7- چیدن تخم ها در دستگاه هچر

تخم بوقلمون در پایان روز 25 جوجه کشی به دستگاه هچر منتقل می شوند. بعد از انتقال تخم ها به محل هچ در روز 25 جوجه کشی رطوبت نسبی باید حدود 70 درصد و دمای دستگاه 37 درجه باشد. در زمان انتقال تخم ها جریان هوا در اطراف آن ها نباید متوقف شود، بنابراین در زمان انتقال، هواکش ها باید همچنان روشن باقی بمانند. گاهی براای آسایش کارکنان، هواکش را خاموش می کنند که این کار مورد تایید نیست، چون با این عمل میزان اکسیژن مورد نیاز برای جوجه ها کاهش یافته و درصد جوجه دهی کاهش می یابد. اکثر ناراحتی های تنفسی که در مراحل بعدی رشد جوجه ها مشاهده می شود مربوط به کمبود اکسیژن در دوره جنینی و تکامل نا مناسب دستگاه تنفسی و قلب است. در انتقال تخم ها از ستر به هچر باید دقت شود تا تخم های منفجر شده و کثیف به درون دستگاه هچر منتقل نشوند.

معمولاً پوسته تخم های آلوده به صورت جوش دار دیده می شود. این جوش ها در اثر فشار گاز حاصل از تخمیر میکروبی از پوسته بیرون می زنند. اگر این گونه تخم ها در ستر نیز دیده شوند، باید از دستگاه خارج شوند. دمای محیط در زمان انتقال تخم ها از ستر به هچر باید حدود 30 درجه سانتی گراد باشد و عملیات انتقال در اسرع وقبت انجام شود تا شوک حرارتی به تخم ها وارد نشود. در زمان نقل و انتقال تخم ها حدود 11 الی 12 درصد از وزن خود را از دست داده اند و وزن آن ها حدود 90 درصد وزن اولیه است.

هرچند زمان انتقال تخم ها از دستگاه ستر به دستگاه هچر پایان روز 25 جوجه کشی می باشد ولی به لحاظ تجربی بههترین زمان، هنگامی است که در دستگاه ستر حداقل صدای جیک جیک حداقل یک جوجه شنیده شود. در حالت ایده آل مشاهده حداقل یک جوجه هچ شده در بین تخم ها علامت بسیار خوبی لاست و این علامت بیانگر یک دوره موفق جوجه کشی است.

در دستگاه هچر افزایش دی اکسید کربن تا 2/1 درصد اشکالی ایجاد نمی کند ولی کاهش آن از سطح 5/0 درصد موجب کاهش هچ می شود. به عبارتی دیگر وجود مقداری دی اکسید کربن برای هچ ضروری است، زیرا باعث ایجاد حالت خفگی در جوجه شده و جوجه را وادار می کند که پوسته اتاقک هوایی را سوراخ کند. بهتر است تخم ها در دستگاه هچر قبل از نوک زدن جوجه ها دود زده شوند، در غیر این صورت، احتمال کاهش هچ (5/1 الی 2 درصد) و آسیب رسیدن به پوشش اپی تلیوم نای وجود دارد. دمای آب مورد استفاده برای تامین رطوبت دستگاه هچر نباید از 12 الی 15 درجه سانتی گراد پایین تر باشد.

چه زمانی جوجه های تازه متولد شده را از دستگاه بیرون بکشیم؟ این سؤال هر پرورش دهنده تازه کار است. متوسط زمان طبیعی برای جوجه کشی بوقلمون حدود 28 روز است. با این وجود ممکن است هچ از روز 27 آغاز و تا روز 29 ادامه پیدا کند. اگر تخم ها از یک گله هم سن تولید شده باشند و شرایط انتقال و انبار آن ها یکی باشد، جوجه ها در عرض 24 ساعت از تخم خارج می شوند. بهترین زمان برای بیرون کشیدن جوجه ها از دستگاه هچر زمانی است که به صورت مخملی در آمده اند و هنوز پشت گردن آن ها کمی خیس است. این موضوع سبب می شود که جوجه هایی که زودتر هچ شده اند بعد از بیرون کشیدن از دستگاه دهیتراته نشوند و آب بدنشان از بین نرود.

8- عملیات بعد از جوجه کشی

جوجه بوقلمون هایی که از تخم خارج شده اند نباید تا قبل از خارج شدن کامل در درجه حرارتی کمتر از ماشین نگهداری شوند. بنابرای قبل از انتقال آن ها به خارج از باید آن ها را در سینی های مخصوص جوجه در ماشین قرار داده و یا چنان چه آن ها را از ماشین خارج می کنند، جعبه ها را نباید در محیطی که حرارت آن خیلی کمتر از درجه حرارت ماشین است نگهداری کرد. در زیر و کف این جعبه ها باید موادی قرار داد مانع از سر خوردن جوجه ها شود.

جوجه بوقلمون ها را می توان در جعبه های مخصوص حمل جوجه قرار داد. معمولاً در هر قسمت از جعبه 15 تا 18 جوجه بوقلمون ریخته می شود، جعبه ها باید کاملاً تمیز و پاکیزه بوده و از هر جعبه فقط برای یک بار استفاده شود. در بیشتر مجتمع ها، بوقلمون های نر و ماده به محض خروج از ماشین جوجه کشی توسط افراد متخصص تعیین جنسیت شده و از هم جدا می شوند. این کار معمولاً با بررسی محفظه کلوآک و اندام نر و ماده داخل آن انجام می شود.

واکسیناسیون جوجه بوقلمون ها معمولاً در سه روزگی با واکسن برونشیت انجام می شود. سپس در روز های 12،27 و 36 روزگی واکسن نیوکاسل و در 17 روزگی لاسوتا دریافت می کنند.

اقردامات بهداشتی پس از فرآیند جوجه کشی بوقلمون به ترتیب زیر است. ابتدا دیواره ها، کف و هسینی های ماشین جوجه باید از تخم های شکسته، پوسته و بقایای دیگر پاک شود. بقایای تخم، جوجه های مرده، تخم های جنین مرده و غیره، باید به سرعت از تشکیلات جوجوجه کشی خارج و در محل مناسبی معدوم شود. سطل حاوی تخم های انفجاری به قسمت تخلیه ضایعات برده شده و پس از تخلیه و شستشو ضدعفونی شوند. بهتر است که شانه های ستر ابتدا به مدت یک ساعت در حوضچه حاوی محلول ضدعفونی قرار بگیرند و سپس شستشو و مجدداً ضدعفونی شوند. وسایل مربوط به انتقال تخم ها (نوار های نقاله، میز های انتقال، پارو ها و سایر وسایل) باید مورد شستشو و ضدعفونی کامل قرار بگیرند. در پایان باید محوطه انتقال، و اتاق های ستر و هچر به خوبی شستشو و ضدعفونی شود.