سایت علمی پرورش طیور ایران http://avicultureet.ir
تاریخ : 2013/2/17
نویسنده : الهام
گزنه گياهی است علفی، چند ساله به ارتفاع نیم تا یک متر که غالباً به صورت خودرو در باغها و نقاط مرطوب می رويد . تا بحال سه گونه گزنه شناخته شده است که این سه نوع از نظر خواص درمانی بهم نزدیک هستند معروفترین آنها گزنه دو پا که نام گزنه بیشتر بر آن اطلاق می شود. در طب سنتی به آن اَنجُرَه می گویند و طبیعت آن گرم و خشک است.

 
آشنایی با گیاه دارویی گزنه و کاربرد آن در مرغداری

تاریخ استفاده از اين گياه به زمانهای بسیار دور بر می گردد بطوری که از قدیم الایام در جهت رفع سرماخوردگی به کار می رفته است(2). بر روی این گیاه پرزها و تارهای وجود دارد که گیاه را پوشانده و چسبناک و گزنده است و پس از لمس کردن پرزها به پوست دست می چسبد و ترشحات سوزاننده ای از جنس اسید فرمیک از خود روی پوست وارد می کند که ایجاد سوزش ، خارش و ناراحتی می نماید.
این گیاه در باغها و نقاط سایه دار کنار جاده ها و خانه ها در مناطق مختلف شمال ایران دامنه های البرز و تهران اصفهان شاهرود ، می روید. این گیاه در تغذیه طیور استفاده می شود و بعلاوه علوفه خوبی برای گاوان شیرده می باشد. زمان جمع آوری آن قبل از گل دادن است. نوع دیگر گزنه با نام گزنه کوچک یا انجُرَه صغیر نامیده میشود و شبیه گزنه معمولی است ولی برگها و گلهای آن کوچکتر است. گزنه یونانی نوع دیگری از گزنه است که برخلاف دو گونه ديگر گياه دو ساله است. قسمتهای مورد استفاده: برگ های تازه ، ریشه، دانه و شیره حاصل از آن مصارف درمانی می رسد.
دمکرده و جوشانده و برگ کوبیده و آب آن همگی کاربرد درمانی دارند ترکیبات شیمیایی گزنه یک گیاه غنی از منابع نیتروژنی است. در گیاه تازه 5- 6 درصد پروتیین و در گیاه خشک شده 23-24 درصد پروتیین وجود دارد. که در حدود 70 درصد آن پروتیین قابل هضم است. چربی خام در برگ و ساقه در حدود 3-5 در صد است و در دانه در حدود 10 % است. ویتامین های C ، K ، B2 ، اسید پانتوتنیک و اسید فولیک در آن وجود دارد. همچمین دارای تانن، موسیلاژ، نوعی ماده مومی، اسید فرمیک نیترات پتاسیم و کلسیم ، ترکیبات آهن دار و ماده اورتیسین است.

کاربردهای درمانی گیاه گزنه و فراورده های آن در مرغداری ها اطلاعات علمی و مقالات کمی در مورد کاربرد این گیاه در مرغداریها وجود دارد ولی آنچه که مسلم است بطور سنتی پرورش دهندگان طیور این گیاه را می شناخته اند و در تغذیه طیور از آن استفاده می کرده اند علت توجه به این گیاه غنی بودن آن از لحاظ مقادیر چربی و پروتئین بوده است.
این گیاه از گذشته گیاهی عالی در پرورش طیور مطرح بوده است و از آن در افزایش تحم مرغ و افزایش وزن طیور و در پیشگیری و کنترل با انگلهای روده ای طیور استفاده می کرده اند در از سایر خواص این گیاه موارد زیر را می توان برشمرد:

کمک در هضم و محرک رشد: علاوه بر اینکه گیاه گزنه درتغذیه و پرورش طیور به منظور افزایش وزن و اشتها از دیر باز مورد توجه بوده است. تحقیقات اخیر نشان داده است که اضافه نمودن گیاه گزنه خشک شده به میزان 2 % در جیره جوجه های گوشتی نژاد راس توانسته است تاثیر مثبت قابل توجه در وزن نهایی جوجه ها ایجاد نماید (6).
مصرف پودر این گیاه بويژه در 2-3 هفته اول زندگی طیور نقش زیادی در میزان رشد پرندگان دارد.

تامین نیاز های غذایی طیور: افرادی که به روشهای طبیعی در پرورش طیور اعتقاد دارند به گزنه بعنوان یک ماده غدایی نگاه می کنند چون این گياه حاوی پروتئین، چربی، کلسیم، منگنز، فسفر، پتاسیم و ویتامین های C ، K ، B2 ، اسید پانتوتنیک و اسید فولیک ، است .
دانه گزنه حاوی اسید لینولئیک است که یکی از اسید های چرب ضروری است.

افزایش تخمگذاری طیور: کسانی که به روشهای غیر صنعتی در پرورش طیور علاقمند هستند در مواقع سرما با استفاده از دانه و برگ خرد شده گیاه میزان تولید را افزایش می دهند. این اعتقاد وجود دارد که ترکییبی از گزنه با جلبک دریایی و گیاه هماور موجب تحریک تخمگذاری در طیور می گردد این اثر حتی در مرغانی که هنوز تخم گذاری را شروع نکرده اند دیده می شود.

 
طریقه مصرف و میزان مصرف برای طیور

فراورده های دارویی موجود در بازار:

مصرف اين گياه توسط کميته دامپزشکي آژانس دارويي اتحاديه اروپايي براي حيواناتي که مصرف غذايي دارند مجازشناخته شده است. همچنين شرح گزنه در فارماکوپه گياهي آيران آمده است. در حال حاضر داروی ساخته شده جهت مصارف طیور از این گیاه وجود ندارد. دو داروی گیاهی برای مصارف انسانی از این گیاه ساخته شده است که به شرح ذیل می باشند : اورتیدین: قطره خوراکی و قرص اورتیدین جهت درمان مشکلات ادراری و درمان پروستات در انسان تولید شده است از عصاره ریشه گیاه گزنه ساخته شده است.

 
فراورده های دارویی موجود در بازار

پروستاتان: قطره خوراکی پروستاتان که از ریشه و اندام هوایی گیاه گزنه و چند گیاه دارویی دیگر ساخته شده است. قطره پروستاتان در موارد التهاب حاد و مزمن پروستات ، سوزش و تكرار ادرار بكار مي رود.


موضوعات مرتبط: آشنایی با گیاه دارویی گزنه و کاربرد آن در مرغداری
آخرین مطالب